Biologische kruiden destilleren

by Henk Ploeger
Inladen van diverse kruidenmaaisels

Afgelopen donderdag heb ik in Zuid-Limburg kruidenmaaisel kunnen ophalen bij Puur-Aroma. De planten zijn biologisch geteeld en gecertificeerd. Het is altijd een ware sensatie om de geuren van de vers gemaaide kruiden te op te snuiven!

Maaisel van twee soorten munt

Het maaisel wat van een aantal dagen verzameld was bestond uit diverse soorten munt, twee soorten tijm, basilicum, salie, stevia. Deze hoeveelheid paste met een beetje passen en meten net in de bestelwagen.

Kruiden in de droogbakken

Ik had de ruimte naast de destilleerwerkplaats een dag tevoren ingericht als extra droogruimte om meer capaciteit te hebben. Dat bleek wel nodig om de diverse kruidenmaaisels goed gesorteerd te drogen te leggen.

Al de aromatische kruiden die ik had meegekregen kunnen na drogen gedestilleerd worden zonder daar er noemenswaardig verlies is aan etherische olie uit de plant. Een dag later heb ik dan ook de eerste kruiden gedestilleerd, twee tegelijk. Dat is mogelijk omdat ik twee destilleerketels tot mijn beschikking heb.

Vullen van de destilleerketel met sinaasappeltijm

De grootste ketel heb ik gevuld met in totaal 16,8 Kg sinaasappeltijm (Thymus vulgaris orange). De tijm was in één nacht droog, maar niet gedroogd. Belangrijk om goed te kunnen stoomdestilleren. Na het vullen en afsluiten van de destilleerketel en het water aan de kook brengen, heb de andere kleinere destilleerketel gevuld met 7,5 Kg Saliebladeren (Salvia officinalis).

Destillatie van sinaasappeltijm Thymus vulgaris orange

Uit ervaring met het destilleren van salie weet ik dat deze destillatie korter duurt dan die van tijm. Tijdens het destillatieproces zie je bij een aantal kruiden de kleur van de etherische olie veranderen.

Zo ook bij de sinaasappeltijm. De kleur veranderde van kleurloos naar geel.

Verschil in kleur van de etherische olie tijdens de destillatie

Ik heb uiteindelijk 145 mL sinaasappeltijm etherische olie kunnen destilleren. Deze opbrengst was hoger dan die van twee jaar geleden. Dat heeft alles te maken met de weersomstandigheden en de bloei van het plantje.

Destillatie van salie Salvia officinalis

De destillatie van de salie leverde een lagere opbrengst op: 24 mL. De andere kruiden zoals de diverse soorten munt ga ik op een later moment destilleren. Benieuwd wat voor type etherische olie dit gaat opleveren!

Wil je meer weten over het destilleren van etherische olie en hydrolaten? We geven een aantal workshops in de zomermaanden over Lavendel destilleren en Zelf Hydrolaten Maken.

De etherische olie en hydrolaten van 100% biologische oorsprong zijn te koop in de webwinkel.


Sinaasappeltijm destilleren

by Henk Ploeger
Thymus vulgaris `Orange` foto Puur Aroma

Thymus vulgaris `Orange` foto Puur Aroma

Afgelopen donderdag heb ik de sinaasappeltijm, Thymus vulgaris ´Orange´, die een week te drogen heeft gelegen in de destilleerwerkplaats, gedestilleerd. Interessant om te destilleren omdat de naam van deze cultivar doet vermoeden dat de etherische olie bestanddelen zou moeten bevatten die in sinaasappelolie zitten.

destilleerketel vullen met gedroogde sinaasappeltijm

destilleerketel vullen met gedroogde sinaasappeltijm

Om de 32,2 Kg gedroogde sinaasappeltijm te destilleren waren twee destillaties nodig. Ik had er dan ook de hele dag voor uitgetrokken.

uitleg over het destillatieproces

uitleg over het destillatieproces

Tijdens het destilleren hadden Catharina en ik bezoek van Sandra van boerderij de Notelaar. Ik maak altijd aantekeningen over het destillatieproces. Over de geur en kleur van de olie maar ook de snelheid waarmee de etherische olie uit de plant wordt vrijgemaakt.

DSC02100

destilleeropstelling

Het was me al opgevallen dat tijdens de destillatie van keukentijm in juni bij de start van de destillatie gelijk een grote hoeveelheid etherische olie meekomt met het hydrolaat. Bij de sinaasappeltijm was dat ook het geval. Specifiek dus voor het destilleren van tijmolie.

opbrengst sinaasappeltijmolie na de tweede destillatie

opbrengst sinaasappeltijmolie na de tweede destillatie

Bij de eerste destillatie veranderde in 15 minuten de kleur van de olie al heel snel in kleurloos naar geel, en had zich 40 mL olie verzameld in de scheitrechter. Na 45 minuten was dat 60 mL en na 1 uur en 40 minuten destilleren 70 mL olie.

Tijdens de destillatie

Tijdens de destillatie

Tijdens het destilleren veranderde de geur van fruitachtig (voordat er destillaat overkwam) naar zwaar kruidig en later kruidig. De geur was minder zwaar en scherp dan die van de keukentijm (Thymus vulgaris ´compactus´). Na de eerste destillatie heb ik gelijk de gedestilleerde planten verwijderd om plaats te maken voor de rest van de gedroogde sinaasappeltijm.

afvoeren van de gedestilleerde sinaasappeltijm

afvoeren van de gedestilleerde sinaasappeltijm

Omdat de ketel dan nog warm en het water nog heet is kan je sneller de volgende destillatie starten. Bovendien scheelt dat ook nog de nodige brandstof.

