Lariks, Spar en Grove Den: boek over geneeskrachtige naaldbomen verschenen

by Catharina de Bruin


HET boek over het destilleren van naaldbomen in Nederland is geschreven door Catharina de Bruin. Je kan het boek ‘Lariks, Spar en Grove Den: naaldbomen met geneeskrachtige werking nu bestellen met onderstaand formulier, ga naar indekoperenketel.nl/producten of stuur een mail naar indekoperenketel@gmail.com

Lariks, Douglasspar en Grove Den zijn makkelijk herkenbaar en gedestilleerde etherische naaldboom-olie en -hydrolaat worden gebruikt om hun gezondheidsbevorderende eigenschappen. Stoomdestilleren is het op ambachtelijke wijze en met vakmanschap etherische olie en hydrolaat uit bomen en planten halen en scheiden. Deze techniek wordt uitgebreid geïllustreerd en eenvoudig uitgelegd. Naast de biochemische processen in de boom zijn chemische analyses van de inhoudsstoffen opgenomen. Met vele foto’s geeft dit boek ervaringen weer met het stoomdestilleren van naaldbomen uit het Brabantse Chaamse bos. Er wordt in heldere receptuur met doseringen beschreven hoe de etherische olie en hydrolaat van deze naaldbomen kunnen worden toegepast.

Wat doen je als jouw gezondheid wat extra’s kan gebruiken? Je merkt dat je minder fit bent, vaker vermoeid, niet echt uitgerust en kwaaltjes steken de kop op. Grijp je naar pillen of kijk je in de natuur wat er voorhanden is en wat jou een fitheidsboost kan geven. De etherische olie en het hydrolaat van de naaldbomen uit onze omgeving helpen daarbij. In dit boek lees je hoe te destilleren en het destillaat te gebruiken voor jouw gezondheid. Bij elke boom zijn ook meditaties uitgewerkt.

Ik wens je veel inspiratie en verwondering over de naaldbomen die ons zoveel kunnen bieden voor een gezond en fit leven.

Het boek is aangeboden aan Staatsbosbeheer tijdens de boekpresentatie in Zwerferf Breda. Liza van Velzen nam namens Staatsbosbeheer het boek in ontvangst. Liza benadrukte dat ze de samenwerking met INDEKOPERENKETEL waardeert omdat we altijd in samenspraak met bosbeheer onze activiteiten uitvoeren. Catharina gaf een presentatie voor de aanwezigen over de naaldbomen uit het Chaamse bos. Na afloop bij een hapje en (lokaal) drankje was er een signeersessie van het boek.

 

 

 

 


Roomijs met Reuzenzilverspar etherische olie

by Henk Ploeger

Als het destilleerseizoen een beetje op z’n einde loopt sluiten we af met een oogstfeest. Bezoekers zijn dan in de gelegenheid om kennis te maken met de etherische oliën en hydrolaten die we in het seizoen hebben gemaakt.

Het oogstfeest leek mij een ideaal moment om de bezoekers niet alleen met de geur, maar ook met de smaak van etherische olie te laten kennismaken. Dat klinkt misschien gek maar de aromatische stoffen waaruit de etherische oliën bestaan worden natuurlijk ook in voedingsmiddelen gebruikt. Roomijs is vanwege het melkvet erg geschikt om dat eens uit te proberen.

Over het ijsmaken met etherische olie had ik een aantal jaren geleden al een balletje opgegooid met de Jacobushoeve die in onze regio bekend staat om de lekkere (biologische) roomijs die ze maken. Omdat etherische oliën geconcentreerd zijn is het belangrijk om een voorbeeldrecept te hebben. Tijdens mijn zoektocht kwam ik een aantal recepten tegen waarbij de ijsmakers munt, sinaasappel en lavendel gebruiken om een lekkere frisse smaak te creëren.

