hartelijk welkom!

by Henk Ploeger

INDEKOPERENKETEL maakt etherische olie en hydrolaat van restproducten, afkomstig van lokale telers, bedrijfjes of bos- en landschapbeheerders. We willen het vervaardigen en het gebruik van etherische olie onder de aandacht brengen. We hanteren in onze bedrijfsvoering het principe ´zorgen voor de Aarde, zorg voor elkaar en eerlijk delen´

lavendeloogst 4 juli 2013 023

activiteiten 2016 (1)

IMG_6098 (2)

DSC00866


Analyse van tijmolie

by Henk Ploeger

Een aantal etherische oliën die ik de afgelopen tijd heb gemaakt heb ik laten analyseren op de samenstelling. Zo ook de keukentijm (Thymus vulgaris ‘Compactus’) en de sinaasappeltijm (Thymus vulgaris ‘Orange”). Vooral de samenstelling van de laatste olie leek mij nogal interessant.

Sinaasappeltijm etherische olie

Tijmolie kan in verschillende chemotypes worden ingedeeld, afhankelijk van de inhoudstoffen. De volgende defenitie van chemotype is te lezen op wikipedia:

Verschillende chemotypes van één plantensoort leveren anders samengestelde etherische oliën op, met daarbij horende verschillen in eigenschappen en toepassingsmogelijkheden. Uiterlijk zijn er nauwelijks verschillen in de morfologie van chemotypes, enkel hun chemisch fenotype verschilt. Bij het gebruik van deze oliën, in de aromatherapie en parfumerie vooral, is de kennis van het chemotype van groot belang.
bloeiende Thymus vulgaris  foto: wikipedia

Op internet vond ik een interessant artikel over chemotypen van tijmolie. http://www.revuevitiarbohorti.ch/artikel/2009_06_f_441.pdf  In dit artikel worden 7 chemotypes van tijm genoemd.

Chemo types van Thymus vulgaris
Thymol:       het meest voorkomende chemotype
Carvacrol: gebieden van extreme hitte en droogte
Linalol:        in het vochtige middengebergte
Geraniol:     aangepast aan hoogte omstandigheden
Sabinene hydraat of
Thuyanol: intermediar tussen linalol en geraniol
para Cymeen of α Terpineol: voorloper van de biosynthese van carvacrol en thymol
1,8 Cineol:  Bekend in Spanje en recent geïsoleerd in het Zuid Frankrijk

De stof waar het chemotype naar is vernoemd zit in een hoog percentage in de etherische olie.

sinaasappeltijm etherisch eolie

De analyse van de twee soorten tijmolie die ik deze zomer heb gemaakt gaf de volgende samenstelling te zien

THYMUS COMPACTUS BIO
BATCH N° SD 19-06-2016

     
Peak
RT (min)
Component
name
%
Norm (%)
Allergens
(%)
19
20,1
g-TERPINENE
11,18
 
 
23
21,6
p-CYMENE
6,92
 
 
41
39,4
LINALOOL
2,37
 
2,37
50
43,3
b-CARYOPHYLLENE
3,19
 
 
102
75,2
THYMOL
60,41
 
105
76,5
CARVACROL
2,67
 
TOTAL
99,99
2,73
                                THYMUS VULGARIS “ORANGE” BATCH N° SD 21-07-2016 
     

 

Peak
RT (min)
Component
name
%
Norm (%)
Allergèns
(%)
21
19,9
g-TERPINENE
10,64
 
 
26
21,3
p-CYMENE
3,45
 
 
41
39,2
LINALOOL
16,87
 
16,87
50
42,9
b-CARYOPHYLLENE
2,83
 
 
63
48,9
TERPENYL ACETATE
17,28
 
 
64
48,9
a-TERPINEOL
6,44
 
 
92
74,8
THYMOL
18,16
 
 
95
76,3
CARVACROL
9,15
 
 
TOTAL
99,97
19,12

Ik heb de grafiek van het Zwitserse onderzoek gebruikt om deze analyseresultaten te kunnen interpreteren. Hiervoor heb ik twee kolommen toegevoegd: 8 (T.vulgaris ´comptactus´) en 9 (T. vulgaris ´Orange`).