Catharina plakt de ketel af met aluminiumtape.

Catharina plakt de ketel af met aluminiumtape

Bij de tweede destillatie heb ik dezelfde destillatietijd van 2 uur aangehouden. Er kwam na 2 uur destilleren zichtbaar geen etherische olie meer mee met het hydrolaat.

sinaasappeltijmolie

sinaasappeltijmolie

Beide opbrengsten aan etherische olie heb ik verzameld in een kleinere scheitrechter. Na het afvullen van de sinaasappeltijmolie in flesjes had ik een beeld van de hoeveelheid die ik deze dag had gemaakt.

afvullen en tegelijkertijd filtreren van de sinaasappeltijmolie

afvullen en tegelijkertijd filtreren van de sinaasappeltijmolie

Het ging in totaal om 180 mL etherische olie. Omgerekend naar het plukgewicht van 32,2 Kg is dat een opbrengst van 0,56%. Meer dus dan de 0,42% die ik vond bij de keukentijm. Een redelijk hoog percentage dus.

verzamelen van de olie in een kleinere scheittrechter

verzamelen van de olie in een kleinere scheittrechter

Deze bijzondere olie laten we analyseren op samenstelling. Daarvoor heb ik gistermiddag een flesje biologische sinaasappeltijmolie samen met een flesje biologische Kreta oregano olie op de post gedaan naar Pyrenessenses. Ik ben natuurlijk heel benieuwd wat voor informatie deze analyses zullen opleveren zodat we meer kunnen zeggen over de toepassingen.

thymus vulgaris orange 003

[wordt vervolgd]


Sinaasappeltijm en Kreta oregano

by Henk Ploeger
aromatische planten van Puur Aroma staan klaar voor de verkoop

aromatische planten van Puur Aroma staan klaar voor de verkoop

Deze week belde Frank Radder, eigenaar van Puur Aroma, naar mij. Frank zou de volgende ochtend sinaasappeltijm en oregano gaan maaien. Ik heb dezelfde dag vervoer kunnen regelen en ben de volgende dag naar de kwekerij in Margraten gereden om het maaisel op te halen.

Frank ruikt nog eens goed aan de heerlijk geurende vers gemaaide sinaasappeltijm

Frank ruikt nog eens goed aan de heerlijk geurende vers gemaaide sinaasappeltijm

Frank had niets te veel gezegd over de geur van beide aromatische planten. De sinaasappeltijm, Thymus vulgaris ´Orange´ had een heel opvallende frisse zachte geur. De tijm (Thymus vulgaris `Compactus`) die ik een aantal weken geleden heb gedestilleerd rook veel scherper. Ook de Kreta oregano, Origanum dictamnus is qua geur veel subtieler en bescheidener dan de andere oregano-soorten. Erg interessant dus om er achter te komen wat met name de sinaasappeltijm voor etherische olie zal opleveren.

Chauffeur Toon hielp mee met tijm verzamelen in de zakken

Chauffeur Toon hielp mee met tijm verzamelen in de zakken

De Origanum dictamnus komt alleen in het wild op het eiland Kreta voor. Babis Psaroudakis en Janina Sorensen van WILDHERBSOFCRETE destilleren deze wilde plant al sinds 1994. Op hun blog wildherbsofcrete.blogspot.com hebben ze een artikel geschreven van de oogst in de bergen van deze oregano.

oregano dictamnus op Kreta

Origanum dictamnus op Kreta                                   foto: Wild Herbs of Crete

Na het verzamelen van het maaisel en het vervoer terug naar de destilleerwerkplaats in Gilze heb ik bij aankomst eerst de hoeveelheid sinaasappeltijm en Kreta oregano gewogen.

Oregano maaisel

Oregano maaisel

Het ging om 5,5 Kg oregano en 32,2 Kg sinaasappeltijm. Beiden vers gemaaid en van biologische kwaliteit! Ik heb besloten om ze een paar dagen te laten drogen in de destilleerwerkplaats voordat ik deze aromatische planten ga destilleren.

sinaasappeltijm maaisel

sinaasappeltijm maaisel

Om kruiden te drogen heb ik ongeveer 80 gaasbakken tot mijn beschikking. Groot voordeel van deze bakken is dat je ze goed en hoog kan stapelen.

DSC01988

gaasbak met Kreta oregano

Ook belangrijk voor het droogproces is dat er ruimte zit tussen de bakken waardoor er een goede ventilatie van vochtige lucht kan plaatsvinden. Als de planten gaan schimmelen en ontleden door broei verliezen ze ook hun etherische olie. Het is dus zaak om het droogproces onder ideale omstandigheden te laten verlopen.

sinaasappeltijm in de droogbakken

sinaasappeltijm in de droogbakken

Ik heb uiteindelijk alle gaasbakken moeten gebruiken. Hierbij kon ik 15 gaasbakken op elkaar stapelen.

DSC01994

Na een dag ruik je geen aromatische stoffen meer, maar alleen de lucht van drogende planten. Over een aantal dagen ga ik de tijm en Kreta oregano apart destilleren. Het is de bedoeling om de etherische olie te laten analyseren op samenstelling zodat we een beeld krijgen van de werkzame stoffen. Er is niets zo veranderlijk als de samenstelling van tijmolie, met al zijn verschillende chemotypen.

Lees hier over het destilleren van de Kreta oregano.