hartelijk welkom!

by Henk Ploeger
klik voor etherische olie
klik voor hydrolaten
klik voor boek
INDEKOPERENKETEL maakt etherische olie en hydrolaat van plantaardige restproducten, afkomstig van lokale telers, bedrijfjes of bos- en landschapsbeheerders. We willen het vervaardigen en het gebruik van etherische olie onder de aandacht brengen. We hanteren in onze bedrijfsvoering het principe ´zorgen voor de Aarde, zorg voor elkaar en eerlijk delen´
HET boek over destilleren van naaldbomen in Nederland door Catharina de Bruin is verschenen: ‘Lariks, Spar en Grove Den: naaldbomen met geneeskrachtige werking’ . ISBN 9789402240009
IMG_6098 (2) DSC00866 lavendeloogst 4 juli 2013 023 IMG_6098 (2) DSC00866

Open Dag en boekpresentatie

by Henk Ploeger
Afwegen van het Eucalyptusmaaisel

Tijdens een geslaagde Open Dag afgelopen zaterdag waren we in de gelegenheid om de bezoekers een stoomdestillatie van Eucalyptus te laten zien. De hoeveelheid maaisel die we in de destilleerketel stoppen wegen we eerst, om na de destillatie een goed beeld te krijgen van de opbrengst.

Bezoekers van de destilleerwerkplaats tijdens de Open Dag

Met een werkende destillatie kon ik de bezoekers goed uitleggen hoe je uit aromatische planten  via het stoomdestilleren etherische olie kan winnen. De voor veel mensen bekende geur van eucalyptus was ook goed waarneembaar.

Eucalyptus etherische olie in de scheitrechter

De volgende dag, zondag, waren Catharina en ik deelnemer aan het jaarlijks georganiseerde Rijen Ruikt. Op een heel mooie locatie van Sophia’s tuin gaf Catharina twee boekpresentaties van haar in november verschenen boek ‘Lariks, Spar en Grove Den: naaldbomen met een geneeskrachtige werking’ 

Catharina tijdens haar boekpresentatie

De boekpresentaties hebben we gecombineerd met de rondleidingen die Vincent van Sophia’s tuin gaf door zijn biologische tuinderij. Op deze zonovergoten zondag was er ook nog de mogelijkheid om planten te ruilen. Er was een ruim aanbod van onder andere aardbeienplantjes, geranium, vlinderstruik en basilicum.

We hadden een kraam ingericht waar de bezoekers kennis konden maken met de lariks- Grove Den- Douglasspar- en Reuzenzilverspar -olie en hydrolaat die we dit jaar hebben gedestilleerd.

Het werd een druk bezochte dag waar we naast de boekpresentaties de bezoekers veel hebben kunnen vertellen over de medicinale waarde van naaldboomoliën. Zeker voor herhaling vatbaar!


Open Dag op zaterdag 9 juni

by Catharina de Bruin

In de destilleerwerkplaats van INDEKOPERENKETEL ruik je de geur van bloeiende kruiden. De destilleerwerkplaats is gevestigd in een voormalige varkensschuur in het buitengebied van Gilze. Waar een paar jaar geleden nog zeugen en biggen liepen te knorren, is veranderd in een – tijdelijke – destilleerwerkplaats.

Wil je zien en ruiken hoe etherische olie wordt gemaakt van planten en bomen uit de omgeving? Henk geeft uitleg bij de ketel en Catharina vertelt over planten en olie.

Kom ruiken!
Je wordt gastvrij ontvangen met een kopje kruidenthee en wat lekkers. Ondertussen kan je het hele proces van stoomdestillatie volgen. In ieder geval is één destilleertoestel in bedrijf, maar Henk kan ook kiezen om meer destillaties tegelijkertijd uit te voeren. Welke kruiden of bomen we destilleren blijft nog een verrassing. Gaat Henk voor gedroogde kruiden of is er wellicht verse Lavendel?

Ruik de verschillende hydrolaten en etherische olie. Welke geur spreekt jou het meeste aan?

