hartelijk welkom!

by Henk Ploeger

INDEKOPERENKETEL maakt etherische olie en hydrolaat van plantaardige restproducten, afkomstig van lokale telers, bedrijfjes of bos- en landschapsbeheerders. We willen het vervaardigen en het gebruik van etherische olie onder de aandacht brengen. We hanteren in onze bedrijfsvoering het principe ´zorgen voor de Aarde, zorg voor elkaar en eerlijk delen´

lavendeloogst 4 juli 2013 023

Het boek ‘Lavendel destilleren’ nu te koop

Voor workshopdeelnemers van Lavendel destilleren die de informatie willen nalezen of mensen die willen weten hoe je Lavendel destilleert, is er nu een boek verschenen. De titel is ‘Lavendel destilleren: over de techniek van het stoomdestilleren, de biosynthese en onderzoek naar Nederlandse Lavendelolie’. Wel 121 pagina’s met info over zeven jaar Lavendel destilleren bij INDEKOPERENKETEL Naast een beschrijving van de techniek en ervaringen op het gebied van stoomdestilleren, zijn er ook beknopt enkele toepassingen gegeven.

Formaat: A5, 121 pagina’s, full-color, uitgave in eigen beheer voor INDEKOPERENKETEL 2017. Samenstelling: Henk Ploeger. Bewerking en illustraties: Catharina de Bruin.

Prijs: € 24,50 (exclusief verzendkosten à € 4,- binnen Nederland).

Bestellen kan door een e-mail te sturen naar indekoperenketel@gmail.com of bij Producten

foto van Catharina de Bruin.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ik heb jullie boek lavendel destilleren ontvangen en ben er erg blij mee – er staan veel wetenswaardigheden in !! Ik ben zelf ondertussen aan de slag gegaan met mijn destilleerketel en ik heb al wat lavendelolie en hydrolaat gemaakt. ~ Esther

Wat een indrukwekkend stuk werk heb je afgeleverd met deze syllabus, echt fantastisch! Ik hou erg van lezen en uitpluizen en ben heel blij met dit naslagwerk! ~ Esther

IMG_6098 (2)

DSC00866

 


Workshop zelf hydrolaat maken

by Henk Ploeger

Afgelopen zaterdag hebben we een workshop zelf hydrolaat maken gehouden. De interesse in en het gebruik van hydrolaten neemt de afgelopen jaren toe, en dat was ook de reden om hier speciaal een workshop aan te wijden.

Munt, Tijm, Marjoraan en Rozemarijn

Naast een destillatie van lavandin hebben we met de vers geplukte kruiden die door een aantal deelnemers was meegenomen hydrolaat gemaakt. Het was een mix van munt, tijm, marjoraan en rozemarijn. Tijdens de workshop hebben de deelnemers kunnen zien en vooral ruiken hoe je op een simpele manier van verse kruiden hydrolaat kunt maken.

Met deze zogenaamde ´wokmethode´ kan je zonder allerlei destilleerapparatuur te moeten aanschaffen in de keuken met een aantal potten en pannen aan de slag.

Uitleg over hoe planten etherische olie maken

Tijdens de workshop heb ik met de deelnemers de voor- en nadelen van deze methode ten opzichte van een normale stoomdestillatie doorgenomen. De verwachting dat we uit de meegenomen kruiden etherische olie zouden kunnen halen bleek niet te kloppen.

Uitleg over de wokmethode  foto: Brigitte Sprenkels
Zit er een beetje etherische olie in de scheitrechter?

Daarvoor hadden we eigenlijk te weinig verse kruiden tot onze beschikking. Daarom was de destillatie van 2 Kg gedroogde lavandinbloemen des te interessanter. We hebben de destillatie halverwege gestopt om de ontstane etherische olie uit de florentijnse vaas te gieten.

Afgieten hydrolaat

Deze destillatie leverde in totaal 140 mL Lavandinolie op. Het hydrolaat maken van de verse kruiden leverde in totaal 400 mL heerlijk geurende hydrolaat op. De geur van tijm en munt waren daar duidelijke in herkenbaar.

