hartelijk welkom!

by Henk Ploeger
klik voor etherische olie
klik voor hydrolaten
klik voor boek
INDEKOPERENKETEL maakt etherische olie en hydrolaat van plantaardige restproducten, afkomstig van lokale telers, bedrijfjes of bos- en landschapsbeheerders. We willen het vervaardigen en het gebruik van etherische olie onder de aandacht brengen. We hanteren in onze bedrijfsvoering het principe ´zorgen voor de Aarde, zorg voor elkaar en eerlijk delen´
HET boek over destilleren van naaldbomen in Nederland door Catharina de Bruin is verschenen: ‘Lariks, Spar en Grove Den: naaldbomen met geneeskrachtige werking’ . ISBN 9789402240009
IMG_6098 (2) DSC00866 lavendeloogst 4 juli 2013 023 IMG_6098 (2) DSC00866

Lariks meewerkdagen

by Henk Ploeger
Lariks in het Ulvenhoutse bos

De afgelopen week was het weer tijd voor de jaarlijkse oogst van Lariks (Larix decidua) in de Chaamse bossen. Tijdens de meewerkdagen waren de deelnemers in de gelegenheid om met ons het bos in te gaan en te zien, ruiken en ervaren hoe we van larikstakjes een mooie etherische olie maken.

klaar voor de oogst

We weten uit ervaring dat we uit de larikstakjes een relatief laag percentage (0,1%) etherische olie destilleren, maar omdat er voldoende belangstelling voor de olie en het hydrolaat is loont het de moeite om daar 4 volle dagen mee bezig te zijn. Lariks etherische olie heeft een aangenaam frisse geur en bezit de grootste hitte onder de dennenoliën.

Lariks hakselen

Voor de drie destillaties die we hebben uitgevoerd worden de larikstakjes eerst gehakseld, nodig om de aromatische stoffen goed vrij te kunnen maken. De destilleerketel die we gebruikt hebben heeft een capaciteit voor plm 20 Kg, vergelijkbaar met 4 volle klapkratten.

 Vullen van de ketel met gehakselde lariks foto: Winny Schreurs
foto: Winny Schreurs

De lariks meewerkdagen zijn afgesloten met een middagworkshop. De deelnemers hebben kunnen zien hoe we de ketel gevuld hebben met de vers gehakselde lariks. En gedurende de middag de productie van de etherische olie en hydrolaat kunnen volgen en vooral ook ruiken.

Lariks etherische olie foto: Winny Schreurs

Het was tijdens de destillatie goed te zien dat de etherische olie van kleurloos licht geel werd. De opbrengst aan etherische olie en hydrolaat kwam overeen met die van vorig jaar.

Larikshydrolaat foto: Winny Schreurs

Na afloop hebben we de workshopdeelnemers een vers flesje larikshydrolaat meegegeven. Dit seizoen gaan we nog één naaldboomsoort destilleren, namelijk de Douglasspar.


Reuzenzilverspar en Grove Den etherische olie en hydrolaat gemaakt

by Henk Ploeger

Chaamse bos

De afgelopen week zijn we weer gestart met het jaarlijkse destilleren van naaldboomtakjes. Na in het begin van de meivakantie de nodige vergunning(en) te hebben geregeld met Staatsbosbeheer, zijn we afgelopen woensdag gestart met het destilleren van Reuzenzilverspar ofwel Abies grandis

jonge reuzenzilversparretjes

Vorig jaar hebben we al mogen ervaren wat voor waardevolle etherisch olie deze naaldboom maakt. Catharina heeft daar in haar boek ´Lariks, Spar en Grove Den: naaldbomen met een geneeskrachtige werking´ over geschreven. We hebben bewust het mooiere weer van de afgelopen dagen afgewacht  om te kunnen oogsten. Belangrijk voor de kwaliteit en de kwantiteit van de olie en het hydrolaat.