Tijdens deze dagen kan je ook onze hydrolaten en olie kopen
– etherische olie van bomen: Lariks olie, Douglasspar olie, Reuzenzilversparolie en Grove Den olie.
– hydrolaat van bomen: Lariks, Douglasspar, Reuzenzilverspar, Grove Den, Palo Santo.

– bloesemhydrolaat: Meidoornbloesem, Vlierbloesem, Geranium, Rozenbottelroos

– Eucalyptus hydrolaat en Eucalyptus olie (op bestelling)
Kijk ook in de webwinkel

Je bent van harte welkom op de Open Dag op zaterdag 9 juni tussen 12:00 uur en 16:00 uur. Het adres is Alphensebaan 35, 5126 PR in Gilze.


Naaldboomcampagne 2018 afgerond met Douglasspar

by Henk Ploeger
jonge Douglassparren

Afgelopen weekend hebben we de laatste naaldboomsoort die nog op ons lijstje stond, de Douglasspar (Pseudotsuga menziesii)geoogst en gedestilleerd. De weersomstandigheden waren uitzonderlijk warm voor de tijd van het jaar te noemen. Dit zou gunstig kunnen uitpakken voor de hoeveelheid etherische olie die we uit de naalden en takjes kunnen halen.

Jonge douglassparretjes

Bij het oogsten heb ik ervoor gekozen om alleen jonge vitale douglasspar te knippen. In totaal had ik vier klapkratten gevuld om terug in de destilleerwerkplaats verder te verwerken.

Na het hakselen van de takjes kon ik de ketel vullen met 20 Kg Douglasspar. Dat is precies de hoeveelheid die in onze 150 Liter destilleerketel past.

Tijdens de destillatie van Douglasspar

Naaldbomen zoals de Douglasspar hebben een waslaag op de naalden vandaar dat we met één batch twee opeenvolgende destillaties uitvoeren. Dit leverde beide keren een heerlijke citrusachtige geur in op in de werkplaats.

Douglasspar etherische olie in de scheitrechter

Ik kwam uiteindelijk op een opbrengst aan etherische olie van ongeveer 0,4% uit. Dat komt aardig overeen met de hoeveelheden die ik de afgelopen jaren heb gevonden. Naast de olie heb ik ook nog plm 4,5 liter hydrolaat kunnen maken.

Gesteriliseerde flessen voor de opslag van hydrolaat

Voor de opslag van het hydrolaat gebruiken we gesteriliseerde flessen. Na productie wordt de voorraad hydrolaat gekoeld opgeslagen. Hydrolaten hebben in vergelijking met etherische oliën een veel beperktere houdbaarheid.

Afvullen van Douglasspar hydrolaat

Na controle op pH en geurontwikkeling de komende dagen zet Catharina dit geweldige hydrolaat met vele toepassingen te koop in onze webwinkel De etherische olie van de Douglasspar laten we eerst nog een tijdje rijpen voordat de geur zich volledig ontwikkeld heeft.

Naderend onweer achter de destilleerwerkplaats met uizicht op het Chaamse bos

Met de vier soorten naaldbomen: Grove Den, Reuzenzilverspar, Lariks en Douglasspar hebben we ons naaldbomendestilleerseizoen 2018 weer achter de rug. We gaan ons de komende tijd weer bezighouden met het destilleren van kruiden.


Eucalyptus en thee uit Zundert!

by Henk Ploeger
Bloeiende Eucalyptus gunii  BRON: wikipedia

Afgelopen vrijdag hebben we van een kwekerij uit Zundert vers snoeisel van Eucalyptus gunnii ook wel cidergomboom genoemd kunnen destilleren. Het is zaak om vlak na het snoeien eucalyptus te destilleren omdat de blaadjes al heel gauw aromatische stoffen verliezen.

vers cidergomboom maaisel
Het vullen van de destilleerketel

Het water in de destilleerketel was al op stoom toen het maaisel vanuit Zundert gebracht werd.  We hebben in totaal 20 Kg vers maaisel in de ketel kunnen stoppen. De destilleerwerkplaats rook op dat moment al naar de krachtige geur van de eucalyptus.