Introductie geursessie foto: Brigitte Sprenkels
Beoordeling van de geur van het verse hydrolaat

Gezien het enthousiasme en de leergierigheid van de workshopdeelneemsters en mijn interesse in hydrolaten is deze workshop voor herhaling (volgend jaar) vatbaar. Dat geeft me de tijd om me verder te verdiepen in de inhoudsstoffen in relatie tot de werking van hydrolaten. Wellicht laten we nog onderzoek doen naar de samenstelling van de hydrolaten die we jaarlijks van naaldbomen uit het Chaamse Bos destilleren.

20 Liter alambiek  foto: Brigitte Sprenkels

Lavendel destilleren in het Amsterdamse Bos

by Henk Ploeger
Lavender fields van William Speakman

Een tijdje geleden ben ik gevraagd om een aantal workshops te geven tijdens de kunstmanifestatie Cure Park in het Amsterdamse Bos. Cure Park is een eigentijds kuuroord dat van 4 juni 2017 t/m 16 juli 2017 neerstrijkt in het Amsterdamse Bos. Met het Bostheater als centrum brengt Cure Park meer dan 30 kunstenaars, makers en denkers samen met publiek rondom het thema zorg, voor onszelf, de ander en de omgeving.

Lavandula angustifolia en L. stoechas in Lavender fields

Ik ben op de uitnodiging in gegaan omdat het thema mij aansprak en het inspirerend vond om workshops te geven in een kunstwerk met als titel ´Lavender fields´.

Het kunstwerk bestond uit een tent en een aangrenzend lavendelveldje. William Speakman, de kunstenaar, had gekozen voor twee soorten lavendel: Lavandula angustifolia en L. stoechas in verschillende variëteiten.

Lavandula stoechas

De lavendel stond nog volop in bloei, wat te merken was aan de vele bijen, hommels en vlinders die zich in het lavendelveldje ophielden. 

Om een workshop te geven waarbij ook de techniek van het stoomdestilleren zichtbaar werd gemaakt heb ik mijn kleinste destilleerapparaat meegenomen. Met dit apparaat is het mogelijk om 100 mL kruiden te destilleren. Ik heb gedroogde Lavandinbloemen gebruikt waarmee het mogelijk is om na de destillatie een klein beetje etherische olie zichtbaar te maken. De geur is geen probleem, omdat ik geen koeler gebruikt heb en er zodoende veel stoom en aromatische stoffen konden ontsnappen.

Uitleg over de stoomdestillatie

In een park zonder stromend water en electriciteit vergde dat wel de nodige voorbereiding en improvisatie. Dat maakte de twee workshops die ik gegeven heb ook bijzonder.

De ´demotafel´

Ik heb de deelnemers aan de workshop in het lavendelveldje uitleg kunnen geven over hoe en waar de lavendelplanten de etherische olie produceren.

En een werkende stoomdestillatie van lavandinbloemen kunnen laten zien en vooral ruiken!

Catharina en ik vonden het een geweldige ervaring om twee workshops te mogen doen op zo’n inspirerende plek! De combinatie van het lavendelveld met de vele insecten en het laten zien en ruiken van de stoomdestillatie was perfect.

De enthousiaste workshopdeelnemers maakten het plaatje compleet.


In de ban van de roos

by Henk Ploeger

Iedere destillateur droomt er wel eens van. Voor mij werd het gisteren tijdens een speciale workshop werkelijkheid. Een rozenkweker uit de buurt van Aalsmeer vroeg mij een aantal weken geleden of ik rozen voor hem kon destilleren.

aanvoer van de versgeplukte rozen

Ik aarzelde geen moment en heb gelijk een afspraak gemaakt. De rozen(blaadjes) die hij meegenomen had waren versgeplukt en roken geweldig! Het was wel te merken dat hij zich toegelegd heeft op het kweken van geurende rozen. In de rozenkwekerij is de afgelopen tijd bij het doorkweken steeds meer aandacht geweest voor kleur en vorm. Hierdoor worden andere eigenschappen zoals de geur minder. Gelukkig is er een hernieuwde belangstelling voor heerlijk geurende rozen!

klaar voor de destillatie

verwijderen van de kelkbladeren

Het mooie van het verzoek van de rozenkweker is dat de rozen die we gedestilleerd hebben afkomstig zijn van het dieven en dus een afvalproduct.