Henk doet de oogst van jonge sparretjes in de ketel

De eerste destilleerdag van het seizoen gingen er in totaal 20 Kg gehakselde Reuzenzilverspar takjes in de destilleerketel. Voor deze gelegenheid hebben we de (oude) gasgestookte destilleerketel gebruikt. De opbrengst aan etherische olie en hydrolaat was na twee dagen destilleren boven verwachting. De geur van beide is het beste te omschrijven als zoetig citrusachtig.

tijdens de destillatie zie je de olie op het hydrolaat drijven in de scheitrechter

Afgelopen vrijdag heb ik jonge Grove Dennen (Pinus sylvestris) uit het Ulvenhoutse bos geoogst. De Grove Den is een pionierssoort die het goed doet op arme zandgrond. Dat is ook goed te zien in het bos. Voor de oogst van de jonge dennen was het niet nodig om meer dan 2 meter van het bospad af te gaan.

Terug uit het bos bij de destilleerwerkplaats aangekomen heb ik de jonge dennen vlak voor het destilleren eerst door de hakselaar gehaald. Na het hakselen kon ik in totaal 19,5 Kg jonge Grove Den in de destilleerketel stoppen.

kratten en hakselaar

Voor de destillatie heb ik de nieuwe destilleerketel in gebruik genomen. Om warmteverlies van de ketel zoveel mogelijk te voorkomen heb ik gebruik gemaakt van een ´jas´ door Catharina gemaakt van een oude wollen deken. Een isolatiemantel zou je ook kunnen zeggen. De ketel is door de fabrikant op mijn verzoek geschikt gemaakt om elektrisch te verwarmen. Bij deze eerste echte stoomdestillatie met de nieuwe ketel had ik ongeveer de helft van de capaciteit van de ketel ( plm 240 Liter) benut.

De destillatie verliep als een tierelier. De destilleerketel zelf bleek door de gerecycleerde wollen deken (´jas´) redelijk goed geïsoleerd. Het destillaat kwam heel regelmatig uit de koelemmer druppelen, en de destillatiesnelheid was goed in te stellen met de stroomregelaar.

koelemmer met essencier

Het destillatieproces in de ketel gaat bijna geluidloos; dit in tegenstelling tot de destillaties waarbij je voor de stoomproductie een gasbrander gebruikt. Na ruim 2 uur destilleren was de destilleerwerkplaats gevuld met een heerlijke naaldbomengeur. De geur van de olie en het hydrolaat omschrijven we als fris harsachtig. De etherische olie van de Reuzenzilverspar en de Grove Den moeten eerst nog circa een maand rijpen voordat ze op geur zijn.

De etherische olie en hydrolaat van Reuzenzilverspar en Grove Den koop je in de webwinkel.

Lees eerst de algemene voorwaarden voor levering.


Paardenbloem hydrolaat gemaakt

by Catharina de Bruin

De paardenbloemen staan overal weer in bloei. De beste tijd van het jaar om nu hydrolaat te gaan maken van deze plant en te gebruiken om haar medicinale eigenschappen. Vanuit de destilleerwerkplaats hebben we uitzicht op een schapenweide en negentien fruitbomen. Op een heerlijk warme dag zijn we bij de werkplaats paardenbloemen gaan plukken en destilleren.

De opbrengst aan hydrolaat is ongeveer 250 ml per batch, gemaakt in de smartstill.

Hydrolaat van paardenbloem ruikt naar paardenbloem en heeft niet echt een hele aangename geur, wel aards en zonnig. Paardenbloem is goed voor de leverreiniging zonder belangrijke zouten te onttrekken uit het lichaam als je het inneemt. Voordat je het hydrolaat gebruikt altijd eerst verdunnen en eventueel vermengen met bv kamille hydrolaat. In het voorjaar kan je paardenbloem gebruiken om een sterke verdunning met heilaarde te vermengen als voorjaarskuur om te ontgiften.

 

 


Ketelfeest van INDEKOPERENKETEL

by Catharina de Bruin

Op zaterdag 21 april hebben we een ketelfeest georganiseerd om de ingebruikname van de nieuwe destilleerketel te vieren. De nieuwe ketel heeft een grotere capaciteit dan onze huidige destilleerketel zodat we meer kruiden kunnen destilleren in één batch. De capaciteit is een factor 2,5 toegenomen.

