Een nieuwe destilleerketel van 300 liter

by Henk Ploeger

Maandagochtend vroeg (het vroor nog; kijk maar naar het witte dak van de destilleerwerkplaats) werd mijn nieuwe destilleerketel bezorgd! Best wel spannend om een ketel van een Spaanse fabriek te bestellen zonder hem in het echt gezien te hebben. Vooral of de ketel voldoet aan mijn verwachtingen. Tussen het bestellen en de uiteindelijke levering zat een periode van 6 weken.

 

 

200 kg inclusief verpakkingsmateriaal en pallet voor het vervoer

De rvs destilleerketel van 150 liter die ik nu gebruik, heb ik destijds zelf ontworpen en laten maken. Daardoor had ik een goed beeld van hoe een goed werkende destilleerketel in elkaar hoort te zitten. De nieuwe ketel met een inhoud van 300 liter is volledig van rvs gemaakt en 2,5 meter hoog.

maatvoering van de bestelling van 300 liter destilleerketel

Ook de koelemmer, het rooster in de ketel en verdere alle andere hulpstukken, die nodig zijn voor het destilleren van aromatische planten, zijn gemaakt van rvs.

koelemmer nog in de verpakking

Het was nogal een uitpakwerk: de ketel was erg goed ingepakt om beschadigingen tijdens transport naar Nederland te voorkomen. Maar na ruim een uur had ik een goed beeld van mijn nieuwe aankoop.

Alle onderdelen zijn goed en professioneel afgewerkt. Er moeten nog wel een aantal zaken geregeld worden voordat ik daadwerkelijk kan gaan destilleren met de ketel. Op mijn verzoek heeft de fabriek de ketel aangepast zodat hij ook elektrisch te verwarmen is. Omdat we in de destilleerwerkplaats lokaal opgewekte stroom van Energie Gilze Rijen (zon- en windenergie) gebruiken, maken we met deze ketel ook nog een sprong voorwaarts in het duurzaam produceren van etherische olie en hydrolaat. We gaan dus met deze ketel letterlijk van het gas af!

Om de ketel te vullen met water, plantmateriaal en aan te sluiten op de koelemmer heb ik wel een trap nodig. De hele installatie is met bouten verankerd in de vloer, zodat de ketel niet kan omvallen. De ketel kan naar voren kantelen. Hij is opgehangen in zogenaamde kantelvoeten. Zo is de ketel na de destillatie makkelijk te legen en schoon te spuiten. Dat belooft weer een mooi stookseizoen te worden.

De bedoeling is om de destilleerketel in ieder geval voor het Ketelfeest van zaterdag 21 april aanstaande operationeel te hebben. Op die dag is de officiële start van ons stookseizoen en stellen we de bezoekers in de gelegenheid om een kijkje in onze destilleerwerkplaats te nemen. De uitnodiging verschijnt in de nieuwsbrief. Schrijf je in voor de nieuwsbrief en je krijgt de uitnodiging in je mailbox.

Mocht je interesse hebben om onze destilleerwerkplaats op een ander tijdstip te bezoeken, neem dan contact op via indekoperenketel@gmail.com. Lees hier het verslag van de inloopdag van vorig jaar.


De kunst van het scheiden: essenciers

by Henk Ploeger

Scheiden van hydrolaat en etherische olie met een Florentijnse vaas

Bij het stoomdestilleren van aromatische planten is het goed kunnen scheiden van de etherische olie en het hydrolaat een belangrijk onderdeel. Bij het destilleren van kleine hoeveelheden gebruik ik doorgaans een scheitrechter.

Scheiding van hydrolaat en etherische olie met een scheitrechter

Het opgevangen destillaat kan ik dan tijdens de destillatie scheiden door het hydrolaat af te tappen. De etherische olie verzamelt zich dan in de scheitrechter. Als de stoomdestillatie is afgelopen volgt nog een nauwkeurigere scheiding tussen etherische olie en hydrolaat.

het laatste restje hydrolaat met daarboven de etherische olie van Kreta oregano

Bij het destilleren van grotere hoeveelheden aromatische planten gebruik ik een zogenaamde Florentijnse vaas. Voordeel van de Florentijnse vaas is dat je hiermee continue etherische olie en hydrolaat kunt scheiden. De etherische olie verzamelt zich tijdens de destillatie in de vaas. Hierbij moet het volume van de Florentijnse vaas natuurlijk wel afgestemd zijn op de hoeveelheid olie die je gaat maken.