Belangrijk voor een goede opbrengst is dat de roos vers geplukt aangeleverd en binnen een uur of 3 gedestilleerd kan worden. De hoeveelheid etherische olie die je uit de rozenblaadjes kan halen is bijzonder laag. Dat maakt de rozenolie ook gelijk de duurste olie die er is.

Plant                     Botanische Naam    Gebruikte delen            % rendement 
Citroenmelisse     Melissa officinalis bladeren en  toppen 0,015
Marjolein               Origanum Majorana                     bladeren 0,9
Nootmuskaat        Myristica fragrans                         zaad 15 tot 25
Roos                        Rosa damascena                           verse geplukte bloemen 0,02 tot 0,03
Sinaasappel           Citrus spp                                     schil 1,5 tot 2,0

De rozensoort Rosa damascena is het meest gebruikt om etherische olie van te maken. Productielanden zijn voornamelijk Bulgarije en Turkije. Gezien de hele lage opbrengst is het dus de vraag of het gaat lukken om een heel klein beetje etherische olie te maken. Dat maakte de speciale workshop van afgelopen zondag ook erg spannend. Gezien de kwaliteit van de aangeleverde rozen was het wel mogelijk om een goed hydrolaat (rozenwater) te maken. Om dat te bereiken heb ik de rozen in de ketel afgedekt met een koperen rooster.

Er was in de destilleerketel ruimte voor in totaal 10 Kg rozenblaadjes. Na het aansteken van de gasbrander onder de ketel was het wachten op het magische moment tijdens de destillatie waarop het eerste destillaat uit de uitloop van de koelemmer komt druppelen.

een goed gevulde ketel met rozenblaadjes

De geuren die we konden waarnemen op dat moment waren fantastisch. Er kwamen bij mij in ieder geval weer herinneringen boven van uit een tijd waarin rozenwater blijkbaar meer gebruikt werd nu. Eigenlijk zoals Catharina het omschreef, een geur van vroeger.

We hebben de rozenblaadjes anderhalf uur gedestilleerd. Na het stopzetten van de destillatie hadden we 2,5 Liter zeer welriekende rozenhydrolaat verzameld. Opvallende was dat het hydrolaat eigenlijk al vanaf het begin van de destillatie helder was. Bij het destilleren van andere planten is het hydrolaat vaak licht troebel. Dat kan er op duiden dat de aromatische stoffen die in het hydrolaat terecht komen goed in water oplosbaar zijn.

Bij de destillaties verzamel ik de gevormde etherische olie altijd met een kleinere scheitrechter. Hierdoor kan je de olie en het hydrolaat nauwkeuriger scheiden. Dit was dan ook een spannend moment om te zien of we misschien niet een héél klein beetje rozenolie hadden gedestilleerd uit de 10 Kg rozenblaadjes. We hebben uiteindelijk kunnen waarnemen dat er een héél klein laagje etherische olie lag op het hydrolaat. Ik schat dat het om 0,01 mL gaat. Eén druppel olie komt overéén met 0,05 mL. Deze minieme hoeveelheid hebben we met behulp van een schoon bekerglas en pipet in een flesje overgebracht.

het spannende moment: is er olie of niet?