Henk en Catharina met slingers in de destilleerwerkplaats

Henk heeft nu wel een trapje nodig om de ketel te vullen

Een goed Brabants gebruik, vinden wij, is om een bereikt doel of een jubileum te vieren. Naast dat de destilleerketel in werking was hebben we ook een destillatie uitgevoerd in een Smartstill. Dit apparaat hebben we gevuld met Palo Santo met de bedoeling om er hydrolaat van te maken. Palo Santo destilleren met een Smartstill. Dit vulde de destilleerwerkplaats met een heerlijke warm houtige geur.

Roos-vlierbloesem-salie frisdrank, munt-dropplant limonade en Ginger Bug original

Bij een feest hoort een drankje. Wat is er dan mooier dan van je eigen producten een drankje maken! Bij het oogstfeest vorig jaar hadden we de bezoekers kennis laten maken met roomijs met Reuzenzilverspar etherische olie Nu was Catharina in de voorbereiding flink bezig geweest met het samenstellen van een drankje waar een aantal van onze hydrolaten in zijn verwerkt.

foto: Jan Ploeger koperen ketel

Hiervoor heeft Catharina als basis Ginger bug gebruikt en diverse hydrolaten zoals vlierbloesem, roos en salie toegevoegd om de gewenste smaak te maken. De smaak zou ik zelf willen omschrijven als aromatisch bloemig licht zoet. Een lekker fris drankje erg geschikt voor de zomerse temperaturen die we afgelopen zaterdag mochten beleven.

Uiteraard was voor de bezoekers van ons ketelfeest ook de koperen alambiek waar ik in 2010 mee begonnen was ook nog te bewonderen. Wij zijn na dit succesvolle ketelfeest in ieder geval klaar voor een nieuw stookseizoen!

Kon je er niet bij zijn? Niet getreurd: op zaterdag 9 juni 2018 hebben we een Open Dag en op zondag 9 september 2018 is het Oogstfeest. Je bent van harte welkom en je hoeft je niet aan te melden.


Een nieuwe destilleerketel van 300 liter

by Henk Ploeger

Maandagochtend vroeg (het vroor nog; kijk maar naar het witte dak van de destilleerwerkplaats) werd mijn nieuwe destilleerketel bezorgd! Best wel spannend om een ketel van een Spaanse fabriek te bestellen zonder hem in het echt gezien te hebben. Vooral of de ketel voldoet aan mijn verwachtingen. Tussen het bestellen en de uiteindelijke levering zat een periode van 6 weken.

 

 

200 kg inclusief verpakkingsmateriaal en pallet voor het vervoer

De rvs destilleerketel van 150 liter die ik nu gebruik, heb ik destijds zelf ontworpen en laten maken. Daardoor had ik een goed beeld van hoe een goed werkende destilleerketel in elkaar hoort te zitten. De nieuwe ketel met een inhoud van 300 liter is volledig van rvs gemaakt en 2,5 meter hoog.

maatvoering van de bestelling van 300 liter destilleerketel

Ook de koelemmer, het rooster in de ketel en verdere alle andere hulpstukken, die nodig zijn voor het destilleren van aromatische planten, zijn gemaakt van rvs.

koelemmer nog in de verpakking

Het was nogal een uitpakwerk: de ketel was erg goed ingepakt om beschadigingen tijdens transport naar Nederland te voorkomen. Maar na ruim een uur had ik een goed beeld van mijn nieuwe aankoop.

Alle onderdelen zijn goed en professioneel afgewerkt. Er moeten nog wel een aantal zaken geregeld worden voordat ik daadwerkelijk kan gaan destilleren met de ketel. Op mijn verzoek heeft de fabriek de ketel aangepast zodat hij ook elektrisch te verwarmen is. Omdat we in de destilleerwerkplaats lokaal opgewekte stroom van Energie Gilze Rijen (zon- en windenergie) gebruiken, maken we met deze ketel ook nog een sprong voorwaarts in het duurzaam produceren van etherische olie en hydrolaat. We gaan dus met deze ketel letterlijk van het gas af!

