Tweede destillatie Kreta Oregano en analyse

by Henk Ploeger
Een volle destilleerketel met gedroogde Origanum dictamnus

Ruim een week geleden heb ik een tweede partij Kreta Oregano (Origanum dictamnus) binnen gekregen van de biologische aromatische kruidenkwekerij van Frank Radder. Deze heeft eerst een week te drogen gelegen in de destilleerwerkplaats.Afgelopen vrijdag heb ik het maaisel van deze bijzondere plant gedestilleerd.

Vers maaisel van bloeiende Kreta oregano toppen

Het feit dat de plant in bloei stond toen het gemaaid werd en de grotere hoeveelheid (16 Kg plukgewicht) zou een grotere opbrengst aan etherische olie moeten opleveren.

tijdens de destillatie

Vlak voor de start van de stoomdestillatie, het moment waarop het eerste destillaat overkomt, rook het al heel sterk en kruidig. Alcohol-achtig met een vlugje sinaasappel (limoneen).

scheitrechter met hydrolaat en etherische olie

Tijdens de eerste minuten van de stoomdestillatie kwam er gelijk al een grote hoeveelheid etherische olie van de Kreta oregano mee. De olie heeft een typerende oranje-rode kleur. Na twee uur heb ik de destillatie even stopgezet en de etherische olie in een andere scheitrechter overgebracht. Daarna is de destillatie weer gestart om te kijken of er nog meer etherische olie uit de planten te halen was. Na een half uur ben ik gestopt. Op dat moment werd er zichtbaar geen olie meer gevormd op het hydrolaat.

Kreta oregano etherische olie

De opbrengst was boven mijn verwachting. Ik heb in totaal 42 mL etherische olie en 4,7 Liter hydrolaat kunnen maken. Dat is wat de olie betreft een percentage van 0,26%, Meer dus dan de 0,21% opbrengst die ik tijdens de eerste destillatie een maand geleden in juli had gevonden.

hydrolaat afvullen

De verklaring daarvoor is dat veel aromatische planten, waaronder de orgeno, de meeste  meeste etherische olie bevatten tijdens de bloeitijd.

ANALYSE KRETA OREGANO
GC MS van Kreta Oregano

De afgelopen weken heb ik diverse analyses van etherische oliën die ik gemaakt heb binnengekregen. Ook van de O.dictamnus. Voor enig vergelijkingsmateriaal hebben we na enig speurwerk een Grieks wetenschappelijk rapport gevonden: Liposomal incorperation of carvacrol and thymol isolated from the essential oil of  Origanum ditctamnus L. and in vitro antimicrobial activity

Leuk om te lezen voor mensen die geinteresseerd zijn in wetenschappelijk onderzoek en de medicinale toepassingen van de etherische olie van dictamnus. In dit rapport stond een tabel met analyse-resultaten van olie van de gecultiveerde en de in het wild groeiende O.dictamnus op Kreta.
Peak
RT (min)
Component name
Margraten
%
Wild
%
Cultivar%
Norm (%)
Allergèns
(%)
18
15,9
a-TERPINENE
2,44
2,82
2,39
 
 
23
19,9
g-TERPINENE
10,63
14,10
9,20
 
 
27
21,5
p-CYMENE
29,66
 
 
 
 
a-CYMENE
8,78
10,1
 
 
38
39,1
LINALOOL
2,05
1,10
 2,49
 
2,05
44
42,9
b-CARYOPHYLLENE
3,02
3,88
 
 
82
74,7
THYMOL
0,32
0,13
0,61
85
76,3
CARVACROL
35,22
51,70
42,90
 
 
TOTAL
99,91
 
 
 
2,40

 

Ik heb de gegevens van de analyse, uitgevoerd door pyrenessences, in bovenstaande tabel gezet samen met de resultaten van het wetenschappelijk rapport. Hierbij heb ik de meest bepalende stoffen genomen om te kunnen vergelijken. Wat direct opvalt is dat het carvacrol-gehalte in de olie die ik gemaakt heb lager is dan van de Griekse oliën. Daarbij is er ook onderscheid te maken tussen in het wild groeiende O.dictamnus en de gecultiveerde soort die een lager carvacrol-gehalte te zien geeft.

CARVACROL

Het cymeen gehalte in de Nederlandse olie is daarentegen vrij hoog met een percentage van bijna 30%. De griekse oliën bevatten veel minder cymeen. Thymol, Carvacrol en paracymeen hebben volgens het Groot handboek geneeskrachtige planten geschreven door Dr.Geert Verhelst een antiseptische/antimicrobieele/antibiotische (ontsmettende/infectiewerende) werking op de luchtwegen.

http://indekoperenketel.nl/producten/

Rozemarijntoppen destilleren

by Henk Ploeger
vers rozemarijnmaaisel

Afgelopen vrijdag kon er maaisel opgehaald worden bij de aromatische kruiden kwekerij Puur Aroma van Frank Radder. Het ging om Rozemarijn  (Rosmarinus officinalis ´Blue Winter´), Kreta oregano (Origanum dictamnus) en Marokkaanse munt (Mentha spicata ´Moroccan´) van biologische teelt.