 

Toch blijkt het lastiger dan gedacht, omdat er ongetwijfeld meer verschillende inhoudstoffen in de Zwiterse en Franse tijm zitten dan in de grafiek is weergegeven. Daarom komt de staafdiagram van de keukentijm en sinaasappeltijm niet tot de volledige 100%.
variëteit
bedrijf
Chemo-type
1
´Varico
Hybride
(CH)
MediSeeds
(CH)
Thymol
2
´Varico
Hybride
(CH)
MediSeeds
(CH)
Thymol
3
´Deutscher
Winter Blosem´
Populatie
(D)
Biosem
(CH)
Thymol
4
´Deutscher
Winter UFA´
Populatie
(D)
Fenaco
(CH)
Thymol
5
´L2´
Hybride
(F)
Iteipmai
(F)
Linalol
6
´122´
Hybride
(F)
Iteipmai
(F)
Thymol /
Carvacrol
7
´147´
Hybride
(F)
Iteipmai
(F)
Carvacrol
8
keukentijm
Cultivar
(NL)
Puur
Aroma
Thymol
9
sinaasappeltijm
Cultivar
(NL)
Puur
Aroma
?

De nummers 1 tot en met 4 uit het onderzoek behoren duidelijk tot het Chemo Type Thymol. Nummer 5 heeft een hoog linalol-gehalte en is daardoor ook als zodanig geclassificeerd als CT linalol. Nummer 6 in de tabel is een gecombineerde CT, namelijk Thymol-Carvacrol, en nummer 7 is overduidelijk een CT Carvacrol.

 

De eigen tijm etherische olie die we gemaakt hebben van Thymus vulgaris ‘Compactus” (8) is door het hoge gehalte Thymol duidelijk te karakteriseren als CT Thymol. Bij de Thymus vulgaris ‘Orange’ (Sinaasappeltijm) is dat een stuk moeilijker vast te stellen.
Wat allereerst opvalt is dat deze olie geen noemenswaardige hoeveelheden limoneen bevat, een hoofdbestanddeel van sinaasappel etherische olie. Omdat er in de olie geen stof in een percentage van boven de 20% zit, is het chemotype moeilijk vast te stellen. CT thymol/ linalol terpenylacetaat?
Los van het vaststellen van het Chemo Type is het denk ik misschien wel belangrijker dat we de inhoudstoffen en de percentages kennen in verband met de gebruiksmogelijkheden van deze bijzondere olie!

Een zomer vol Lavandin

by Catharina de Bruin

Ook dit jaar hebben we weer een aantal workshops ‘Lavendel destilleren’ gehouden. We vinden het hardstikke leuk om deze workshops te houden. Elke keer zijn we weer verbaasd over de veelzijdigheid van deze plant en de mensen die lavendel heerlijk vinden ruiken. Daar gaan de workshops ook over: vooral ruiken, voelen en zelfs proeven van de lavandin.

Voor deze workshops gebruiken we Lavandin hybrida. Ze is biologisch en gecertificeerd door de teler. De gedroogde bloemen komen uit Mévouillon in Frankrijk. Dat is een streek waar veel lavendelvelden zijn aan de voet van de Mont Ventoux. Je kan erover lezen in dit boek Lavendel: op het land en in huis, tuin en keuken / tekst Anne Simonet – Avril, foto’s Sophie Boussahba

lavendel op het land simonet

Henk geeft uitleg over de techniek van het stoomdestilleren, een stukje biochemie – waar maakt de plant olie, een aantal toepassingen en waar je op moet letten als je etherische olie koopt.  We doen een geursessie met verschillende soorten olie. Een behoorlijk gevuld programma bij elkaar. Tussendoor hebben we verse kruidenthee met zelfgemaakte aardbeienkwarktaart erbij.

workshop 002

 

workshop 003 workshop 004 workshop 002 workshop 002 workshop 003 workshop 004 workshop 005 workshop 007 workshop 006 workshop 004 (1) workshop 003 workshop 006

De workshops zijn snel volgeboekt. De deelnemers komen van Hengelo en Haarlem tot aan Lokeren en Antwerpen. Lees hier een aantal reacties die we kregen na afloop:

Beste Henk en Catharina,

Het is al weer meer dan een week geleden dat ik mocht genieten van de workshop lavendeldestilleren. Mooi om mee te maken, mooi om gezien te hebben.
Het proces op zich, maar ook je de deskundige achtergrond informatie, daarbij de bezieling vanuit je beroep. Het was een verre tocht, maar meer dan de moeite waard.  [ …. ]
Nomaals, het was TOP!! Dankjewel!!  Ik blijf jullie volgen. Groet M

 

 

Hallo Henk en Catharina,

Ik vond het een heel geslaagde workshop. Alles werd duidelijk en heel enthousiast uitgelegd. De sfeer was ook heerlijk ontspannen, waarbij de lavendel misschien ook wel heeft bijgedragen. En dan nu nog zo’n uitgebreide syllabus. Fijn, kan ik ook alles nog eens rustig doorlezen!