Om de ketel te vullen met water, plantmateriaal en aan te sluiten op de koelemmer heb ik wel een trap nodig. De hele installatie is met bouten verankerd in de vloer, zodat de ketel niet kan omvallen. De ketel kan naar voren kantelen. Hij is opgehangen in zogenaamde kantelvoeten. Zo is de ketel na de destillatie makkelijk te legen en schoon te spuiten. Dat belooft weer een mooi stookseizoen te worden.

De bedoeling is om de destilleerketel in ieder geval voor het Ketelfeest van zaterdag 21 april aanstaande operationeel te hebben. Op die dag is de officiële start van ons stookseizoen en stellen we de bezoekers in de gelegenheid om een kijkje in onze destilleerwerkplaats te nemen. De uitnodiging verschijnt in de nieuwsbrief. Schrijf je in voor de nieuwsbrief en je krijgt de uitnodiging in je mailbox.

Mocht je interesse hebben om onze destilleerwerkplaats op een ander tijdstip te bezoeken, neem dan contact op via indekoperenketel@gmail.com. Lees hier het verslag van de inloopdag van vorig jaar.


De kunst van het scheiden: essenciers

by Henk Ploeger

Scheiden van hydrolaat en etherische olie met een Florentijnse vaas

Bij het stoomdestilleren van aromatische planten is het goed kunnen scheiden van de etherische olie en het hydrolaat een belangrijk onderdeel. Bij het destilleren van kleine hoeveelheden gebruik ik doorgaans een scheitrechter.

Scheiding van hydrolaat en etherische olie met een scheitrechter

Het opgevangen destillaat kan ik dan tijdens de destillatie scheiden door het hydrolaat af te tappen. De etherische olie verzamelt zich dan in de scheitrechter. Als de stoomdestillatie is afgelopen volgt nog een nauwkeurigere scheiding tussen etherische olie en hydrolaat.

het laatste restje hydrolaat met daarboven de etherische olie van Kreta oregano

Bij het destilleren van grotere hoeveelheden aromatische planten gebruik ik een zogenaamde Florentijnse vaas. Voordeel van de Florentijnse vaas is dat je hiermee continue etherische olie en hydrolaat kunt scheiden. De etherische olie verzamelt zich tijdens de destillatie in de vaas. Hierbij moet het volume van de Florentijnse vaas natuurlijk wel afgestemd zijn op de hoeveelheid olie die je gaat maken.

De werking van de Florentijnse vaas is gebaseerd op het niet oplosbaar zijn van etherische olie in water. Om het scheidingsproces tijdens de destillatie goed te kunnen volgen heb ik een aantal jaren geleden een Florentijnse vaas laten maken van glas. Hoe groter de te verwachten hoeveelheid etherische olie hoe groter de vaas, ook wel essencier genoemd, moet zijn. Het materiaal waarvan de essenciers gemaakt zijn kan variëren: koper, rvs en natuurlijk ook glas.

Koperen essenciers: foto http://distillation.bio/fabrication-dessenciers-vases-florentins/

Essenciers gemaakt van RVS foto alambic-inox.com

Producenten zitten veelal in Frankrijk, Spanje en Griekenland, landen waar veel etherische olie gemaakt wordt. Zelf heb ik destijds een koperen essencier gekocht toen ik begon met het stoomdestilleren van aromatische planten in een koperen alambic, maar heb hem nog nooit gebruikt.

koperen essencier

Na een kleine reparatie ben ik van plan om er dit jaar mee te gaan werken. De etherische olie die tijdens het destilleren ontstaat vang ik op in een scheitrechter zodat naast de geur vooral de kleur nog goed te volgen zal zijn.

Etherische olie drijft op het hydrolaat


Cassia of Ceylon kaneel?

by Henk Ploeger

welke is de echte kaneel?

