Lavendelteelt aan de Moezel

by Henk Ploeger
Lavendelveld aan de Moezel  foto: Lehmer Razejunge

Tijdens onze wandel- en fietsvakantie langs de Moezel kwamen we bij toeval een interessant project tegen van de Lehmer Razejunge. Lehmer is een plaatsje tussen Cochem en Koblenz gelegen midden in een wijnbouwgebied. De organisatie Lehmer Razejunge brengt kinderen en jongeren in aanraking met de wijnbouwtradities in het culturele landschap van de Moezelterrassen. 

Lavendel und naturkrauter fels terrasse aan de moselradweg

De Razejunge houden zich ook bezig met natuurbehoud en milieubescherming. Wil je weten wat ‘razejunge’ betekent, bekijk de uitzending hieronder. De Razejunge bevordert met verschillende projecten de biodiversiteit van de flora en fauna. In dat kader zijn ze in 2014 gestart met het aanleggen van een ‘Lavendel und naturkrauter fels terrasse’ op een stenige helling waar vroeger druiven werden verbouwd.

Bekijk: Der Klimacheck – Wie verändert sich die Natur?
Aanplant Lavandula.angustifolia  foto: Lehmer Razejunge

Het project is inmiddels 5 jaar verder en in die tijd is duidelijk geworden dat het een behoorlijke bijdrage geleverd aan de biodiversiteit. Er zijn 5 keer meer vlindersoorten (27) waargenomen. Het aantal bijen en hommels is enorm toegenomen. Ook vliegen er bijen op de lavendel en wordt er lavendelhoning geproduceerd.

foto: Lehmer Razejunge
Lavendeloogst 2018 foto: Lehmer Razejunge

Er zijn in totaal 3200 lavendelplantjes geplant op een 2500 m2 steile stenige helling. Lavendel als keuze voor dit project is eigenlijk heel logisch. De omstandigheden op de berghellingen zijn mediterraan en vergelijkbaar met die van waar de plant van nature voorkomt.

Het vullen van de distilleerketel  foto: Lehmer Razejunge

Van de lavendel die jaarlijks geoogst wordt gaat een deel naar een lokale distilleerderij. De distilleerketel is met enige aanpassingen voor het stoomdestilleren van de lavendel geschikt gemaakt.

Het opvangen van het destillaat  foto: Lehmer Razejunge

Dat heeft in het begin van het project wel veel overleg en handmatige inspanning gekost om de lavendeldestillatie op een vakkundige manier uit te voeren. De alcohol uit gegist fruit distilleren vergt toch een heel andere techniek dan etherische olie uit lavendel destilleren.

Opbrengst lavendelolie  foto: Lehmer Razejunge

De lavendelolie wordt gebruikt om lavendellikeur van te maken. Een ander deel van de lavendeloogst komt terecht in geurzakjes en lavendelthee. 

Een deel van de lavendel is geknipt, maar niet rond de bomen

Toen wij langsfietsten waren de meeste lavendelplanten geknipt. Alleen grote lavendelplanten rond de fruitbomen stonden nog te bloeien. Hoewel het op de foto niet goed te zien is, gonste het van de insecten en de vlinders op de lavendel.

foto: Lehmer Razejunge

Het moet een geweldig gezicht zijn als de lavendelplanten in juni/juli tussen het groen van de druivenbladeren hun mooie paarse bloemen in bloei hebben staan. Een mooi voorbeeldproject waarbij bevordering van de biodiversiteit, educatie en het maken van een lokaal product samengaan!


Op het Brabantse lavendelveld!

by Henk Ploeger
Lavendelveld in de buurt van Bavel Noord-Brabant

In voorbereiding op de Open Keteldag hebben Catharina en ik op het lavendelveld van een Brabantse kwekerij een paar kratten lavendel geplukt. Voor ons een oude bekende cultivar, namelijk Lavandula angustifolia var. little lady. We hebben deze plant van dezelfde kwekerij in 2012 en 2013 ook al geoogst en kwamen na onderzoek van de lavendelolie tot verrassende resultaten.