Ik vond het een geslaagd project omdat  we een geweldig hydrolaat hebben gemaakt, wat de komende week tijdens het rijpen verder zal verbeteren in geur. Toepassingen van rozenhydrolaat zijn legio. Zie www.gielenaroma.nl

Een deel van het rozenhydrolaat (heb ik begrepen) zal gebruikt worden in de keuken. We zijn benieuwd! Het zou mooi zijn als deze afvalstroom uit de rozenteelt in de toekomst gebruikt zal gaan worden om nuttige producten van te maken. Rozenwater wordt ook veel gebruikt in huidverzorgingsproducten.


Zo heeft Chef Yuri Verbeek pasgeleden een amuse ‘Chanel no. 5’ geserveerd. Een amuse op basis van een gelei met onder andere rozen, sinaasappelschillen, limoen, jasmijn en vanille.


Drentse Salie in de ketel

by Catharina de Bruin

Tijdens de Open Dag op zaterdag 17 juni hadden we iets unieks voorbereid! Want op vrijdagmiddag kwam Ben zelfgeplukte verse kruiden brengen naar INDEKOPERENKETEL. Hij is Warmonderhof-stagiair bij BelleMarie in Ruinerwold. Ben en Catharina hebben de Tijm uitgespreid in de droogbakken in de destilleerwerkplaats om op een later moment te gaan destilleren. Zo voorkom je dat het snoeiafval van de aromatische biologisch-dynamische keukenkruiden gaat schimmelen.

Ben en Moni, onze gasten op de Open Dag

Ben had de Tijm en Salie verpakt in een tweepersoons dekbedovertrek. Zo konden de kruiden prima vervoert worden met de camper van Ruinerwold naar Gilze.

Ben stond een poosje geleden bij BelleMarie naar de bedden met Salie en Tijm te kijken en zich af te vragen of er niet iets te maken valt van snoeiafval. Jazeker, etherische olie en hydrolaat van biologisch-dynamische kruiden uit Nederland is een vrij zeldzaam product. Daarom vonden Henk en Catharina het ook geweldig dat Ben van BelleMarie ons heeft gevonden en benaderd. Deze kruiden destilleren is een geslaagd experiment gebleken.

Ben helpt de ketel vullen

De Salie ging op de Open Dag meteen in de ochtend de ketel in. Ondertussen vertelde Henk over de techniek van het stoomdestilleren en de verschillende destilleeropstellingen die te bezichtigen waren. Welke maat ketel heb je nodig als je wilt gaan destilleren? Dat is helemaal afhankelijk van de aanvoer van de plantaardige reststroom waarover je kunt beschikken.

Het plukgewicht van de bloeiende Salie was 30 kilo, waarvoor bij benadering ongeveer 100 vierkante meter aan Salie is geplukt met de hand. De Salie wordt zo vers mogelijk gedestilleerd in onze destilleerwerkplaats.

Catharina is aan het pipetteren

Salie olie en Saliehydrolaat kunnen zowel culinair als voor de gezondheid gebruikt worden. Salie werkt laxerend, maakt dorstig, is een afrodisiacum. Salie wordt samen met Tijm toegepast bij keelpijn. Ook andere producten van INDEKOPERENKETEL vonden gretig aftrek bij de bezoekers en buren die op de verschillende krantenberichten waren afgekomen. Lees hier het artikel uit BN de Stem van vrijdag 17 juni ‘ over INDEKOPERENKETEL.

 

Moni heeft thee met een takje verse Salie

Wat dacht je van een Salievoetenbad? Dat hebben we ook meteen uitgeprobeerd. Even relaxen na de lunch.

Na de destillatie wordt het destillaat afgetapt en de etherische olie en hydrolaat van elkaar gescheiden. Henk, de destillateur, was niet ontevreden over de opbrengst aan olie en hydrolaat. Met deze destillatie hebben we meer dan 50 mL aan etherische Salie olie van biologisch-dynamische oorsprong geproduceerd.

Meer filmpjes van het Salie destilleren staan op het youtube-kanaal van INDEKOPERENKETEL.