Ik heb een proefje voorbereid waarbij het verschil tussen twee soorten kaneel wordt onderzocht. De proef heb ik gedaan tijdens de jaarlijkse open dag van de middelbare school in Oosterhout waar ik werkzaam ben. Het gaat om het verschil tussen cassia kaneel (Cinnamomum aromaticum) en de Ceylon kaneel (Cinnamomum verum). Naast het proefje om het verschil aan te tonen heb ik ook een destillatie uitgevoerd met kaneelstokjes (de schors) in een kleine destillatieopstelling.

destillatie opstelling in het klaslokaal

Dit destilleertoestel gebruik ik regelmatig bij demonstraties om het principe van de stoomdestillatie inzichtelijk te maken. De capaciteit (100 mL) is niet zo groot dat je er ook mL’s etherische olie mee kan maken.

flesjes etherische olie van Cassia en Ceylon kaneel

Voor het proefje had ik een flesje Cassia en een flesje Ceylon kaneel etherische olie gekocht. Het verschil tussen deze twee soorten kaneelolie is goed te ruiken. Exact zoals wikipedia het omschrijft: Cassia is wat brandiger en zoeter van geur dan ceylonkaneel. Dat heeft uiteraard te maken met de samenstelling van de aromatische stoffen in de olie.

Structuurformule van kaneelaldehyde

structuurformule van cinnamaldehyde

 

Structuurformule van eugenol

structuurformule van eugenol

 

Cassia kaneelolie bestaat voor het grootste gedeelte cinnamaldehyde en bevat daarnaast een laag percentage eugenol. De Ceylonkaneelolie bevat minder cinnamaldehyde en een hoger percentage eugenol. De aantoningsreactie die ik heb uitgevoerd berust op dit verschil in samenstelling. Hiervoor heb ik een reagens, een oplossing van IJzer(III)chloride gebruikt.

 

het kleurverschil na de reactie van twee soorten kaneel

Om de proef uit te voeren heb ik één druppel etherische olie van beide kaneelsoorten in ethanol opgelost. Na het toevoegen van één druppel reagens was er duidelijk kleurverschil tussen de twee soorten kaneel te zien. De Cassia kleurt bruin en de Ceylon geel. Eigenlijk een heel simpel proefje voor als je niet zeker weet welke soort kaneelolie je hebt.

Tijdens de destillatie van kaneel

Tijdens de Open Dag heeft een oud-leerling de destillatie van de kaneel uitgevoerd. Daarvoor hadden we 20 gram klein gemaakte kaneelstokjes gebruikt.

Veel belangstelling voor de kaneeldestillatie

“Hier kan je kaneelhydrolaat ruiken”

Tijdens het destilleren veranderde het hydrolaat van troebel-wit naar bijna kleurloos. De troebeling wordt veroorzaakt door de Eugenol, die net zoals bij het destilleren van kruidnagelen, als emulgator werkt. Het werd daarom eigenlijk meteen duidelijk dat de kaneelstokjes afkomstig waren van de Ceylon kaneel plant.

troebele vloeistof van kaneelhydrolaat met eugenol als emulgator

Het hydrolaat, in totaal ongeveer 200 mL, heb ik laten verzamelen in een maatkolf. Mochten we etherische olie gemaakt hebben, dan moet dat blijken na een dag of twee als de waterlaag (het hydrolaat) en de etherische olielaag volledig gescheiden zijn.

opbrengst aan hydrolaat en kaneelstokjes

 


Palo Santohydrolaat en Witte Saliehydrolaat maken met een smartstill

by Henk Ploeger

SmartStill

Dit weekend kreeg ik de gelegenheid om met een smartstill hydrolaat te maken. Een smartstill is een elektrisch luchtgekoeld destilleerapparaat waarmee je water en alcohol kan destilleren. Het apparaat heeft geen waterkoeling maar een ventilator. Met wat aanpassingen is het ook mogelijk om kruiden te (stoom)destilleren. Hierbij moet je er wel voor zorgen dat de kruiden niet in aanraking kunnen komen met het kokende water. Anders krijg je een sterk kopje thee in plaats van hydrolaat.

attributen bij het destilleerapparaat

Om de kruiden boven het water te hangen gebruik je een stoommandje. Om het stoommandje in de destilleerruimte van de smartstill op hoogte te plaatsen heb je nog een metalen (RVS) houder nodig. Hierdoor ontstaat er ruimte voor het water en het te destilleren plantmateriaal.

smartstill schematische doorsnede

We hebben de smartstill uitgeprobeerd met Palo Santo houtsnippers (Bursera graveolens) hout en Witte Salie (Salvia apiana).

afwegen van Palo Santo op de weegschaal.