Ik moet eerlijk bekennen dat ik de lavendelolie toch al op een geursteentje heb gebruikt in onze slaapkamer. De nacht ervoor hadden we nogal last gehad van ontzettend irritante muggen, maar deze zaterdagnacht niet meer. Ik heb ook heerlijk diep, vast en lang geslapen, heerlijk. Mijn partner vond me gisteren overdag ook nog super ontspannen. [ … ]

Met vriendelijke groet, H.

 

 

Goedemorgen Henk en Catharina,

 

Heel veel dank voor de geweldige middag. En de reader! Kijk hier heb ik nu wat aan.
Jullie workshop zit goed in elkaar, informatief en duidelijk en vooral integer.
Fijn ook dat jullie aan nazorg doen, want ik zal vast nog vragen hebben.

Fijne dag nog,
C.

Lees ook het blog wat Nicole Van Beek heeft geschreven over haar ervaring: http://idunagezondgenieten.be/lavandin-destilleren/
Nicole heeft twee recepten van lavandin olie en twee recepten voor lavandin hydrolaat erbij gedaan.

Bekijk het foto album op facebook voor de foto’s van Nicole Van Beek. Dank je, Nicole.

Catharina lavandin

We hebben lavandin olie en hydrolaat gemaakt en als je die wilt kopen, kan dat via de webwinkel.
We hopen dat veel mensen deze fijne, mooie lavandin olie gaan gebruiken en ervan genieten.

recept met lavandin provence


Tweede destillatie Kreta Oregano en analyse

by Henk Ploeger
Een volle destilleerketel met gedroogde Origanum dictamnus

Ruim een week geleden heb ik een tweede partij Kreta Oregano (Origanum dictamnus) binnen gekregen van de biologische aromatische kruidenkwekerij van Frank Radder. Deze heeft eerst een week te drogen gelegen in de destilleerwerkplaats.Afgelopen vrijdag heb ik het maaisel van deze bijzondere plant gedestilleerd.

Vers maaisel van bloeiende Kreta oregano toppen

Het feit dat de plant in bloei stond toen het gemaaid werd en de grotere hoeveelheid (16 Kg plukgewicht) zou een grotere opbrengst aan etherische olie moeten opleveren.

tijdens de destillatie

Vlak voor de start van de stoomdestillatie, het moment waarop het eerste destillaat overkomt, rook het al heel sterk en kruidig. Alcohol-achtig met een vlugje sinaasappel (limoneen).

scheitrechter met hydrolaat en etherische olie

Tijdens de eerste minuten van de stoomdestillatie kwam er gelijk al een grote hoeveelheid etherische olie van de Kreta oregano mee. De olie heeft een typerende oranje-rode kleur. Na twee uur heb ik de destillatie even stopgezet en de etherische olie in een andere scheitrechter overgebracht. Daarna is de destillatie weer gestart om te kijken of er nog meer etherische olie uit de planten te halen was. Na een half uur ben ik gestopt. Op dat moment werd er zichtbaar geen olie meer gevormd op het hydrolaat.

Kreta oregano etherische olie

De opbrengst was boven mijn verwachting. Ik heb in totaal 42 mL etherische olie en 4,7 Liter hydrolaat kunnen maken. Dat is wat de olie betreft een percentage van 0,26%, Meer dus dan de 0,21% opbrengst die ik tijdens de eerste destillatie een maand geleden in juli had gevonden.

hydrolaat afvullen

De verklaring daarvoor is dat veel aromatische planten, waaronder de orgeno, de meeste  meeste etherische olie bevatten tijdens de bloeitijd.

ANALYSE KRETA OREGANO
GC MS van Kreta Oregano

De afgelopen weken heb ik diverse analyses van etherische oliën die ik gemaakt heb binnengekregen. Ook van de O.dictamnus. Voor enig vergelijkingsmateriaal hebben we na enig speurwerk een Grieks wetenschappelijk rapport gevonden: Liposomal incorperation of carvacrol and thymol isolated from the essential oil of  Origanum ditctamnus L. and in vitro antimicrobial activity

Leuk om te lezen voor mensen die geinteresseerd zijn in wetenschappelijk onderzoek en de medicinale toepassingen van de etherische olie van dictamnus. In dit rapport stond een tabel met analyse-resultaten van olie van de gecultiveerde en de in het wild groeiende O.dictamnus op Kreta.
Peak
RT (min)
Component name
Margraten
%
Wild
%
Cultivar%
Norm (%)
Allergèns
(%)
18
15,9
a-TERPINENE
2,44
2,82
2,39
 