Tijdens het destilleren hebben we de geuren bijgehouden. Dit waren de geuren die we waarnamen nog voordat er destillaat overkwam: heel beschaafd, pepermunt strong, zeer scherpe spearmuntgeur die bijna pijn doet aan de neusslijmvliezen. Deze geuren worden veroorzaakt veelal door stoffen die niet condenseren en daardoor uiteindelijk niet in de etherisch olie terechtkomen.

Begin van de destillatie
Einde van de destillatie: etherische olie heeft zich gevormd in de scheitrechter

Zoals we vaker hebben kunnen waarnemen veranderd tijdens de destillatie de kleur van de olie. In dit geval van kleurloos naar heel licht geel-groen achtig. Na ongeveer anderhalf uur zijn we gestopt met destilleren en hadden een opbrengst van 0,25% plus nog een aantal liters hydrolaat. Uit ervaring weten we dat er verschil in opbrengst zit tussen de verschillende soorten eucalyptus.

Dat hebben we ervaren bij de destillatie van E.globulus en E.nitens. Globulus staat bekend om z’n hoge opbrengst en wordt om die reden ook het meest gedestilleerd. De etherische olie en hydrolaat die we gemaakt hebben moeten nog wel een tijdje rijpen voordat ze op geur zijn.

Theebladeren

Van de kwekerij was ook nog ongeveer 10 Kg theebladeren meegekomen. De bladeren laten we eerst een aantal weken drogen voordat we ze gaan destilleren. Dat doen we in onze destilleerwerkplaats met behulp van droogbakken.

Dus wat de theebladeren betreft, wordt vervolgd.


Lariks meewerkdagen

by Henk Ploeger
Lariks in het Ulvenhoutse bos

De afgelopen week was het weer tijd voor de jaarlijkse oogst van Lariks (Larix decidua) in de Chaamse bossen. Tijdens de meewerkdagen waren de deelnemers in de gelegenheid om met ons het bos in te gaan en te zien, ruiken en ervaren hoe we van larikstakjes een mooie etherische olie maken.

klaar voor de oogst

We weten uit ervaring dat we uit de larikstakjes een relatief laag percentage (0,1%) etherische olie destilleren, maar omdat er voldoende belangstelling voor de olie en het hydrolaat is loont het de moeite om daar 4 volle dagen mee bezig te zijn. Lariks etherische olie heeft een aangenaam frisse geur en bezit de grootste hitte onder de dennenoliën.

Lariks hakselen

Voor de drie destillaties die we hebben uitgevoerd worden de larikstakjes eerst gehakseld, nodig om de aromatische stoffen goed vrij te kunnen maken. De destilleerketel die we gebruikt hebben heeft een capaciteit voor plm 20 Kg, vergelijkbaar met 4 volle klapkratten.

 Vullen van de ketel met gehakselde lariks foto: Winny Schreurs
foto: Winny Schreurs

De lariks meewerkdagen zijn afgesloten met een middagworkshop. De deelnemers hebben kunnen zien hoe we de ketel gevuld hebben met de vers gehakselde lariks. En gedurende de middag de productie van de etherische olie en hydrolaat kunnen volgen en vooral ook ruiken.

Lariks etherische olie foto: Winny Schreurs

Het was tijdens de destillatie goed te zien dat de etherische olie van kleurloos licht geel werd. De opbrengst aan etherische olie en hydrolaat kwam overeen met die van vorig jaar.

Larikshydrolaat foto: Winny Schreurs

Na afloop hebben we de workshopdeelnemers een vers flesje larikshydrolaat meegegeven. Dit seizoen gaan we nog één naaldboomsoort destilleren, namelijk de Douglasspar.


Reuzenzilverspar en Grove Den etherische olie en hydrolaat gemaakt

by Henk Ploeger

Chaamse bos

De afgelopen week zijn we weer gestart met het jaarlijkse destilleren van naaldboomtakjes. Na in het begin van de meivakantie de nodige vergunning(en) te hebben geregeld met Staatsbosbeheer, zijn we afgelopen woensdag gestart met het destilleren van Reuzenzilverspar ofwel Abies grandis

jonge reuzenzilversparretjes

Vorig jaar hebben we al mogen ervaren wat voor waardevolle etherisch olie deze naaldboom maakt. Catharina heeft daar in haar boek ´Lariks, Spar en Grove Den: naaldbomen met een geneeskrachtige werking´ over geschreven. We hebben bewust het mooiere weer van de afgelopen dagen afgewacht  om te kunnen oogsten. Belangrijk voor de kwaliteit en de kwantiteit van de olie en het hydrolaat.