De capaciteit van de smartstill is 4 Liter. Bij de destillatie van het exotische Palo Santo hebben we 132 gram fijngesnipperd hout en anderhalve Liter water gebruikt. Palo Santo betekent Heilig Hout in het Spaans, het hout is erg welriekend zonder te overheersen en kent vele toepassingen, ook door het bijvoorbeeld simpelweg te laten smeulen. Palo Santo behoort tot de balsemboomfamilie en bevat een hoog gehalte aan linalol. Uit de literatuur blijkt dat het vergelijkbaar wordt ingezet als etherische olie en hydrolaat van rozenhout. Mengt goed met roos, rozenhout en andere bloemengeuren en houtgeuren. Bij nervositeit en stress-gerelateerde klachten, massages en spirituele reiniging.

smartstill met ernaast de deksel met ingebouwde koeling

Het destillatie apparaat maakt een geluid vergelijkbaar met dat van een ‘afzuigkap op stand 2’. Na 30 minuten destilleren hadden we ongeveer 400 mL hydrolaat gemaakt.

Tijdens de destillatie van het hydrolaat

Na de destillatie blijft er weinig water over in het destilleerapparaat

Na 1 uur was dat het dubbele: 800 mL. Het voordeel van de smartstill is dat hij automatisch afslaat als het water in de destilleerruimte weggekookt is. Van het Palo Santohydrolaat wat we gemaakt hebben is na afloop de pH gemeten. De pH/waarde lag met een pH van 3,7 lager dan de uit de literatuur te verwachten pH van boven de 5.

pH meten van het hydrolaat

Bij de tweede destillatie die we hebben uitgevoerd hebben we 115 gram gedroogde Witte Salie gebruikt en de destilleerruimte gevuld met 1,5 Liter water. Ook hier hebben we 1 uur gedestilleerd. Tijdens de destillatie bleek het apparaat niet goed afgesloten, waardoor er veel stoom is ontsnapt. Hierdoor was de opbrengst aan hydrolaat veel lager. Maar ons huis was daardoor wel gevuld met de overweldigende geur van deze plant en energetisch gereinigd! De geur bleef nog een paar dagen hangen in huis en miste haar uitwerking niet wat betreft onze eigen energetische reiniging.

gedroogde Witte Salie Salvia apiana

De oorzaak van het stoomlek lag aan de hoogte waarop het stoommandje in de destilleerruimte zat. Hierdoor kon de smartstill niet goed afgesloten worden. Na een middag werken is mij gebleken dat dit apparaat met enige aanpassingen erg handig is om van kleine hoeveelheden planten hydrolaat te maken.

opbrengst aan hydrolaat

Palo Santo


Onderzoek naar de samenstelling van hydrolaten

by Henk Ploeger

Sinds het boek van Suzanne Catty ‘Hydrosols: The Next Aromatherapy” in 2001 is verschenen is de belangstelling voor het gebruik van hydrolaten toegenomen.

In 2011 schreef ik een artikel over de samenstelling van hydrolaten: wat is een hydrolaat? Kort gezegd het hydrolaat dat vrijkomt bij de stoomdestillatie van planten is geen waterig aftreksel van de etherische olie. Er zitten ook wateroplosbare bestanddelen uit de plant in.
De vorming van hydrolaat tijdens de destillatie van Lavandin
In de boeken en publicaties staat weinig tot niets te lezen over de inhoudstoffen die de verschillende hydrolaten bevatten. Interessant genoeg dus om daar achter te komen. Na nogal wat zoekwerk kwam ik een interessante blog tegen van het Canadese onderzoekinstituut Laboratoire fytochemia. De chemicus Alexis St- Gelais stuurde mij een voorbeeld van een analyse van een hydrolaat.
Gaschromatogram vloeistof-vloeistofextractie van een hydrolaat  BRON Laboratoire fytochemie
Alexis gaf mij de volgende beschrijving van de methode die ze gebruiken om een analyse (GC MID) te kunnen uitvoeren.