Het plukteam lavendeloogst 2013

Het was voor ons weer een geweldige ervaring om in een lavendelveld met om ons heen veel naar nectar zoekende bijen en hommels lavendel te knippen. De lavendel was wel iets over z’n hoogtepunt heen, maar voor een demonstratie lavendel destilleren op een Open Keteldag is dat niet erg. We vonden het leuk om de bezoekers te laten zien hoe je lokaal geteelde aromatische planten kunt destilleren.

Catharina aan de rand van het lavendelveld
Henk in het lavendelveld

De cultivar die we al in 2012 hadden uitgekozen om z’n sterke geur stond langs de weg. Dat gaf mij de gelegenheid een aantal geïnteresseerde voorbijgangers het een en ander te kunnen vertellen over de waarde en het gebruik van lavendelolie. Zelf heb ik bijvoorbeeld een lavendel massageolie gebruikt om jeukende plekken veroorzaakt door de eikenprocessierups te behandelen. De lavendel vermindert niet alleen de jeuk, maar is ook wondhelend wat littekens tegengaat.

Catharina laat zien hoe je lavendel knipt
Lavendel in de kratten

Afgelopen zondag heb ik de half gedroogde lavendel in de destilleerketel overgebracht. De eerste bezoekers van de Open Keteldag konden getuige zijn van de start van de destillatie. Om tijdens deze drukbezochte zondagmiddag mijn handen vrij te hebben heb ik voor het scheiden van etherische olie en hydrolaat gekozen voor een Florentijnse vaas.

scheitrechter met lavendel etherische olie

De gedestilleerde lavendel etherische olie heb ik verzameld in een scheitrechter. Tijdens de middag had ik ruim 100 mL olie gemaakt. Dat is qua opbrengst minder dan de 1% (massapercentage) die ik in 2013 had gevonden. Dat komt omdat we in dat jaar de lavendel onder perfecte condities hebben kunnen oogsten.

Uitnodiging voor de Open Dag

Mocht je interesse hebben in een Open (Ketel)dag ……….. dit jaar organiseren we onze laatste open dag op zaterdag 7 september. En voor de geïnteresseerden in het maken van lavendelolie organiseren we deze zomer nog 3 workshops op 3, 11 en 17 augustus aanstaande.

Workshop Lavendel destilleren

Aanmelden kan via de website: http://indekoperenketel.nl/workshops/ of door een mailtje te sturen naar indekoperenketel@gmail.com 


Bijzonder ambacht: Brabantse lavendelolie

by Catharina de Bruin
Henk en Catharina

Lavendelolie uit Brabant
Een typisch geval van ‘mijn man heeft een hobby’ zo noemt Henk Ploeger (62) zijn passie voor het destilleren van lavendel en andere planten. Zijn vrouw Catharina de Bruin (52) ging mee in die liefhebberij en samen richtten ze het bedrijfje In de Koperen Ketel op en brouwen ze op het Brabantse platteland de prachtigste etherische oliën van lavendel, maar ook van lariks en grove den uit nabijgelegen bossen.

Zo begint het artikel in het juli -augustus zomernummer van LandIdee. Lavendelolie uit Brabant gaat over het lavendelboek en over INDEKOPERENKETEL. Het artikel is geschreven door Jacqueline Leenders. Het magazine ligt nu in de winkel.

Lees de laatste alinea van het artikel:

Toekomstdroom
Henk heeft zijn baan nog steeds, maar er komen steeds meer opdrachten van bedrijven, verzoeken van studenten en zelfs kunstenaars die een bepaald destillaat willen uitproberen. Henk en Catharina werken daar graag aan mee. Inmiddels heeft Catharina twee boeken over dit onderwerp geschreven en Henk heeft een blog waar dagelijks zeker 400 bezoekers informatie vandaan halen. Juist het overbrengen van kennis en ervaring vinden beiden heel waardevol. Catharina: “In veel landen heb je een systeem waar oude vakkennis wordt overgedragen op leerlingen. Hier hebben we zo’n systeem niet, maar we zouden er graag een rol in spelen. Onze droom is om samen met andere mensen echt buiten te gaan wonen, te midden van onze eigen biologische lavendelvelden en daar bijvoorbeeld een cursuscentrum en een theetuin aan koppelen.” Ze zouden zo graag hun ervaringen en kennis nog verder brengen. Henk: “Lavendelolie werkt geweldig bij dementerende ouderen die angstig zijn. Je hebt niet meer nodig dan een paar druppeltjes op het hoofdkussen.” Catharina vult aan: “Lavendel is rustgevend, helend, het hydrolaat helpt bij sommige mensen tegen hoofdpijn, je kunt er een voetenbadje van maken maar er zijn ook mensen die een traumatische ervaring achter de rug hebben en er troost uit putten. Het is zo’n mooi product en het groeit gewoon in je eigen tuin, dat noem ik rijkdom”.