Met dank aan Ben voor de filmpjes. Video: Ben Mendes

Henk is niet ontevreden over de opbrengst aan etherische olie van bloeiende Salie

 


Vlierbloesemhydrolaat uit Wolfsweide

by Catharina de Bruin

Zie je de vlier bloeien, dan ruik je dat de zomer eraan komt! Met haar witte bloemschermen en donkere bessen wordt aan de vlier al sinds mensenheugenis magische krachten toegeschreven. De bloemen ruiken heerlijk, niet zoet maar muskaatachtig. Henk en Catharina gingen op een mooie pinksterdag Wolfsweide park in om vlier te plukken.

We fietsten door naar onze destilleerwerkplaats van INDEKOPERENKETEL om de vlierbloesem te destilleren. Deze keer koos Henk de glazen opstelling, omdat we niet echt heel veel geknipt hadden in een uurtje tijd. Totaal plukgewicht was meer dan 750 gram. In de tussenbol paste 333 gram vlierbloemetjes. Het duurde ongeveer 30 minuten voordat de gehele massa op 100 graden Celsius aan de kook was gebracht. We hebben circa 100 milliliter hydrolaat opgevangen.

Het vlierbloesemhydrolaat heb ik nog gezeefd en in een klein flesje afgevuld, voorzien van een etiket. Het schoonmaken van de tussenbol en de andere apparatuur gaat ook nog wel wat tijd inzitten.

Uit de vlierbloemen kwam geen etherische olie, ondanks de heerlijke karakteristieke sterke bloemengeur. Het hydrolaat is zeer veilig om te verwerken en kent vele culinaire combinaties met haar zachte mondgevoel. In plaats van de geëigende vlierbloesemsiroop met toegevoegd suiker en citroenen krijg ik al zin in een verkwikkend koel drankje met bijvoorbeeld vlierbloesem- en munthydrolaat. Lijkt me echt heerlijk! De geneeskrachtige eigenschappen zijn zweetafdrijvend, verzachtend, huidverzorgend, troostend en licht ontstekingsremmend.

Leuk om te vermelden is dat dit hydrolaat helemaal klimaatneutraal geproduceerd is. Voor het destilleren heeft Henk het water in de kookkolf met een elektrische kookplaat laten koken. Het gebruikte koelwater van de destilleeropstelling heeft Henk in de plantenbakken gegoten. We gebruiken in onze destilleerwerkplaats elektriciteit die is opgewekt met zonnepanelen binnen de gemeentegrenzen. Zo hebben we wildcraft, op fietsafstand en met energie van Energie Gilze Rijen een vlierbloesemhydrolaat gemaakt. Dat is een mooi begin van energieneutraal produceren van etherische olie en hydrolaten in onze destilleerwerkplaats.

We geven de workshop Zelf Hydrolaat Maken, waar je met huis-, tuin- en keukenmiddelen hydrolaat uit eigen (permacultuur/voedselbos) tuin leert maken. Waarschijnlijk heb je de spullen in huis en krijg je zeker voldoende informatie mee in de workshop om zelf de heerlijke vlierbloesemgeuren in een hydrolaat op te vangen.


Boszeep met hydrolaten uit het Chaamse bos

by Henk Ploeger

Ik heb al een aantal jaren contact met Evelien van Werfzeep en lever haar hydrolaten voor een aantal zeepsoorten die haar bedrijf op ambachtelijke wijze maakt. Een aantal maanden geleden hoorde ik dat Evelien bezig was met het ontwikkelen van een nieuwe zeep genaamd boszeep.

In deze zeep, die zoals Evelien schrijft een ode aan bomen en het bos is, zijn mijn hydrolaten verwerkt. Het gaat om hydrolaat van de Grove Den (Pinus sylvestris), de Douglasspar en Zilverspar. Catharina ging een kijkje te nemen in de biologische zeepziederij van werfzeep in Utrecht.

flessen met hydrolaat

Bovendien kon Catharina nog een bestelling van een aantal hydrolaten afleveren, waaronder vers Larikshydrolaat gemaakt tijdens de meewerkdagen. De zeepziederij is een hele geurige en aangename omgeving door het gebruik van heel veel soorten etherische olie bij het zeepmaken.