We voeren
een vloeistof-vloeistofextractie uit, wat betekent dat we de meeste (relatief)
hydrofiele verbindingen zoals vluchtige zuren en diolen, evenals eventuele
etherische olie (hydrofoob) die niet volledig zijn gedecanteerd, uit het water
zullen extraheren. Dit is meestal alles wat zich in een hydrolaat bevindt,
tenzij u naderhand nog iets toevoegt – de analyse is bijvoorbeeld niet geschikt
voor zeer hydrofiele en niet-vluchtige stoffen zoals polyfenolen en suikers,
die niet alleen in een hydrolaat te vinden zijn .

 

vloeistof-vloeistofextractie

 

Deze informatie gaf mij wat meer duidelijkheid over wat je kan verwachten als je een analyse laat uitvoeren van een hydrolaat. De samenstelling van de volledig water oplosbare bestanddelen zoals de polyfenolen tannine en flavonoide is met deze analyse niet te bepalen. Maar de organische verbindingen die voor een klein deel in water oplossen worden via de vloeistof-vloeistofextractie uit het hydrolaat gehaald. Daar zijn ook organische zuren bij die er voor zorgen dat hydrolaten licht zuur zijn. Alexis gaf mij een voorbeeld van de samenstelling van deze organische stoffen in een hydrolaat
ANALYSIS
SUMMARY
Identification
DB-5
(mg/L**)
DB-WAX
(mg/L**)
Classe
Compound 1
0.54
0.55
Aliphatic alcohol
bijvoorbeeld LINALOL
Compound 2
0.05
Aliphatic alcohol
Compound 3
1.33*
1.12
Aliphatic alcohol
Compound 4
[1.33]*
0.08
Furan
Zie bijlage
Compound 5
0.07
0.10
Aliphatic alcohol
Compound 6
0.07
0.08
Aliphatic alcohol
Compound 7
0.07
Furan
Compound 8
17.42*
0.22
Aliphatic ketone
Compound 9
[17.42]*
15.31
Aliphatic alcohol
Compound 10
0.23
0.18
Aliphatic alcohol
Compound 11
0.62
0.59
Simple phenolic
Bijvoorbeeld eugenol
Compound 12
0.05
Simple phenolic
Compound 13
1.63
1.30
Monoterpenic alcohol
Bijv   Thymol
Compound 14
0.08
0.07
Monoterpenic alcohol
Compound 15
27.15*
0.38
Monoterpenic alcohol
Compound 16
[27.15]*
26.23
Phenylpropanoid
Bijv Coumarin
Compound 17
[27.15]*
0.08
Monoterpenic alcohol
Compound 18
0.16
0.22
Simple phenolic
Compound 19
0.06
0.07
Monoterpenic alcohol
Compound 20
0.19
0.18
Simple phenolic
0.57
0.54
Monoterpenic alcohol
Total identified
58.31 mg/L
55.89 mg/L
 
*: Two or more compounds are
coeluting on this column
**: As tetradecane equivalents
[xx]: Duplicate percentage due to
coelutions, not taken account in the identified total
Note: no correction factor was applied
Furaan is een heterocyclische organische
verbinding, met als brutoformule C4H4O.
Het is een uittreksel van de meest voorkomende 20 soorten stoffen met type verbindingen zoals Furanen, aliphatische alcoholen, eenvoudige fenolen, monoterpeen en monoterpeen alcoholen. Wat opvalt is dat het om een heel kleine hoeveelheid, namelijk 56-58 mg per Liter gaat.
Het aftappen van Salie-hydrolaat tijdens de destillatie
Specifiekere informatie vond ik in een uittreksel van een wetenschappelijk artikel ‘Identification and absolute quantification of the major water-soluble aroma components isolated from the hydrosols of some aromatic plants.’ uit 2009 van 
Hij schreef het volgende:

In deze studie werden de identiteit en de absolute hoeveelheid (mg / liter) van de belangrijkste wateroplosbare aromatische componenten uit de hydrolaten van zeven aromatische planten onderzocht. Deze planten bevatten zoete basilicum, pepermunt, groene munt, zure sinaasappel, petitgrain, citroengras, citroeneucalyptus en kruidnagel. Eugenol uit kruidnagel-hydrosol bleek de meest oplosbare component te zijn (854 mg / l hydrosol), gevolgd door d-carvon uit spearmint hydrolaat (242 mg / l) en linalool uit zowel zoete basilicum (171 mg / l) als petitgrain ( 128 mg / l) hydrolaten. Het onderzoek toonde ook aan dat de oplosbaarheid van bepaalde aromatische componenten uit verschillende hydrosolen niet hetzelfde is en waarschijnlijk afhangt van de chemische samenstelling van de essentiële etherische olie.