hartelijk welkom!

by Henk Ploeger

INDEKOPERENKETEL maakt etherische olie en hydrolaat van aromatische planten in onze destilleerwerkplaats. Plantaardige restproducten die afkomstig zijn van lokale telers, bedrijfjes of bos- en landschapsbeheerders. We willen het vervaardigen en het gebruik van etherische olie onder de aandacht brengen. We hanteren in onze bedrijfsvoering het principe ´zorgen voor de Aarde, zorg voor elkaar en eerlijk delen´


Het boek ‘Lavendel destilleerboek: praktische handleiding’ kost € 24,50 exclusief verzendkosten. Bestel het lavendelboek door het online formulier in te vullen, of mail naar indekoperenketel@gmail.com.
ISBN 978-94-6389-091-5
Uitgave in eigen beheer. Full color glossy druk, 88 pagina’s op A4 formaat.


HET boek over destilleren van naaldbomen in Nederland door Catharina de Bruin is verkrijgbaar. Inmiddels hebben we de derde oplage. Het boek kost
€ 29,50 exclusief verzendkosten. Bestel het naaldbomenboek door het online formulier in te vullen, of mail naar indekoperenketel@gmail.com.

Lariks, Spar en Grove Den: naaldbomen met geneeskrachtige werking / door Catharina de Bruin
ISBN 9789402240009
Uitgave in eigen beheer. Full color boek, 200 pagina’s op A4 formaat

lavendeloogst 4 juli 2013 023

INDEKOPERENKETEL maakt etherische olie en hydrolaat van plantaardige restproducten, afkomstig van lokale telers, bedrijfjes of bos- en landschapsbeheerders. We willen het vervaardigen en het gebruik van etherische olie en hydrolaat onder de aandacht brengen.

We hanteren in onze bedrijfsvoering het principe
´Zorgen voor de Aarde, zorg voor elkaar en eerlijk delen´

INDEKOPERENKETEL destilleerwerkplaats in Gilze | Henk Ploeger en Catharina de Bruin | indekoperenketel@gmail.com | tel 06-18076977 of 06-34068220  

INDEKOPERENKETEL is ingeschreven in het Handelsregister met KvK-nummer 71376275 onder de naam H&C Aromalab op 9 april 2018 te Breda. BTW-nummer 858691607B01


Lavendel destilleren als miniworkshop bij Rosenhaege

by Catharina de Bruin

 

We hebben deelgenomen aan een gezellig weekend bij Rosenhaege Living Gardens in Winterswijk – Kotten. Gedurende de beide dagen heeft Henk doorlopend vertelt hoe lavendelolie wordt gemaakt. Er was veel belangstelling van de bezoekers voor de kleine demonstratie opstelling met gedroogde lavandinbloemen, maar ook voor de koperen ketel. Zondagmiddag werd het evenement opgeluisterd met doedelzakken van de Pipes & Drumband City of Apeldoorn.

 

De lavandinolie is gemaakt van biologisch gecertificeerde gedroogde lavandinbloemen van een coöperatie uit Mévouillon, Frankrijk. Deze lavandula heet lavandin ‘super blue’. Lavandin is een hybride cultivar van Lavandula, met drie bloemstengels en met een hoge opbrengst aan etherische olie. De etherische olie en hydrolaat van de gedroogde bloemen hebben we zelf geproduceerd in de destilleerwerkplaats van INDEKOPERENKETEL. De lavandin heeft een wat andere samenstelling aan inhoudsstoffen dan lavandula angustifolia. Zo komt er in lavandin een hoger percentage kamfer voor, wat weer handig is om de olie of hydrolaat te gebruiken als insectenwerend (huis)middel.

recepten met lavandin

Speciaal voor deze gelegenheid hebben we een aantal stukken zeep met lavandin etherische olie en lavandinhydrolaat laten maken.