Destilleerketel vullen met vers rozemarijnmaaisel

 

Omdat er van verse Rozemarijn een heel waardevol hydrolaat gemaakt kan worden heb ik besloten om het rozemarijnmaaisel direct na aankomst in de destilleerwerkplaats te gaan destilleren. Bovendien was het maaisel van alleen de rozemarijntoppen van perfecte kwaliteit.

rozemarijntopje

 

Het maaisel van de munt en de oregano hebben Catharina en ik onderwijl in gaasbakken verdeeld om te laten drogen. Voor de Oregano was dat hard nodig omdat de planten nog erg vochtig waren van de ochtenddauw.

Het ging in totaal om 23 Kg rozemarijn, 16,5 Kg Kreta oregano en 10,5 Kg Marokkaanse munt.

 

Het lukte ons met stevig aandrukken om 22 Kg rozemarijnmaaisel in de destilleerketel te stoppen. Het sterk geurige maaisel rook naar vicks of dampo waardoor wij denken dat de etherische olie die we gaan maken veel cineol zal bevatten. Om het hydrolaat en de etherische olie van de destillatie op te vangen heb ik gebruik gemaakt van een scheitrechter met maatverdeling. Hierdoor kan je tijdens de destillatie goed zien hoeveel olie er ontstaat.

start van de destillatie

Dit was de tweede keer dat ik rozemarijn gedestilleerd heb. In 2012 heb ik op verzoek van uit Frankrijk meegebrachte rozemarijn met mijn koperen alambiek gedestilleerd.
Tijdens de destillatie hebben we de geur op verschillende momenten bijgehouden.

Na één uur destilleren

De geur veranderde van sterk vicks-achtig, terpentine-achtig, menthol-achtig naar een warme eucalyptus-geur. De olie was heel licht geel bijna kleurloos.

Catharina houdt de hoeveelheid olie in de gaten

Na 2 uur en 20 minuten destilleren zijn we gestopt. Er kwam geen olie meer bij en de geuren die uit de uitloop van de koelemmer kwamen waren weinig aromatisch meer te noemen. Reden genoeg dus om te stoppen.

rozemarijn etherische olie

We hadden in totaal 130 mL etherische olie en 5,75 Liter hydrolaat gemaakt. Het hydrolaat rook heel sterk en krachtig alsof je de verse rozemarijn rook.

afvullen van hydrolaat in gesteriliseerde flessen

Rozemarijn-hydrolaat is een prachtig product en kent vele toepassingen. Drs Harmen Rijpkema schrijft hierover in ´Aromecum, aromatherapie van Absint tot Zonnebloem´ het volgende over:

Rozemarijn hydrolaat verfrist en vitaliseert en is een goede hulp bij de verzorging van verslapte, vermoeide huiden. ………… Verwerkt in shampoo gaat het vet haar tegen en stimuleert het de haargroei. ……….Bij inwendig gebruik werkt rozemarijn hydrolaat stimulerend op lever en galproductie en daardoor op de spijsvertering van vetten.

Rozemarijn etherische olie en hydrolaat

Wij verwachten dan ook dat hydrolaat en etherische olie hun weg zullen vinden naar afnemers die daar mooie producten mee kunnen maken.

 

 

 



Hydrolaat maken uitgelegd in Frans, Portugees, Engels,Duits en Spaans

by Henk Ploeger
Vorig jaar kreeg ik de vraag om voor de weblog van Iberian Coppers SA een artikel te schrijven. Dit Portugees bedrijf is gespecialiseerd in het maken van koperen destilleerketels.

En ik heb mijn 20 liter alambiek daar ongeveer 4 jaar geleden gekocht. Het artikel wat ik geschreven heb is eigenlijk een samenvatting van wat ik over het maken van hydrolaat in de afgelopen jaren te weten gekomen ben. Omdat je hierover eigenlijk weinig kan vinden op het internet vond ik uitermate geschikt voor publicatie.
Het artikel kan je vinden op:  http://www.copper-alembic.com/blog/2013/09/04/how-to-make-hydrosols/?lang=en  en is vertaald vanuit het Engels in Portugees, Spaans, Duits en Frans. 