 
23
19,9
g-TERPINENE
10,63
14,10
9,20
 
 
27
21,5
p-CYMENE
29,66
 
 
 
 
a-CYMENE
8,78
10,1
 
 
38
39,1
LINALOOL
2,05
1,10
 2,49
 
2,05
44
42,9
b-CARYOPHYLLENE
3,02
3,88
 
 
82
74,7
THYMOL
0,32
0,13
0,61
85
76,3
CARVACROL
35,22
51,70
42,90
 
 
TOTAL
99,91
 
 
 
2,40

 

Ik heb de gegevens van de analyse, uitgevoerd door pyrenessences, in bovenstaande tabel gezet samen met de resultaten van het wetenschappelijk rapport. Hierbij heb ik de meest bepalende stoffen genomen om te kunnen vergelijken. Wat direct opvalt is dat het carvacrol-gehalte in de olie die ik gemaakt heb lager is dan van de Griekse oliën. Daarbij is er ook onderscheid te maken tussen in het wild groeiende O.dictamnus en de gecultiveerde soort die een lager carvacrol-gehalte te zien geeft.

CARVACROL

Het cymeen gehalte in de Nederlandse olie is daarentegen vrij hoog met een percentage van bijna 30%. De griekse oliën bevatten veel minder cymeen. Thymol, Carvacrol en paracymeen hebben volgens het Groot handboek geneeskrachtige planten geschreven door Dr.Geert Verhelst een antiseptische/antimicrobieele/antibiotische (ontsmettende/infectiewerende) werking op de luchtwegen.

http://indekoperenketel.nl/producten/

Rozemarijntoppen destilleren

by Henk Ploeger
vers rozemarijnmaaisel

Afgelopen vrijdag kon er maaisel opgehaald worden bij de aromatische kruiden kwekerij Puur Aroma van Frank Radder. Het ging om Rozemarijn  (Rosmarinus officinalis ´Blue Winter´), Kreta oregano (Origanum dictamnus) en Marokkaanse munt (Mentha spicata ´Moroccan´) van biologische teelt.

Destilleerketel vullen met vers rozemarijnmaaisel

 

Omdat er van verse Rozemarijn een heel waardevol hydrolaat gemaakt kan worden heb ik besloten om het rozemarijnmaaisel direct na aankomst in de destilleerwerkplaats te gaan destilleren. Bovendien was het maaisel van alleen de rozemarijntoppen van perfecte kwaliteit.

rozemarijntopje

 

Het maaisel van de munt en de oregano hebben Catharina en ik onderwijl in gaasbakken verdeeld om te laten drogen. Voor de Oregano was dat hard nodig omdat de planten nog erg vochtig waren van de ochtenddauw.

Het ging in totaal om 23 Kg rozemarijn, 16,5 Kg Kreta oregano en 10,5 Kg Marokkaanse munt.

 

Het lukte ons met stevig aandrukken om 22 Kg rozemarijnmaaisel in de destilleerketel te stoppen. Het sterk geurige maaisel rook naar vicks of dampo waardoor wij denken dat de etherische olie die we gaan maken veel cineol zal bevatten. Om het hydrolaat en de etherische olie van de destillatie op te vangen heb ik gebruik gemaakt van een scheitrechter met maatverdeling. Hierdoor kan je tijdens de destillatie goed zien hoeveel olie er ontstaat.

start van de destillatie

Dit was de tweede keer dat ik rozemarijn gedestilleerd heb. In 2012 heb ik op verzoek van uit Frankrijk meegebrachte rozemarijn met mijn koperen alambiek gedestilleerd.
Tijdens de destillatie hebben we de geur op verschillende momenten bijgehouden.

Na één uur destilleren

De geur veranderde van sterk vicks-achtig, terpentine-achtig, menthol-achtig naar een warme eucalyptus-geur. De olie was heel licht geel bijna kleurloos.

Catharina houdt de hoeveelheid olie in de gaten

Na 2 uur en 20 minuten destilleren zijn we gestopt. Er kwam geen olie meer bij en de geuren die uit de uitloop van de koelemmer kwamen waren weinig aromatisch meer te noemen. Reden genoeg dus om te stoppen.

rozemarijn etherische olie

We hadden in totaal 130 mL etherische olie en 5,75 Liter hydrolaat gemaakt. Het hydrolaat rook heel sterk en krachtig alsof je de verse rozemarijn rook.

afvullen van hydrolaat in gesteriliseerde flessen

Rozemarijn-hydrolaat is een prachtig product en kent vele toepassingen. Drs Harmen Rijpkema schrijft hierover in ´Aromecum, aromatherapie van Absint tot Zonnebloem´ het volgende over:

Rozemarijn hydrolaat verfrist en vitaliseert en is een goede hulp bij de verzorging van verslapte, vermoeide huiden. ………… Verwerkt in shampoo gaat het vet haar tegen en stimuleert het de haargroei. ……….Bij inwendig gebruik werkt rozemarijn hydrolaat stimulerend op lever en galproductie en daardoor op de spijsvertering van vetten.