Henk doet de oogst van jonge sparretjes in de ketel

De eerste destilleerdag van het seizoen gingen er in totaal 20 Kg gehakselde Reuzenzilverspar takjes in de destilleerketel. Voor deze gelegenheid hebben we de (oude) gasgestookte destilleerketel gebruikt. De opbrengst aan etherische olie en hydrolaat was na twee dagen destilleren boven verwachting. De geur van beide is het beste te omschrijven als zoetig citrusachtig.

tijdens de destillatie zie je de olie op het hydrolaat drijven in de scheitrechter

Afgelopen vrijdag heb ik jonge Grove Dennen (Pinus sylvestris) uit het Ulvenhoutse bos geoogst. De Grove Den is een pionierssoort die het goed doet op arme zandgrond. Dat is ook goed te zien in het bos. Voor de oogst van de jonge dennen was het niet nodig om meer dan 2 meter van het bospad af te gaan.

Terug uit het bos bij de destilleerwerkplaats aangekomen heb ik de jonge dennen vlak voor het destilleren eerst door de hakselaar gehaald. Na het hakselen kon ik in totaal 19,5 Kg jonge Grove Den in de destilleerketel stoppen.

kratten en hakselaar

Voor de destillatie heb ik de nieuwe destilleerketel in gebruik genomen. Om warmteverlies van de ketel zoveel mogelijk te voorkomen heb ik gebruik gemaakt van een ´jas´ door Catharina gemaakt van een oude wollen deken. Een isolatiemantel zou je ook kunnen zeggen. De ketel is door de fabrikant op mijn verzoek geschikt gemaakt om elektrisch te verwarmen. Bij deze eerste echte stoomdestillatie met de nieuwe ketel had ik ongeveer de helft van de capaciteit van de ketel ( plm 240 Liter) benut.

De destillatie verliep als een tierelier. De destilleerketel zelf bleek door de gerecycleerde wollen deken (´jas´) redelijk goed geïsoleerd. Het destillaat kwam heel regelmatig uit de koelemmer druppelen, en de destillatiesnelheid was goed in te stellen met de stroomregelaar.

koelemmer met essencier

Het destillatieproces in de ketel gaat bijna geluidloos; dit in tegenstelling tot de destillaties waarbij je voor de stoomproductie een gasbrander gebruikt. Na ruim 2 uur destilleren was de destilleerwerkplaats gevuld met een heerlijke naaldbomengeur. De geur van de olie en het hydrolaat omschrijven we als fris harsachtig. De etherische olie van de Reuzenzilverspar en de Grove Den moeten eerst nog circa een maand rijpen voordat ze op geur zijn.

De etherische olie en hydrolaat van Reuzenzilverspar en Grove Den koop je in de webwinkel.

Lees eerst de algemene voorwaarden voor levering.


Paardenbloem hydrolaat gemaakt

by Catharina de Bruin

De paardenbloemen staan overal weer in bloei. De beste tijd van het jaar om nu hydrolaat te gaan maken van deze plant en te gebruiken om haar medicinale eigenschappen. Vanuit de destilleerwerkplaats hebben we uitzicht op een schapenweide en negentien fruitbomen. Op een heerlijk warme dag zijn we bij de werkplaats paardenbloemen gaan plukken en destilleren.

De opbrengst aan hydrolaat is ongeveer 250 ml per batch, gemaakt in de smartstill.

Hydrolaat van paardenbloem ruikt naar paardenbloem en heeft niet echt een hele aangename geur, wel aards en zonnig. Paardenbloem is goed voor de leverreiniging zonder belangrijke zouten te onttrekken uit het lichaam als je het inneemt. Voordat je het hydrolaat gebruikt altijd eerst verdunnen en eventueel vermengen met bv kamille hydrolaat. In het voorjaar kan je paardenbloem gebruiken om een sterke verdunning met heilaarde te vermengen als voorjaarskuur om te ontgiften.