 

lavandin geschenkset met lavandin etherische olie en zeep


Een zomer vol Lavandin

by Catharina de Bruin

Ook dit jaar hebben we weer een aantal workshops ‘Lavendel destilleren’ gehouden. We vinden het hardstikke leuk om deze workshops te houden. Elke keer zijn we weer verbaasd over de veelzijdigheid van deze plant en de mensen die lavendel heerlijk vinden ruiken. Daar gaan de workshops ook over: vooral ruiken, voelen en zelfs proeven van de lavandin.

Voor deze workshops gebruiken we Lavandin hybrida. Ze is biologisch en gecertificeerd door de teler. De gedroogde bloemen komen uit Mévouillon in Frankrijk. Dat is een streek waar veel lavendelvelden zijn aan de voet van de Mont Ventoux. Je kan erover lezen in dit boek Lavendel: op het land en in huis, tuin en keuken / tekst Anne Simonet – Avril, foto’s Sophie Boussahba

lavendel op het land simonet

Henk geeft uitleg over de techniek van het stoomdestilleren, een stukje biochemie – waar maakt de plant olie, een aantal toepassingen en waar je op moet letten als je etherische olie koopt.  We doen een geursessie met verschillende soorten olie. Een behoorlijk gevuld programma bij elkaar. Tussendoor hebben we verse kruidenthee met zelfgemaakte aardbeienkwarktaart erbij.

workshop 002

 

workshop 003 workshop 004 workshop 002 workshop 002 workshop 003 workshop 004 workshop 005 workshop 007 workshop 006 workshop 004 (1) workshop 003 workshop 006

De workshops zijn snel volgeboekt. De deelnemers komen van Hengelo en Haarlem tot aan Lokeren en Antwerpen. Lees hier een aantal reacties die we kregen na afloop:

Beste Henk en Catharina,

Het is al weer meer dan een week geleden dat ik mocht genieten van de workshop lavendeldestilleren. Mooi om mee te maken, mooi om gezien te hebben.
Het proces op zich, maar ook je de deskundige achtergrond informatie, daarbij de bezieling vanuit je beroep. Het was een verre tocht, maar meer dan de moeite waard.  [ …. ]
Nomaals, het was TOP!! Dankjewel!!  Ik blijf jullie volgen. Groet M

 

 

Hallo Henk en Catharina,

Ik vond het een heel geslaagde workshop. Alles werd duidelijk en heel enthousiast uitgelegd. De sfeer was ook heerlijk ontspannen, waarbij de lavendel misschien ook wel heeft bijgedragen. En dan nu nog zo’n uitgebreide syllabus. Fijn, kan ik ook alles nog eens rustig doorlezen!

Ik moet eerlijk bekennen dat ik de lavendelolie toch al op een geursteentje heb gebruikt in onze slaapkamer. De nacht ervoor hadden we nogal last gehad van ontzettend irritante muggen, maar deze zaterdagnacht niet meer. Ik heb ook heerlijk diep, vast en lang geslapen, heerlijk. Mijn partner vond me gisteren overdag ook nog super ontspannen. [ … ]

Met vriendelijke groet, H.

 

 

Goedemorgen Henk en Catharina,

 

Heel veel dank voor de geweldige middag. En de reader! Kijk hier heb ik nu wat aan.
Jullie workshop zit goed in elkaar, informatief en duidelijk en vooral integer.
Fijn ook dat jullie aan nazorg doen, want ik zal vast nog vragen hebben.

Fijne dag nog,
C.

Lees ook het blog wat Nicole Van Beek heeft geschreven over haar ervaring: http://idunagezondgenieten.be/lavandin-destilleren/
Nicole heeft twee recepten van lavandin olie en twee recepten voor lavandin hydrolaat erbij gedaan.