Rozemarijn etherische olie en hydrolaat

Wij verwachten dan ook dat hydrolaat en etherische olie hun weg zullen vinden naar afnemers die daar mooie producten mee kunnen maken.

 

 

 



Tinctuur en maceraat maken

by Henk Ploeger

001

Afgelopen zaterdag hebben we een workshop ´aromatische kruiden zelf verwerken´ gehouden. Doel was om de deelnemers kennis te laten maken met verschillende technieken om aromatische stoffen uit planten te halen. Technieken die je met weinig hulpmiddelen of apparatuur zelf kan uitvoeren. Aan bod kwamen stoomdestilleren met de wokmethode, macereren, en extraheren dmv alcohol

002

vers geplukte salie, citroenmelisse, marjoraan, tijm en lavendel

We hadden aan de deelnemers gevraagd vers geplukte aromatische kruiden mee te nemen. Zelf hadden we een maand eerder voor het maceraat sint Janskruid (Hypericum perforatum) en Echte Kamille (Matricaria chamomilla) geplukt en in de biologische olijfolie gezet. En voor het maken van tinctuur hadden we gekozen voor duizendblad (Achillea millefolium) en goudsbloem (Calendula officinalis) gekozen.

003

De destilleerwerkplaats geurde heerlijk naar de door de deelnemers meegebrachte salie, tijm, lavendel, rozemarijn, marjoraam, citroenmelisse en sinaasappelmunt!

005

Uitleg over de techniek van macereren door Thea

Tijdens de workshop heeft onze stagiaire Thea het onderdeel over macereren voor haar rekening genomen. Onderwijl heb ik een warm maceraat ingezet met bio lavandinbloemen in bio olijfolie.

008

Een tafel vol tincturen, maceraten, hydrolaten en olie

Omdat er in de workshop drie verschillende technieken aan bod kwamen hadden nogal wat ´potten en pannen´ op de demonstratietafel staan om het proces zo zichtbaar mogelijk te maken.

007

Een enthousiaste workshopdeelnemer zorgt voor voldoende ijs voor de wokmethode

We hebben een mix van de meegebrachte aromatische planten, waarvan de rozemarijn een groot deel uitmaakte, gedestilleerd. Na ongeveer twee uur destilleren hadden we ongeveer 750 mL hydrolaat gemaakt. Er had zich zichtbaar geen etherische olie gevormd op het hydrolaat.

kamille sintjanskruid 002

Maceraat van Sint Janskruid en echte Kamille

Tijdens de workshop hebben we de maceraten die we gemaakt hadden gefiltreerd. Het maceraat van Sint Janskruid heeft een heel mooie diep rode kleur. Het kamillemaceraat had na het filtreren van de bloemen een geel-groene kleur en een heel sterke kamille-achtige geur.

DSC02315

Tinctuur van duizendblad en goudsbloem

De tinctuur die we gemaakt hadden van duizendblad en goudsbloem waren met een koffiefilter een stuk makkelijker te filtreren. Ook hier was de wodka (40 vol %) die we gebruikt hadden om de tinctuur mee te maken van kleur veranderd. De duizendbladtinctuur was uiteindelijk bruin van kleur en de goudsbloemtinctuur geel.

 

Catharina 001

Catharina en ik vonden het voorbereiden en geven van deze workshop heel leuk om te doen omdat we hebben kunnen overbrengen dat je aromatische stoffen ook op een heel simpele en huis- tuin- en keukenmanier uit planten kan halen. Hieraan heeft onze stagiaire Thea een waardevolle bijdrage geleverd!


Sinaasappeltijm destilleren

by Henk Ploeger
thymus vulgaris orange
Thymus vulgaris `Orange` foto Puur Aroma

Thymus vulgaris `Orange` foto Puur Aroma

Afgelopen donderdag heb ik de sinaasappeltijm, Thymus vulgaris ´Orange´, die een week te drogen heeft gelegen in de destilleerwerkplaats, gedestilleerd. Interessant om te destilleren omdat de naam van deze cultivar doet vermoeden dat de etherische olie bestanddelen zou moeten bevatten die in sinaasappelolie zitten.

destilleerketel vullen met gedroogde sinaasappeltijm

destilleerketel vullen met gedroogde sinaasappeltijm

Om de 32,2 Kg gedroogde sinaasappeltijm te destilleren waren twee destillaties nodig. Ik had er dan ook de hele dag voor uitgetrokken.

uitleg over het destillatieproces

uitleg over het destillatieproces

Tijdens het destilleren hadden Catharina en ik bezoek van Sandra van boerderij de Notelaar. Ik maak altijd aantekeningen over het destillatieproces. Over de geur en kleur van de olie maar ook de snelheid waarmee de etherische olie uit de plant wordt vrijgemaakt.