Het is wel heel bijzonder om je teksten in een andere taal te lezen. Hier een citaat in het Spaans:

En el primer año yo destilé lavandina, eucalipto y abeto de Douglas suficiente para llenar una o dúas botellas de aceite esencial.
En met onderschrift:

Demostración destilación Eucalyptus: obstrucción del alambique con masa de centeno

In het artikel heb ik een aantal aandachtpunten voor het maken (destilleren) van hydrolaat genoemd.
Deze punten zijn:

  • Gebruik vers planten materiaal;
  • Destilleer langzaam;
  • Destilleer met een koperen destilleerketel;
  • De verhouding plantenmateriaal hydrolaat is maximaal 1:2;
  • Desinfecteer de flessen waarin het hydrolaat bewaard gaat worden;
  • Gekoeld hydrolaat heeft een houdbaarheid van 2 jaar.
Balde Frio

Een kleine vier jaar geleden was het mijn doel om met deze blog de kennis die ik over het stoomdestilleren van planten ging verzamelen te delen. Het is dan ook mooi dat via de web-log van Iberian Coppers SA ik nog meer belangstellenden kan bereiken.


Toepassingen van larikshydrolaat

by Henk Ploeger
Een paar jaar al destilleer ik in het voorjaar takjes en naalden van de lariks (Larix decidua)

De etherische olie van een Lariks heeft een aparte frisse zoetige geur. Dit jaar had ik voldoende olie gemaakt om een aantal flesjes te kunnen verkopen.

gehakselde takjes en naalden

Over de destillatie en de eigenschappen van de olie heb ik in 2012 een bericht geschreven:
http://indekoperenketel.nl/welkom

Ik was eigenlijk ook wel benieuwd naar de toepassingen van het hydrolaat. In 2012 heb ik wat hydrolaat, waaronder die van lariks geruild voor een aantal stukken zeep met Evelien van http://www.werfzeep.nl/#site
Dit zijn haar bevindingen:

Hier dan eindelijk mijn bevindingen met de hydrolaten! Ik heb ze in verschillende zepen verwerkt, zoals de scheerzeep (spar) comfrey (lariks) en kruidenzeep (rozemarijn en lariks) en in de seizoenszeep zit rozemarijn en spar. In een speciaal malletje waar maar tien stukken zeep uitkomen heb ik een zeep gemaakt met heel veel rozemarijn hydrolaat. Er zit nauwelijks water in de zeep, ik heb zoveel mogelijk vervangen en na de trace nog bijgeschonken. Er zit geen etherische olie bij, of andere kruiden ofzo, om te zien of er zichtbaar verschil is. De geur is helaas te zwak, dit ruik je in de zeep niet meer.

Bloesemzeep     foto: werfzeep



Het zal in verhouding wel veel goede eigenschappen hebben meegekregen, en in gebruik is het zacht. Verder geen wereld van verschil, maar ik ben er wel heel enthousiast over. Het is duidelijk een waardevolle toevoeging, en dat besef ik me vooral als ik het in de zeepmassa schenk. Die geur! Ik wil ook een speciale rozemarijnzeep maken met hydrolaat en etherische olie zodat het samen heel krachtig wordt.

Naast de waardevolle toevoeging van hydrolaat aan zepen wilde ik ook meer weten over medicinale toepassingen van het hydrolaat. Daarvoor had ik twee jaar geleden al contact gezocht met een aromatherapeutenforum. 

Dit kreeg ik als kennis over larikshydrolaat mee:


De zoete geur van het larixhydrolaat herbergt een imposante variëteit aan actieve mocleculen. Larix is een van de weinige hydrolaten die rechtstreek in de ogen gedaan mag worden bij een infectie. Het kan wellicht (want er is nog weinig onderzoek naar gedaan) de bloed- en lymfecirculatie bevorderen en heeft een positief effect op de nierfunctie.


uitloop koelemmer/opvang olie en hydrolaat tijdens lariksdestillatie

Een aantal maanden geleden heb ik een flesje larikshydrolaat meegegeven aan een bekende die last had van een oogontsteking. Dit is haar ervaring:

Al jaren last van verdikking op een klein deel van mijn lens. Dikwijls na lang werken achter een PC geeft dit irritatie. Vooral bij het knipperen van mijn ogen ervaar ik een scherpe pijn.
De Larikshydrolaat heb ik flink verdund met bronwater. De daarmee bevochtigde watten-schijfjes op beide dichte ogen gedept. Een week lang alleen tijdens het moment dat de scherpe pijn zich weer had aangediend.
Tot op heden is de irritatie niet meer teruggekomen en is er ook geen verdikking meer op mijn oog zichtbaar, hoewel mijn werkzaamheden en tijdsduur achter de PC niet is afgenomen.

Toepassingen genoeg om de komende jaren lariks te blijven destilleren voor een bijzondere olie en een bijzonder hydrolaat!