 

 


Ketelfeest van INDEKOPERENKETEL

by Catharina de Bruin

Op zaterdag 21 april hebben we een ketelfeest georganiseerd om de ingebruikname van de nieuwe destilleerketel te vieren. De nieuwe ketel heeft een grotere capaciteit dan onze huidige destilleerketel zodat we meer kruiden kunnen destilleren in één batch. De capaciteit is een factor 2,5 toegenomen.

Henk en Catharina met slingers in de destilleerwerkplaats

Henk heeft nu wel een trapje nodig om de ketel te vullen

Een goed Brabants gebruik, vinden wij, is om een bereikt doel of een jubileum te vieren. Naast dat de destilleerketel in werking was hebben we ook een destillatie uitgevoerd in een Smartstill. Dit apparaat hebben we gevuld met Palo Santo met de bedoeling om er hydrolaat van te maken. Palo Santo destilleren met een Smartstill. Dit vulde de destilleerwerkplaats met een heerlijke warm houtige geur.

Roos-vlierbloesem-salie frisdrank, munt-dropplant limonade en Ginger Bug original

Bij een feest hoort een drankje. Wat is er dan mooier dan van je eigen producten een drankje maken! Bij het oogstfeest vorig jaar hadden we de bezoekers kennis laten maken met roomijs met Reuzenzilverspar etherische olie Nu was Catharina in de voorbereiding flink bezig geweest met het samenstellen van een drankje waar een aantal van onze hydrolaten in zijn verwerkt.

foto: Jan Ploeger koperen ketel

Hiervoor heeft Catharina als basis Ginger bug gebruikt en diverse hydrolaten zoals vlierbloesem, roos en salie toegevoegd om de gewenste smaak te maken. De smaak zou ik zelf willen omschrijven als aromatisch bloemig licht zoet. Een lekker fris drankje erg geschikt voor de zomerse temperaturen die we afgelopen zaterdag mochten beleven.

Uiteraard was voor de bezoekers van ons ketelfeest ook de koperen alambiek waar ik in 2010 mee begonnen was ook nog te bewonderen. Wij zijn na dit succesvolle ketelfeest in ieder geval klaar voor een nieuw stookseizoen!

Kon je er niet bij zijn? Niet getreurd: op zaterdag 9 juni 2018 hebben we een Open Dag en op zondag 9 september 2018 is het Oogstfeest. Je bent van harte welkom en je hoeft je niet aan te melden.


Een nieuwe destilleerketel van 300 liter

by Henk Ploeger

Maandagochtend vroeg (het vroor nog; kijk maar naar het witte dak van de destilleerwerkplaats) werd mijn nieuwe destilleerketel bezorgd! Best wel spannend om een ketel van een Spaanse fabriek te bestellen zonder hem in het echt gezien te hebben. Vooral of de ketel voldoet aan mijn verwachtingen. Tussen het bestellen en de uiteindelijke levering zat een periode van 6 weken.

 

 

200 kg inclusief verpakkingsmateriaal en pallet voor het vervoer

De rvs destilleerketel van 150 liter die ik nu gebruik, heb ik destijds zelf ontworpen en laten maken. Daardoor had ik een goed beeld van hoe een goed werkende destilleerketel in elkaar hoort te zitten. De nieuwe ketel met een inhoud van 300 liter is volledig van rvs gemaakt en 2,5 meter hoog.

maatvoering van de bestelling van 300 liter destilleerketel

Ook de koelemmer, het rooster in de ketel en verdere alle andere hulpstukken, die nodig zijn voor het destilleren van aromatische planten, zijn gemaakt van rvs.

koelemmer nog in de verpakking

Het was nogal een uitpakwerk: de ketel was erg goed ingepakt om beschadigingen tijdens transport naar Nederland te voorkomen. Maar na ruim een uur had ik een goed beeld van mijn nieuwe aankoop.