DSC02100

destilleeropstelling

Het was me al opgevallen dat tijdens de destillatie van keukentijm in juni bij de start van de destillatie gelijk een grote hoeveelheid etherische olie meekomt met het hydrolaat. Bij de sinaasappeltijm was dat ook het geval. Specifiek dus voor het destilleren van tijmolie.

opbrengst sinaasappeltijmolie na de tweede destillatie

opbrengst sinaasappeltijmolie na de tweede destillatie

Bij de eerste destillatie veranderde in 15 minuten de kleur van de olie al heel snel in kleurloos naar geel, en had zich 40 mL olie verzameld in de scheitrechter. Na 45 minuten was dat 60 mL en na 1 uur en 40 minuten destilleren 70 mL olie.

Tijdens de destillatie

Tijdens de destillatie

Tijdens het destilleren veranderde de geur van fruitachtig (voordat er destillaat overkwam) naar zwaar kruidig en later kruidig. De geur was minder zwaar en scherp dan die van de keukentijm (Thymus vulgaris ´compactus´). Na de eerste destillatie heb ik gelijk de gedestilleerde planten verwijderd om plaats te maken voor de rest van de gedroogde sinaasappeltijm.

afvoeren van de gedestilleerde sinaasappeltijm

afvoeren van de gedestilleerde sinaasappeltijm

Omdat de ketel dan nog warm en het water nog heet is kan je sneller de volgende destillatie starten. Bovendien scheelt dat ook nog de nodige brandstof.

Catharina plakt de ketel af met aluminiumtape.

Catharina plakt de ketel af met aluminiumtape

Bij de tweede destillatie heb ik dezelfde destillatietijd van 2 uur aangehouden. Er kwam na 2 uur destilleren zichtbaar geen etherische olie meer mee met het hydrolaat.

sinaasappeltijmolie

sinaasappeltijmolie

Beide opbrengsten aan etherische olie heb ik verzameld in een kleinere scheitrechter. Na het afvullen van de sinaasappeltijmolie in flesjes had ik een beeld van de hoeveelheid die ik deze dag had gemaakt.

afvullen en tegelijkertijd filtreren van de sinaasappeltijmolie

afvullen en tegelijkertijd filtreren van de sinaasappeltijmolie

Het ging in totaal om 180 mL etherische olie. Omgerekend naar het plukgewicht van 32,2 Kg is dat een opbrengst van 0,56%. Meer dus dan de 0,42% die ik vond bij de keukentijm. Een redelijk hoog percentage dus.

verzamelen van de olie in een kleinere scheittrechter

verzamelen van de olie in een kleinere scheittrechter

Deze bijzondere olie laten we analyseren op samenstelling. Daarvoor heb ik gistermiddag een flesje biologische sinaasappeltijmolie samen met een flesje biologische Kreta oregano olie op de post gedaan naar Pyrenessenses. Ik ben natuurlijk heel benieuwd wat voor informatie deze analyses zullen opleveren zodat we meer kunnen zeggen over de toepassingen.

thymus vulgaris orange 003

[wordt vervolgd]


Kreta oregano destilleren

by Henk Ploeger
DSC02079
gedroogde Kreta oregano ofwel Origanum dictamnus

gedroogde Kreta oregano ofwel Origanum dictamnus

Het Kreta oregano maaisel heeft na ophalen bij Puur Aroma 4 dagen kunnen drogen in de destilleerwerkplaats. Afgelopen zondag heb ik de totale hoeveelheid 5,5 Kg gedestilleerd. De kruiden waren half gedroogd. Altijd spannend om een nieuwe plant te destilleren en de geuren en werking daarvan tijdens het destilleren te ervaren.

gevulde destilleerketel

gevulde destilleerketel

De hoeveelheid Kreta oregano paste ruimschoots in de destilleerketel. Om de plantenmassa aan te drukken heb ik gebruik gemaakt van een koperen rooster. Dit rooster gebruik ik doorgaans bij het maken van hydrolaat van verse planten.