 

Afbeeldingsresultaat voor eugenol
Het is mij duidelijk geworden dat het onderzoek naar hydrolaten ten opzichte van die van de etherische oliën nog in de kinderschoenen staat. Over de werking is al wel meer bekend. Zie bijvoorbeeld het artikel over toepassingen van Larikshydrolaat Dat zou wel eens een reden kunnen zijn om volgend jaar het larikshydrolaat een keer te laten onderzoeken. Voor wie er meer over wil lezen: http://www.phytochemia.com/en/2015/03/15/gc-analysis-part-vii-hydrosol-analysis/

Vragen over de destilleeropstelling aan de destillateur

by Henk Ploeger

Sinds ik ben gaan bloggen in 2010 en later ook via de website informatie deel over de activiteiten van indekoperenketel, krijg ik vrij regelmatig vragen over het (stoom)destilleren van planten. Er is blijkbaar veel interesse om zelf etherische olie te maken uit planten. Naast vragen van particulieren krijg ik ook vragen van studenten en onderwijsinstellingen. Twee voorbeelden hiervan zijn die van twee studenten van de K.U. Leuven en een Chemieleerkracht uit Deinze, ook uit België.

– foto 1-  destilleeropstelling van studenten architectuur K.U. Leuven

Vaak ligt het aan de hoeveelheid gebruikte planten, die niet groot genoeg is.Om etherische olie te maken heb je heel veel plantmateriaal nodig die bovendien nog eens op het juiste moment is geoogst. In beide gevallen leverde het destilleren niet de gewenste hoeveelheid etherische olie op. Aan mij de vraag wat aan de opstelling te verbeteren. Voor de beantwoording is het natuurlijk handig om dat te doen aan de hand van een meegestuurde foto.

De studenten van de K.U. Leuven (foto 1) hadden een snelkookpan gebruikt als destilleerketel en daar de planten en het water in gedaan. Er is bij deze opstelling geen sprake van een stoomdestilleren. De planten worden gekookt in het water; er wordt in feite thee gezet. Om te stoomdestilleren zou je halverwege in de snelkookpan een rooster kunnen aanbrengen. Onder het rooster breng je water aan de kook. Op het rooster leg je het plantenmateriaal neer. De stoom kan dan tijdens het destilleren door de planten heen. De stoom en aromatische stoffen kunnen dan via een aangesloten verbinding naar de koeler toe. Verder is de capaciteit van de pan eigenlijk niet groot genoeg om etherische olie mee te maken. Een grotere pan zou betere resultaten opleveren.

detail van de destilleeropstelling waarbij de planten en water in één pan worden gestopt.

 

– foto 2 – foto: Nancy van Houteghem

Foto 2 is voorbeeld van een klassieke stoomdestillatie opstelling. De stoomgenerator is een aparte kookkolf. Via een buisje komt de stoom in een volgende kolf gevuld met het te destilleren plantenmateriaal. In dit geval gedroogde lavandinbloemen. De stoom en de aromatische stoffen verlaten de kolf via een andere buis naar de koeler. Omdat de stoom in dit geval door maar een klein deel van de lavandin in de kolf kan gaan is de opbrengst aan etherische olie nihil. Of zoals de chemieleerkracht schreef: ‘Na een uur water destilleren, had ik nog maar 1 druppel olie.’ Om wel een goede opbrengst te krijgen heb ik het advies gegeven om een opstelling te bouwen waarbij de stoom door alle lavandinbloemen heen moet.

schematische weergave hoe de stoom niet bij de planten komt

Voor mensen die meer willen weten over het stoomdestilleren van planten geven wij ook dit jaar weer workshops en houden we een aantal inloopdagen in onze destilleerwerkplaats in Gilze NB.

Henk destilleert salie