Geoogste reuzenzilverspar   Abies grandis

Voor het ijs wat ik afgelopen week heb laten maken door de Jacobushoeve heb ik gekozen voor de etherische olie van de Reuzenzilverspar (Abies grandis) in combinatie met stracciatella. Dit omdat ik uit de geur en de analyse die ik van deze bijzondere olie heb laten maken weet dat er een redelijke hoeveelheid limoneen in aanwezig is. Deze monoterpeen die in een heel hoog percentage in sinaasappel etherische olie zit is namelijk qua smaak een goede combi met chocolade.

IJs proeven

Ik was dan ook erg benieuwd of het Stracciatella- ‘Chaamse bos’-roomijs bij de bezoekers afgelopen zaterdag in de smaak zou vallen. De ijsmaker van de Jacobushoeve was in ieder geval enthousiast.

Dat enthousiasme kreeg ik ook te horen van de bezoekers van het oogstfeest van afgelopen zaterdag. Men vond het roomijs:

 Bijzonder, smaakt naar bos, citrusachtig, erg lekker, smaakvol.

In de middag heb ik de aanwezige bezoekers nog een destillatie met wat overgebleven muntbladeren (Mentha spicata) uit onze tuin laten zien. Hiervoor heb ik een glazen destilleeropstelling gebruikt.

Gezien de tijd van het jaar (september) leverde de destillatie geen etherische olie op waarmee ik een nieuwe ijssoort zou kunnen laten maken. Misschien volgend jaar?


Van de Dam tot Alicante naaldbomen destilleren

by Catharina de Bruin

In de wintermaanden komt de natuur tot rust. De sapstromen in de naaldbomen nemen af. Het destilleren in de destilleerwerkplaats ligt ook stil. Trouwens, het is te koud en kost teveel energie om de ketel op te stoken naar 100 graden Celsius. Ondertussen houdt Henk natuurlijk wel de ontwikkelingen bij op het gebied van destilleren. Zowel in Nederland als in het buitenland. We hebben tijd om de uitzendingen op Arte te bekijken over de kruidenwereld in de Alpen  en Provence en andere delen van deze informatieve serie.

"
Nordmannspar op de Dam   foto: RUIK.org 

AMSTERDAM – ALMERE – MIDDENMEER

Eind vorig jaar viel Henks oog op een interessant artikel. Boye en Noëlle van ruik.org waren van plan om van de Nordmannspar die tijdens de feestdagen op de Dam in Amsterdam stond een parfum te maken. De gemeente Amsterdam heeft een biologisch geteelde kerstboom op de Dam staan voor de feestdagen. Het bedrijf van Boye en Noëlle had al eerder een parfum gemaakt van sinaasappel etherische olie uit sinaasappelschillen. Dat geeft meteen een gevoel van herkenning, want in 2015 hebben we ook sinaasappelschillen gedestilleerd. Voor zover Henk begrepen heeft, maakt de etherische olie onderdeel uit van de parfum waarbij voor de compositie alleen natuurlijke geurstoffen worden gebruikt. De keuze door RUIK om deze duurzame kerstboom te gebruiken is verstandig, aangezien er bestrijdingsmiddelen worden gebruikt bij het telen van kerstbomen. Door te kiezen voor een biologische kerstboom voorkom je dat er met de etherische olie bestrijdingsmiddelen in de uiteindelijke parfum terecht komen.

 RUIK width=
Nordmannspar    foto: RUIK.org

Het hergebruik van deze kolossale boom spreekt ons aan. Zoals Ruik het omschrijft: Wij redden de boom en maken er parfum van! We hebben het project met de nodige belangstelling gevolgd. Interessant ook om te zien hoeveel olie er nog uit een naaldboom te halen is, die ruim een maand na de kap gedestilleerd zou worden.

Kuubkratten met gehakselde spar klaar voor destillatie  foto:  RUIK.org

Boye en Noëlle vroegen via de mail aan Henk: “We gaan de takken hakselen, we willen dit waarschijnlijk deze week al doen. Maar de destillatie is pas over twee weken. Heeft dat een grote invloed op de kwaliteit van de olie?” Henk heeft geadviseerd om pas kort van te voren te gaan hakselen om zo het beste resultaat te krijgen aan opbrengst en kwaliteit van de etherische olie.