Bosextracten gaan de pan in    foto: werfzeep

 

de plantaardige oliën worden afgewogen (olijfolie, cacaoboter, kokosolie)

foto: werfzeep

etherische oliën worden afgewogen      foto: werfzeep

hydrolaten verdwijnen de pan in    foto: werfzeep

 

Zeep wordt in de mal gegoten    foto: werfzeep

De zeep van werfzeep is in een groeiend aantal winkels in Nederland, België, Duitsland en zelfs Aruba en Japan te koop. Leuk om te weten dat de boszeep met hydrolaten die ik gemaakt heb van naaldbomen uit het Chaamse bos wellicht op Aruba en misschien ook in Japan terecht komen.

afmeten van hydrolaat
plantaardige olie toevoegen    foto: werfzeep
drogende stukken boszeep
Werfzeep
Evelien, Laurens en Marjolein van Werfzeep      foto: werfzeep


Meewerkdagen Lariks geven goede opbrengst

by Catharina de Bruin

We hebben de hemelvaartsdagen van 2017 uitgekozen om Lariks te gaan destilleren. Uit het Chaamse bos hebben we met meewerkers op drie dagen steeds vier kratten vol met Larix decidua geoogst. Uiteraard heeft Henk de destillateur daar toestemming voor. Samen met een medewerker van Staatsbosbeheer heeft Henk een aantal plekken uitgezocht waar we kunnen oogsten.

Zo’n meewerkdag beginnen we eerst maar met een kopje koffie of thee, want de meewerkers hebben (soms een behoorlijk lange) autorit achter de rug. Onze deelnemers komen uit heel Nederland en Vlaanderen en vaak moeten ze wel twee uur rijden. Henk begint met het uitleggen van het programma, terwijl Catharina een koekje serveert bij de koffie of thee.

Henk laat zien op de kaart van het Chaamse bos waar we heen fietsen om de Lariks te zagen.

 

Gelukkig waren het hele warme en zonnige dagen, dus een half uurtje fietsen in het bos en wat takken afzagen is een prima bezigheid om te ontspannen. Henk vertelt hoe de takken eruit moeten zien en welke maat het beste in de hakselaar past. Uiteindelijk gaan er vier boodschappenkratten in de ketel; veel meer afknippen heeft geen zin.


foto: Jeannette Zijlstra

We zagen Larikstakken in een rustig stukje van het bos. De koekoek laat zich de hele tijd horen en boven het open veld cirkelt de buizerd op zoek naar prooi. Verder is het heerlijk stil en zien we af en toe wat wandelaars met een hond voorbij kuieren. Het gereedschap wat we gebruiken lenen we in de zomermaanden van de natuur- en landschapsvereniging Gilze en Rijen.

 

Terug bij de destilleerwerkplaats worden de takken in de hakselaars klein gemaakt. De stoom kan dan makkelijker door de takjes en twijgjes om de etherische olie mee te nemen uit de plant.

We nemen de tijd voor de uitgebreide biologische en vegetarische lunch in de schaduw met een weids uitzicht.

Henk heeft met de meewerkers de kratten gewogen. Het plukgewicht van alle dagen bij elkaar is 60 kg en de opbrengst aan etherische olie is 60 ml. Dat is een gemiddelde opbrengstpercentage van 0,1 %. Op zaterdag was er wat minder opbrengst, waarschijnlijk veroorzaakt door de zomerse temperaturen van ongeveer 33 graden Celsius. Dat is de reden dat er in de zomermaanden een veel lagere opbrengst aan etherische olie is. Onder die omstandigheden laten de naaldbomen hun olie los; dat ruik je in het bos.