De werking van de Florentijnse vaas is gebaseerd op het niet oplosbaar zijn van etherische olie in water. Om het scheidingsproces tijdens de destillatie goed te kunnen volgen heb ik een aantal jaren geleden een Florentijnse vaas laten maken van glas. Hoe groter de te verwachten hoeveelheid etherische olie hoe groter de vaas, ook wel essencier genoemd, moet zijn. Het materiaal waarvan de essenciers gemaakt zijn kan variëren: koper, rvs en natuurlijk ook glas.

Koperen essenciers: foto http://distillation.bio/fabrication-dessenciers-vases-florentins/

Essenciers gemaakt van RVS foto alambic-inox.com

Producenten zitten veelal in Frankrijk, Spanje en Griekenland, landen waar veel etherische olie gemaakt wordt. Zelf heb ik destijds een koperen essencier gekocht toen ik begon met het stoomdestilleren van aromatische planten in een koperen alambic, maar heb hem nog nooit gebruikt.

koperen essencier

Na een kleine reparatie ben ik van plan om er dit jaar mee te gaan werken. De etherische olie die tijdens het destilleren ontstaat vang ik op in een scheitrechter zodat naast de geur vooral de kleur nog goed te volgen zal zijn.

Etherische olie drijft op het hydrolaat


Tinctuur en maceraat maken

by Henk Ploeger

001

Afgelopen zaterdag hebben we een workshop ´aromatische kruiden zelf verwerken´ gehouden. Doel was om de deelnemers kennis te laten maken met verschillende technieken om aromatische stoffen uit planten te halen. Technieken die je met weinig hulpmiddelen of apparatuur zelf kan uitvoeren. Aan bod kwamen stoomdestilleren met de wokmethode, macereren, en extraheren dmv alcohol

002

vers geplukte salie, citroenmelisse, marjoraan, tijm en lavendel

We hadden aan de deelnemers gevraagd vers geplukte aromatische kruiden mee te nemen. Zelf hadden we een maand eerder voor het maceraat sint Janskruid (Hypericum perforatum) en Echte Kamille (Matricaria chamomilla) geplukt en in de biologische olijfolie gezet. En voor het maken van tinctuur hadden we gekozen voor duizendblad (Achillea millefolium) en goudsbloem (Calendula officinalis) gekozen.

003

De destilleerwerkplaats geurde heerlijk naar de door de deelnemers meegebrachte salie, tijm, lavendel, rozemarijn, marjoraam, citroenmelisse en sinaasappelmunt!

005

Uitleg over de techniek van macereren door Thea

Tijdens de workshop heeft onze stagiaire Thea het onderdeel over macereren voor haar rekening genomen. Onderwijl heb ik een warm maceraat ingezet met bio lavandinbloemen in bio olijfolie.

008

Een tafel vol tincturen, maceraten, hydrolaten en olie

Omdat er in de workshop drie verschillende technieken aan bod kwamen hadden nogal wat ´potten en pannen´ op de demonstratietafel staan om het proces zo zichtbaar mogelijk te maken.

007

Een enthousiaste workshopdeelnemer zorgt voor voldoende ijs voor de wokmethode

We hebben een mix van de meegebrachte aromatische planten, waarvan de rozemarijn een groot deel uitmaakte, gedestilleerd. Na ongeveer twee uur destilleren hadden we ongeveer 750 mL hydrolaat gemaakt. Er had zich zichtbaar geen etherische olie gevormd op het hydrolaat.

kamille sintjanskruid 002

Maceraat van Sint Janskruid en echte Kamille

Tijdens de workshop hebben we de maceraten die we gemaakt hadden gefiltreerd. Het maceraat van Sint Janskruid heeft een heel mooie diep rode kleur. Het kamillemaceraat had na het filtreren van de bloemen een geel-groene kleur en een heel sterke kamille-achtige geur.

DSC02315

Tinctuur van duizendblad en goudsbloem

De tinctuur die we gemaakt hadden van duizendblad en goudsbloem waren met een koffiefilter een stuk makkelijker te filtreren. Ook hier was de wodka (40 vol %) die we gebruikt hadden om de tinctuur mee te maken van kleur veranderd. De duizendbladtinctuur was uiteindelijk bruin van kleur en de goudsbloemtinctuur geel.

 

Catharina 001

Catharina en ik vonden het voorbereiden en geven van deze workshop heel leuk om te doen omdat we hebben kunnen overbrengen dat je aromatische stoffen ook op een heel simpele en huis- tuin- en keukenmanier uit planten kan halen. Hieraan heeft onze stagiaire Thea een waardevolle bijdrage geleverd!