koperen rooster in de destilleerketel

koperen rooster in de destilleerketel

Ik had van tevoren al het één en ander opgezocht over de olie en te verwachten opbrengst. Er was eigenlijk alleen maar informatie over andere Origanum-soorten, zoals bijvoorbeeld Origanum vulgare en Origanum majorana (Wilde Marjoraan). De benamingen Majoraan en Marjolein worden dikwijls door elkaar gebruikt en geven nog weleens wat verwarring. Sommigen gebruiken Majoraan (Origanum majorana, ook wel Majorana hortensis genoemd) voor de eenjarige plant (in ons klimaat) en Marjolein of Oregano (Origanum vulgare) voor de overblijvende variant.

destilleeropstelling

destilleeropstelling

Ik wist dus eigenlijk niet wat ik zou moeten verwachten. Voor het opvangen van het stoomdestillaat heb ik gebruik gemaakt van een scheitrechter. Nog voor het eerste destillaat overkwam vulde de destilleerwerkplaats zich met een zwaar kruidige lucht.

begin van de destillatie

begin van de destillatie

Gelijk bij het begin al van de destillatie kwam een redelijke hoeveelheid donker-oranje gekleurde olie mee. Het hydrolaat had een gele kleur. Na 20 minuten destilleren werd de sterk geurige lucht zwaarder en was de optimale ventilatie die we in de destilleerwerkplaats hebben geen overbodig luxe.

begin van de destillatie

scheittrechter met etherische olie en hydrolaat

Opvallend was dat na ruim één uur destilleren er meer olie uit de planten kwam. De geuren werden minder zwaar met nog wel kruidig.

Tijdens de destillatie

Tijdens de destillatie

Na ongeveer twee uur destilleren, toen er zichtbaar geen etherische olie meer bijkwam in de scheitrechter, ben ik gestopt. Ik heb het hydrolaat afgetapt en de olie verzameld in een kleinere scheitrechter.

etherische olie en hydrolaat van Origanum dictamnus

etherische olie en hydrolaat van Origanum dictamnus

Ook hier heb ik nogmaals het hydrolaat uitgetapt om uiteindelijk alleen de etherische olie over te houden.

olie en hydrolaat scheiden

olie en hydrolaat scheiden

Uiteindelijk hield ik een heel mooi donker oranje gekleurde etherische olie van de Kreta oregano over.

een kleine hoeveelheid Kreta oregano olie

een kleine hoeveelheid Kreta oregano olie

Door de olie in flesjes af te vullen kreeg ik een beeld van de hoeveelheid olie die ik deze zondagmiddag had geproduceerd. In totaal 11,5 mL. De opbrengst uit de 5,5 Kg Kreta oregano was dus 0,21%. Niet slecht als ik dat vergelijk met de waarde voor Origanum vulgare  0,12 – 0,2% die ik vond.

De geur van de olie komt redelijk overeen met de milde oregano-geur die we vorige week roken aan het verse maaisel van de plant. Ik besef dat ik een heel bijzondere en unieke olie heb gemaakt, biologisch en van onder Nederlandse omstandigheden gegroeide planten! Om het belang en de toepassingen van dit soort olie te bepalen laten we de olie op samenstelling analyseren. Wordt vervolgd!


Sinaasappeltijm en Kreta oregano

by Henk Ploeger
aromatische planten van Puur Aroma staan klaar voor de verkoop

aromatische planten van Puur Aroma staan klaar voor de verkoop

Deze week belde Frank Radder, eigenaar van Puur Aroma, naar mij. Frank zou de volgende ochtend sinaasappeltijm en oregano gaan maaien. Ik heb dezelfde dag vervoer kunnen regelen en ben de volgende dag naar de kwekerij in Margraten gereden om het maaisel op te halen.

Frank ruikt nog eens goed aan de heerlijk geurende vers gemaaide sinaasappeltijm

Frank ruikt nog eens goed aan de heerlijk geurende vers gemaaide sinaasappeltijm

Frank had niets te veel gezegd over de geur van beide aromatische planten. De sinaasappeltijm, Thymus vulgaris ´Orange´ had een heel opvallende frisse zachte geur. De tijm (Thymus vulgaris `Compactus`) die ik een aantal weken geleden heb gedestilleerd rook veel scherper. Ook de Kreta oregano, Origanum dictamnus is qua geur veel subtieler en bescheidener dan de andere oregano-soorten. Erg interessant dus om er achter te komen wat met name de sinaasappeltijm voor etherische olie zal opleveren.

Chauffeur Toon hielp mee met tijm verzamelen in de zakken

Chauffeur Toon hielp mee met tijm verzamelen in de zakken

De Origanum dictamnus komt alleen in het wild op het eiland Kreta voor. Babis Psaroudakis en Janina Sorensen van WILDHERBSOFCRETE destilleren deze wilde plant al sinds 1994. Op hun blog wildherbsofcrete.blogspot.com hebben ze een artikel geschreven van de oogst in de bergen van deze oregano.

oregano dictamnus op Kreta

Origanum dictamnus op Kreta                                   foto: Wild Herbs of Crete

Na het verzamelen van het maaisel en het vervoer terug naar de destilleerwerkplaats in Gilze heb ik bij aankomst eerst de hoeveelheid sinaasappeltijm en Kreta oregano gewogen.