Een klein beetje olie sturen we in een flesje op om te laten analyseren op inhoudsstoffen. Op ons oogstfeest van 9 september verwachten we de analyses in huis te hebben.

foto: Brigitte Sprenkels

foto: Brigitte Sprenkels

foto: Brigitte Sprenkels

foto: Brigitte Sprenkels

Als het water in de ketel tot handwarm is voorverwarmd, kan de gehakselde Lariks in de destilleerketel. De ketel wordt dichtgeplakt om stoomlekken te voorkomen, de gasbrander kan aan en dan is het wachten tot het water onder in de ketel gaat koken.

Ondertussen heeft Henk heel wat informatie over de techniek van het stoomdestilleren in verschillende soorten destilleeropstellingen. Hoe en waarom maakt de boom of plant etherische olie? Deze vragen worden ook beantwoord door Henk. We vertellen over de toepassingen van de verschillende inhoudsstoffen, olie en hydrolaat uit de praktijk. Er ligt een stapel met boeken klaar om door te bladeren en te raadplegen.

foto: Bernadette Hoens

 

Het destillaat van de Lariks is een beetje troebel alsof er inhoudsstoffen zijn die als emulgator werken. De inhoudsstoffen moeten nog gaan scheiden in hydrolaat en etherische olie. We hebben de Lariksolie in een scheitrechter verzameld en in flesjes van 5 mL afgevuld. Ook heeft Catharina het hydrolaat in enkele gesteriliseerde flessen overgegoten en van een etiket voorzien. Aan het eind van de middag hebben we het hele proces van stoomdestilleren laten zien en vooral ruiken.

Na deze meewerkdagen krijgen de meewerkers nog veel informatie in het document Lariks, Spar en Grove Den: naaldbomen met een geneeskrachtige werking nagezonden per e-mail.

foto: Brigitte Sprenkels

foto: Bernadette Hoens

foto: Bernadette Hoens

 

Reactie van meewerkers:

” Vandaag een geweldige dag gehad bij indekoperenketel. Lariks zelf geplukt en dmv stoomdestillatie en het eindresultaat is een heerlijke essentiële olie en hydrolaat. ”

” Was een prachtige dag!! Veel geleerd en bedankt voor het prachtige naslagwerk. ”

” Het was heel leuk om nu eens de praktijk mee te maken! Inclusief geursessie, héél veel uitleg en tot slot een bubbel-voetbad met lariks-hydrolaat   ”

 

voetenbadje met vers Larikshydrolaat in de destilleerwerkplaats


Het destilleren van Reuzenzilverspar

by Henk Ploeger
Een nog kleine Reuzenzilverspar in het Chaamse bos

Tijdens een rondgang door het Chaamse bos met een medewerker van Staatsbosbeheer, waar plekken zijn aangewezen waar we dit jaar naaldboomtakjes kunnen oogsten, werd ik gewezen op de Reuzenzilverspar (Abies grandis).

Takje van de Reuzenzilverspar

Deze boomsoort valt op door z’n lange naalden die bij het wrijven ervan net zo’n specifiek citrus-achtige geur afgeven als de Douglasspar. De geur is zelfs nog wat krachtiger en als citronella-achtig te omschrijven.

Oogsten van de reuzenzilverspar (Abies grandis)

Interessant genoeg om naast de Grove Den, Douglasspar en Lariks, waar ik al zo’n 6 jaar etherische olie van maak, deze nieuwe soort te gaan destilleren. De plek waar ik Reuzenzilverspar mocht oogsten ligt midden in het Chaamse bos, maar is gelukkig goed bereikbaar via een fietspad. Wel zo handig voor het transport.

Ik heb in totaal 4 met takjes gevulde klapkratten meegebracht naar de destilleerwerkplaats. Oogsten en destilleren doe ik op dezelfde dag om zeker te zijn van een kwalitatief en kwantitatief goede opbrengst aan etherische olie en hydrolaat.

Het hakselen leverde in het begin wat problemen op omdat de messen vastliepen. Maar na enig gesleutel kreeg ik het apparaat weer aan de gang.

 

Het wegen van de gehakselde reuzenzilverspar

Er ging in totaal 16 Kg gehakselde Reuzenzilverspar in de destilleerketel. Tijdens het destilleren heb ik de geur en de hoeveelheid etherische olie die zich in de scheitrechter vormde bijgehouden.

