Analyse van Chaamse lavendelolie

by Henk Ploeger
Afgelopen maandag was het zover ik ontving de analyseresultaten van de lavendelolie die ik in juli had gedestilleerd. Het bedrijf www.pyrenessences.com heeft de olie net zoals vorig jaar geanalyseerd op de samenstelling en  de aanwezigheid van pesticiden

gaschromatogram Chaamse lavendelolie 2013

Hierdoor krijg ik een nog beter beeld van de samenstelling van deze Brabantse lavendelolie.
De kwaliteit van de olie is afhankelijk van het terroir, een begrip uit de wijnbouw. De grondsoort een factor in het terroir is er één van. Volgens de lavendelkwekerij is er weinig verschil tussen de zandige grond van Ulvenhout en Chaam waarop de lavendel groeit. Opvallend verschil met vorig jaar is een hoger linalol en linalylacetaat gehalte en wederom een hoog terpineen-4-ol percentage!

Samenstelling lavendelolie van Lavendula angustifolia var. Little lady
soort stof
stofnaam
massapercentage
Ulvenhout 2012
Chaam 2013
iso norm
monoterpeen
Limoneen
2,11%
1,26
oxide
1,8 – cineol
5,75 %
0,40
monoterpeen
cis / trans ocimeen
6,78%
4,91
ester
oct-1-en-3-yl acetaat
2,15%
2,19
alcohol
linalol
19,45%
23,94
20,0-43,0
ester
linalylacetaat
22,17%
29,19
25,0-47,0
sesquiterpeen
beta-caryophylleen
2,32%
2,64
fenol-alcohol
terpineen-4-ol
11,18%
12,36
< 8,0
ester
lavendulyl acetaat
2,48%
3,35
sesquiterpeen
E-beta-farneseen
3,61
2,46
ester
geranylacetaat
1,59%
0,68
117 stoffen met een percentage lager dan 1,5%
totaal
100%
100%

Daniel Dantien van Pyrenessences heeft de samenstelling van de olie ook getoetst aan een norm, de zogenaamde ISO 3515 : 12/2004 norm. Volgens deze norm viel het percentage linalol en linylacetaat voor het eerst binnen de grenzen, en was het terpineen-4-ol gehalte te hoog.  Maar dat laatste is juist het bijzondere van de olie van  deze onder de Nederlandse zon groeiende lavendel!

Bloeiende lavendel Chaam juli 2013

De olie heeft dus net zoals vorig jaar een behoorlijk fungicide activiteit en is geschikt om wonden, huidinfecties, acne en pijnen mee te behandelen. Het is dus qua samenstelling een heel goede olie voor gebruik in de aromatherpie met bredere toepassingsmogelijkheden dan de gangbare lavendelolie.
De pesticiden analyse heeft de aanwezigheid van hele lage concentraties hexachlorobenzeen (fungicide) en pentachloroanisole aangetoond. De waarden lagen net tegen de detectiegrens van 0,01 mg/kg olie. Dat is erg jammer, vooral omdat er vorig jaar geen pesticiden zijn aangetoond in de olie. Deze concentratie ligt 3000 maal onder de strengste meest recente norm. Ik heb aromatherapeute Madeleine Knapp Hayes-Wellhüner van www.levensboom.com om advies gevraagd over het mogelijke gebruik van de olie. Zij adviseert om de olie niet op de huid te gebruiken en of direct te inhaleren, maar verdampen in een ruimte kan wel heel goed. Ondanks dat de olie aan de normen voldoet heb ik besloten om de olie niet te gaan verkopen omdat ik mijn klanten een natuurzuiver lokaal product wil kunnen aanbieden.

Naar de herkomst van de twee bestrijdingsmiddelen is het een beetje gissen. Het kan zijn dat de grond in Chaam bij het telen van verschillende soorten gewassen in de loop der jaren meer verontreinigd is geraakt met de bestrijdingsmiddelen dan de grond in Ulvenhout. Een middel als hexachlorobenzeen zou daar op kunnen wijzen, omdat dit middel al jaren op de lijst van verboden bestrijdingsmiddelen staat. Dit soort middelen die de plant via de bodem opnemen lossen goed op in vetachtige stoffen, daardoor komen ze uiteindelijk sterk geconcentreerd in de etherische olie terecht.

Het lavendelproject heeft mij in ieder geval een hoop informatie opgeleverd over de samenstelling en gebruiksmogelijkheden van etherische olie van in Nederland groeiende lavendelplanten. Voldoende denk ik om mensen te motiveren om lavendel biologische en op schone grond te gaan telen. Ik zal volgend jaar mijn energie en tijd wel in een ander project gaan stoppen. Het lavendelproject waar ik samen met Catharina, en de hulp van enthousiaste vrijwilligers, met veel plezier aan heb gewerkt, was zeker de moeite meer dan waard!


Lavendelworkshop en opbrengst lavendeloogst 2013

by Henk Ploeger
florentijnse vaas met hydrolaat en lavendelolie

Afgelopen zaterdag gaf ik al weer de laatste lavendelworkshop van het jaar. Alle lavendel die ik begin juli met hulp van vrijwilligers had geoogst in Chaam is nu gedestilleerd.

Lavendeloogst in Chaam juli 2013

Tijdens de workshop heb ik uit 15 kg, het oorspronkelijke gewicht van de versgeplukte lavendel, 130 mL etherische olie kunnen destilleren. Ik heb de deelnemers aan de workshop gevraagd om tijdens de destillatie op verschillende tijdstippen te ruiken aan het destillaat.

Destillaat druppelt uit de koelemmer

Dit was het resultaat:
Begin van de destillatie:  harsachtig, muf
Na één uur destilleren:    schoonmaakachtig
Na ongeveer 2 uur:        mentholachtig
Einde van de destillatie:  lavendelachtig

Schema stoomdestillatie

Na afloop van de workshop heb ik de deelnemers om hun reactie gevraagd. Dit waren hun reacties op de workshop:
Heel erg boeiend en interessant.”
“Ik vind het chemische aspect heel erg leuk”
“Heel leuke aanvulling op cursus ‘bloesemtherapie’
“Ik wilde graag een destillatie zien. Nu is te zien hoe het in het echt gebeurd”

Opbrengst lavendelolie van één destillatie

Na de workshop had ik een overzicht van de totale hoeveelheid olie die ik uit de lavendeloogst heb kunnen halen. Van de in totaal 120 kg vers geplukte lavendel heb ik 1110 mL etherische olie kunnen destilleren. Omgerekend is dat een opbrengst van 0,925%. Een veel hogere opbrengst dan de 0,8% van vorig jaar!!!
Ik ben dan ook erg benieuwd over er verschillen zijn in de samenstelling  tussen de olie van 2012 en 2013.