Bekijk het foto album op facebook voor de foto’s van Nicole Van Beek. Dank je, Nicole.

Catharina lavandin

We hebben lavandin olie en hydrolaat gemaakt en als je die wilt kopen, kan dat via de webwinkel.
We hopen dat veel mensen deze fijne, mooie lavandin olie gaan gebruiken en ervan genieten.

recept met lavandin provence


Lavendel destilleren in opdracht

by Henk Ploeger
IMG-20140715-WA0000.jpg weergeven in diavoorstelling  IMG-20140714-WA0000.jpg weergeven in diavoorstelling
Een workshopdeelnemer van dit jaar, Leendert de Leeuw, kwam met het verzoek om lavendel voor hem te destilleren. Het ging om ongeveer 3/4 kuubkist Lavendula angustifolia var. hidcote. Dat leek me wel een interesante klus, ditmaal lavendelolie te maken van Zeeuwse bodem.

Afgelopen zaterdag kwam hij 9 vuilniszakken met goed gedroogde lavendel brengen. Bij aanraking van de bloemen rook je een zoetige bloemenlucht. Ik was eigenlijk wel benieuwd  of de opbrengst aan etherische olie van deze cultivar hetzelfde zou zijn als L.angustifolia var. littele Lady die ik vorig jaar gedestilleerd heb.

gedroogde L.angustifolia var hidcote

Om de 9 vuilniszakken te verwerken had ik 3 destillaties nodig. Gisteren ben ik met de eerste twee begonnen. Er paste inderdaad 3 vuilniszakken gedroogde lavendel in de ketel.

Na het aansteken van de brander onder de ketel en voordat het eerste destillaat overkwam rook ik het volgende:
38graden Celcius  heel fijn bloemige geur
70 graden Celcius sterk fruitig alcoholische geur

Bovenstaand filmpje is genomen op het moment dat het eerste destillaat overkwam.
Bij deze destillatie was de geur krachtig aanwezig door vluchtige niet gecondenseerde aromatische bestanddelen uit de lavendel. Eigenlijk krachtiger dan ik vorig jaar bij het destilleren van L.angustifolia var. little Lady had geroken.

scheiden van olie en hydrolaat met een florentijnse vaas

Na 1,5 uur destilleren ben ik even gestopt om de zich verzamelde olie uit de florentijnse vaas te halen. Ik had op dat moment 30 mL olie gedestilleerd.

In totaal heb ik de lavendel 2 uur gedestilleerd met een uiteindelijke opbrengst van 40 mL. Dat is een veel lagere opbrengst dan ik vorige jaar had. Het is wel opvallend dat er in het laatste half uur nog 25% van de aanwezige olie overkomt.

lavendel na de destillatie

De lavendel is na de destillatie natuurlijk gloeiend heet, dus even laten afkoelen is wel verstandig! Na het verwijderen van de lavendel en het vullen van de ketel en een uur na de eerste destillatie kon ik gaan starten met een tweede destillatie.

Een gevulde destilleerketel

Bij deze destillatie had ik veel meer losse lavendelbloemen in de ketel kunnen stoppen. Dus de opbrengst zou deze keer wel wat hoger moeten zijn dan 40 mL.

Dat klopte ook na 2 uur en 15 minuten had ik op plm 80 mL lavendelolie gedestilleerd.

Na deze twee destillaties waarmee ik een complete werkdag bezig geweest was, besloot ik om de volgende dag de rest van de lavendel te destilleren. De geproduceerde lavendelolie heb ik verzameld in een scheitrechter.

De derde destillatie leverende ongeveer 40 mL olie op. In totaal had ik zo’n 150 mL olie in de scheitrechter verzameld.

Een opbrengstpercentage kan ik niet geven, omdat het snoeigewicht van de lavendel onbekend is. De opbrengst is minder hoog vergeleken met L.angustifolia little Lady. Een beoordeling van de kwaliteit van de olie laat ik graag over aan een deskundige aromatherapeut, tenminste als de olie 1 maand gerijpt heeft.