De geur veranderde van citroen – citronella naar een meer fruitige lucht. Door een aantal stoomlekjes tijdens de destillatie waren deze geuren goed waarneembaar in de destilleerwerkplaats. Het hydrolaat was troebel.

scheitrechter met etherische olie en hydrolaat van de reuzenzilverspar

Na anderhalf uur destilleren ben ik gestopt. Tijdens deze eerste destillatie had ik ongeveer 30 mL olie en 3 Liter hydrolaat gemaakt. De volgende dag heb ik nog een tweede destillatie uitgevoerd om alle etherische olie in de naalden aanwezig er uit te kunnen halen.

Destilleeropstelling

Uiteindelijke leverde deze twee destillaties in totaal 40 mL etherische olie op. Dat is een opbrengst van 0,25% en vergelijkbaar met de Grove Den, maar minder dan ik bij destillaties van de Douglasspar gevonden heb. Voor zover bekend is er geen etherische olie beschikbaar van onder Nederlandse omstandigheden groeiende Abies grandis.

Gaschromatogram van Abies grandis  bewerkt naar origineel van livinglibations

Er zijn wel een aantal producenten in bijvoorbeeld Canada en Frankrijk die deze etherische olie maken. Eén leverancier van de olie had de analyse-resultaten van de samenstelling van de olie op de website staan. Wellicht interessant om mijn olie ook te laten analyseren en te zien in hoeverre de samenstelling verschilt.


Geurige inloopdag is start van het stookseizoen 2017

by Henk Ploeger

Afgelopen zondag hadden we onze inloopdag. Voor ons is dat de start van het seizoen waarin we weer de nodige planten gaan destilleren.

Grove Den hakselen

In voorbereiding voor de inloopdag heb ik op de zaterdag Grove Den uit het bos gehaald en gehakseld. Ik heb de Den meteen in de destilleerketel gestopt, zodat ik de volgende dag gelijk met de destillatie kon beginnen.

aansluiten van de koelemmer op de destilleerketel

Omdat er vraag was naar Denhydrolaat kon ik deze destillatie mooi combineren met een demonstratie waarbij de bezoekers kennis konden maken met de geuren van een dennenbos. Ik had ook nog een kleinere destillatie-opstelling in glas klaarstaan waarmee ik de stoomdestillatie van Lavandinbloemen kon laten zien, en vooral natuurlijk ook laten ruiken.

hydrolaat afvullen

De bezoekers van de inloopdag kwamen verspreid over de dag binnendruppelen. Hierdoor hadden we alle tijd om vragen te beantwoorden en ervaringen uit te wisselen. Er was ook veel belangstelling voor de hydrolaten en oliën die we vorig jaar hebben geproduceerd. Hierbij waren de Rozemarijnolie (biologisch) en het Larikshydrolaat (wildcraft) favoriet.

Grove Den hydrolaat afvullen in de flessen

Aan het eind van de dag hebben zelfs een aantal enthousiaste bezoekers geholpen met het afvullen van het Grove Den hydrolaat die we deze dag hadden gemaakt.

hydrolaat van Grove Den aftappen en de etherische olie in flesjes afvullen

Naast het hydrolaat hebben we met de stoomdestllatie in totaal 28 mL etherische olie gemaakt. Ik had de exacte hoeveelheid Grove Den die we in de ketel hebben gestopt niet gewogen.
Maar ik schat dat ik zo ongeveer 10-12 Kg gehakselde Den heb gebruikt. Dat zou de gebruikelijke opbrengst van 0,25% aardig benaderen.

Catharina en ik hebben de inloopdag met weer een heel andere dynamiek en bezoekers als andere keren als zeer waardevol ervaren. We zijn dan ook benieuwd welke mensen op onze volgende open dag, zaterdag 17 juni aanstaande, bij ons een kijkje komen nemen.