Uiteindelijk hebben Boye en Noëlle met hulp van vrijwilligers ruim 1000 Kg gehakselde takjes kunnen halen uit de 80 jaar oude uit Duitsland afkomstige Nordmannspar. Ze hebben deze hoeveelheid laten destilleren bij Erven Th. Koomen B.V. in het Noord-Hollands Middenmeer. Dit bedrijf is al ruim 50 jaar actief het destilleren van voornamelijk etherische olie uit zaden.

Aanstampen van gehakselde takjes in de destilleerketel.  foto: Het Parool
Grote (50 Liter) essencier om olie en hydrolaat te scheiden. foto: RUIK.org

De ruim 1000 Kg is vrijdag 20 januari in één keer en één rvs ketel gedestilleerd. De opbrengst was 4 Liter etherische olie, ofwel 0,4 procent. Dat is best een redelijke hoeveelheid voor een naaldboom die niet vers gedestilleerd is.

Boye en Noëlle met de opbrengst    foto: RUIK.org

ONDERTUSSEN IN ALICANTE

In dezelfde periode dat Boye en Noëlle bezig waren met hun Nordmannspar werd ik benaderd door een Nederlander woonachtig in Alicante (Spanje). Peter vroeg Henk advies over het destilleren van naaldbomen. INDEKOPERENKETEL heeft daar de afgelopen jaren redelijk veel ervaring mee opgedaan, dus een aantal praktische tips waren gauw uitgewisseld.

Peter gebruikt hydrolaat om mee te destilleren van Pure Pine Oil. Dat komt omdat er veel kalk en ijzer in het water zit in die streek.

Hydrolaat kan hergebruikt worden voor het stoomdestilleren. Hydrolaten bevatten wateroplosbare bestanddelen uit de plant plus nog een heel gering percentage bestanddelen uit de etherische olie. In principe moet het hergebruik van het hydrolaat geen effect hebben op de kwaliteit van de olie omdat de wateroplosbare bestanddelen niet in de olie terecht kunnen komen. Peter noemde de kleur van de olie lichtgroen. Dat is wel apart, vinden we. Olie van de Grove Den, Douglasspar en Lariks die wij destilleren is altijd vrijwel kleurloos tot heel licht geel. Op de foto ziet de olie er goed uit.

Peter woont buiten Castalla in Alicante en heeft verschillende soorten naaldbomen. Hij heeft een mix genomen van allerlei soorten door elkaar om te destilleren.
Verder denkt hij na over een toepassing voor alle afgevallen naalden. Soms ligt er wel een laag van 15 cm dik. Mooi materiaal om te recyclen.
Aan afgevallen naalden die er al een tijdje liggen heb je niks meer. Naaldbomen moet je dan ook zo vers mogelijk destilleren.

Wij hebben bij INDEKOPERENKETEL onder gunstige omstandigheden een opbrengst van 0,25%.  Dat komt neer op  2,5 mL per kg gehakselde takjes van de Grove Den.
Uit de e-mail wisseling las Henk dat Peter een opbrengst had gekregen van ruim 5 mL uit 1 Kg gehakselde naaldboomtakjes. Dat is op zich geen slecht resultaat.

Peter stuurde ons bovenstaande illustratieve filmpje tijdens de destillatie. Hij heeft gebruik gemaakt van twee glazen destilleeropstellingen, waarmee simultaan gedestilleerd kon worden. Hij gebruikt ijsblokken voor de koeling en laat de temperatuur rustig op komen om een gecontroleerde destillatie te krijgen.

Wil je ook je meer verdiepen in het boeiende proces van stoomdestilleren en naaldbomen?
We organiseren meewerkdagen voor Lariks. Je bent van harte welkom. Aanmelden voor deze workshop doe je hier.