Oregano maaisel

Oregano maaisel

Het ging om 5,5 Kg oregano en 32,2 Kg sinaasappeltijm. Beiden vers gemaaid en van biologische kwaliteit! Ik heb besloten om ze een paar dagen te laten drogen in de destilleerwerkplaats voordat ik deze aromatische planten ga destilleren.

sinaasappeltijm maaisel

sinaasappeltijm maaisel

Om kruiden te drogen heb ik ongeveer 80 gaasbakken tot mijn beschikking. Groot voordeel van deze bakken is dat je ze goed en hoog kan stapelen.

DSC01988

gaasbak met Kreta oregano

Ook belangrijk voor het droogproces is dat er ruimte zit tussen de bakken waardoor er een goede ventilatie van vochtige lucht kan plaatsvinden. Als de planten gaan schimmelen en ontleden door broei verliezen ze ook hun etherische olie. Het is dus zaak om het droogproces onder ideale omstandigheden te laten verlopen.

sinaasappeltijm in de droogbakken

sinaasappeltijm in de droogbakken

Ik heb uiteindelijk alle gaasbakken moeten gebruiken. Hierbij kon ik 15 gaasbakken op elkaar stapelen.

DSC01994

Na een dag ruik je geen aromatische stoffen meer, maar alleen de lucht van drogende planten. Over een aantal dagen ga ik de tijm en Kreta oregano apart destilleren. Het is de bedoeling om de etherische olie te laten analyseren op samenstelling zodat we een beeld krijgen van de werkzame stoffen. Er is niets zo veranderlijk als de samenstelling van tijmolie, met al zijn verschillende chemotypen.

Lees hier over het destilleren van de Kreta oregano.

 


Goudsbloemtinctuur zelf maken

by Catharina de Bruin

Om aan vers geplukte goudsbloemen te komen hebben we contact gezocht met Zorgboerderij Amélior in Molenschot. We hebben een afspraak gemaakt om wat bloemen bij de zorgboerderij te komen plukken.

css9823LogoAmeliorpluktuinzorgboerdeij

Na een rondleiding over deze geweldige plek hebben we voldoende goudsbloemen Calendula officinalis kunnen plukken. Voor de tinctuur is het belangrijk om er voor te zorgen dat alleen de bloemblaadjes in de tinctuur terechtkomen.

DSC01926

Het potje wat we gekozen hebben is helemaal gevuld met de goudsbloemblaadjes die we bij Amélior hadden geoogst. Deze keer hebben we geen hoeveelheden afgewogen.

DSC01928

Na het vullen van het potje met de bloemblaadjes is het potje tot de rand aan toe gevuld met de 40% wodka.

goudbloemtinctuur 003

Ook dit mengsel gaan we gedurende 4 weken iedere dag even schudden. We zijn uiteraard benieuwd naar het resultaat! Net als van de duizendbladtinctuur en de Sint Jansolie en Kamillemaceraat die we ook gemaakt hebben.


Duizendbladtinctuur zelf maken

by Catharina de Bruin
Catharina plukt Alchillea Millefolium

Catharina plukt Achillea millefolium

In voorbereiding op de workshop Aromatische Kruiden Zelf Verwerken hebben Catharina en Henk bloeiende duizendblad geoogst. In deze tijd van het jaar hoef je niet ver te zoeken om deze bijzondere plant, Achillea millefolium genaamd, te vinden.

Duizendblad plukken

Duizendblad plukken

We hebben alleen de bloeiende toppen geknipt. Recepten over het maken van tinctuur komen over het algemeen op Henk met zijn technische achtergrond nogal vaag over. Het recept gaf aan dat je één deel plant en drie delen alcohol (40 vol%) moest nemen.

DSC01918

Om een wat duidelijker beeld te krijgen van de verhoudingen zijn we de duizendblad gaan wegen. In totaal 60 gram van de schermen geknipte bloemen zijn afgewogen.

DSC01922

Voor het maken van de tinctuur hebben we een neutrale wodka van 40 vol % genomen. Om de verhouding 1 : 3 uit het recept te benaderen heeft Henk 441 gram wodka afgewogen. Daarbij heeft Henk gekeken naar de verhouding in volumes.

DSC01923

Dit mengsel van wodka en duizendblad is na 4 weken en dagelijks schudden na filtratie klaar voor gebruik.