Alle onderdelen zijn goed en professioneel afgewerkt. Er moeten nog wel een aantal zaken geregeld worden voordat ik daadwerkelijk kan gaan destilleren met de ketel. Op mijn verzoek heeft de fabriek de ketel aangepast zodat hij ook elektrisch te verwarmen is. Omdat we in de destilleerwerkplaats lokaal opgewekte stroom van Energie Gilze Rijen (zon- en windenergie) gebruiken, maken we met deze ketel ook nog een sprong voorwaarts in het duurzaam produceren van etherische olie en hydrolaat. We gaan dus met deze ketel letterlijk van het gas af!

Om de ketel te vullen met water, plantmateriaal en aan te sluiten op de koelemmer heb ik wel een trap nodig. De hele installatie is met bouten verankerd in de vloer, zodat de ketel niet kan omvallen. De ketel kan naar voren kantelen. Hij is opgehangen in zogenaamde kantelvoeten. Zo is de ketel na de destillatie makkelijk te legen en schoon te spuiten. Dat belooft weer een mooi stookseizoen te worden.

De bedoeling is om de destilleerketel in ieder geval voor het Ketelfeest van zaterdag 21 april aanstaande operationeel te hebben. Op die dag is de officiële start van ons stookseizoen en stellen we de bezoekers in de gelegenheid om een kijkje in onze destilleerwerkplaats te nemen. De uitnodiging verschijnt in de nieuwsbrief. Schrijf je in voor de nieuwsbrief en je krijgt de uitnodiging in je mailbox.

Mocht je interesse hebben om onze destilleerwerkplaats op een ander tijdstip te bezoeken, neem dan contact op via indekoperenketel@gmail.com. Lees hier het verslag van de inloopdag van vorig jaar.


De kunst van het scheiden: essenciers

by Henk Ploeger

Scheiden van hydrolaat en etherische olie met een Florentijnse vaas

Bij het stoomdestilleren van aromatische planten is het goed kunnen scheiden van de etherische olie en het hydrolaat een belangrijk onderdeel. Bij het destilleren van kleine hoeveelheden gebruik ik doorgaans een scheitrechter.

Scheiding van hydrolaat en etherische olie met een scheitrechter

Het opgevangen destillaat kan ik dan tijdens de destillatie scheiden door het hydrolaat af te tappen. De etherische olie verzamelt zich dan in de scheitrechter. Als de stoomdestillatie is afgelopen volgt nog een nauwkeurigere scheiding tussen etherische olie en hydrolaat.

het laatste restje hydrolaat met daarboven de etherische olie van Kreta oregano

Bij het destilleren van grotere hoeveelheden aromatische planten gebruik ik een zogenaamde Florentijnse vaas. Voordeel van de Florentijnse vaas is dat je hiermee continue etherische olie en hydrolaat kunt scheiden. De etherische olie verzamelt zich tijdens de destillatie in de vaas. Hierbij moet het volume van de Florentijnse vaas natuurlijk wel afgestemd zijn op de hoeveelheid olie die je gaat maken.

De werking van de Florentijnse vaas is gebaseerd op het niet oplosbaar zijn van etherische olie in water. Om het scheidingsproces tijdens de destillatie goed te kunnen volgen heb ik een aantal jaren geleden een Florentijnse vaas laten maken van glas. Hoe groter de te verwachten hoeveelheid etherische olie hoe groter de vaas, ook wel essencier genoemd, moet zijn. Het materiaal waarvan de essenciers gemaakt zijn kan variëren: koper, rvs en natuurlijk ook glas.

Koperen essenciers: foto http://distillation.bio/fabrication-dessenciers-vases-florentins/

Essenciers gemaakt van RVS foto alambic-inox.com

Producenten zitten veelal in Frankrijk, Spanje en Griekenland, landen waar veel etherische olie gemaakt wordt. Zelf heb ik destijds een koperen essencier gekocht toen ik begon met het stoomdestilleren van aromatische planten in een koperen alambic, maar heb hem nog nooit gebruikt.

koperen essencier

Na een kleine reparatie ben ik van plan om er dit jaar mee te gaan werken. De etherische olie die tijdens het destilleren ontstaat vang ik op in een scheitrechter zodat naast de geur vooral de kleur nog goed te volgen zal zijn.

Etherische olie drijft op het hydrolaat