Reuzenzilverspar en Grove Den etherische olie en hydrolaat gemaakt

by Henk Ploeger

Chaamse bos

De afgelopen week zijn we weer gestart met het jaarlijkse destilleren van naaldboomtakjes. Na in het begin van de meivakantie de nodige vergunning(en) te hebben geregeld met Staatsbosbeheer, zijn we afgelopen woensdag gestart met het destilleren van Reuzenzilverspar ofwel Abies grandis

jonge reuzenzilversparretjes

Vorig jaar hebben we al mogen ervaren wat voor waardevolle etherisch olie deze naaldboom maakt. Catharina heeft daar in haar boek ´Lariks, Spar en Grove Den: naaldbomen met een geneeskrachtige werking´ over geschreven. We hebben bewust het mooiere weer van de afgelopen dagen afgewacht  om te kunnen oogsten. Belangrijk voor de kwaliteit en de kwantiteit van de olie en het hydrolaat.

Henk doet de oogst van jonge sparretjes in de ketel

De eerste destilleerdag van het seizoen gingen er in totaal 20 Kg gehakselde Reuzenzilverspar takjes in de destilleerketel. Voor deze gelegenheid hebben we de (oude) gasgestookte destilleerketel gebruikt. De opbrengst aan etherische olie en hydrolaat was na twee dagen destilleren boven verwachting. De geur van beide is het beste te omschrijven als zoetig citrusachtig.

tijdens de destillatie zie je de olie op het hydrolaat drijven in de scheitrechter

Afgelopen vrijdag heb ik jonge Grove Dennen (Pinus sylvestris) uit het Ulvenhoutse bos geoogst. De Grove Den is een pionierssoort die het goed doet op arme zandgrond. Dat is ook goed te zien in het bos. Voor de oogst van de jonge dennen was het niet nodig om meer dan 2 meter van het bospad af te gaan.

Terug uit het bos bij de destilleerwerkplaats aangekomen heb ik de jonge dennen vlak voor het destilleren eerst door de hakselaar gehaald. Na het hakselen kon ik in totaal 19,5 Kg jonge Grove Den in de destilleerketel stoppen.

kratten en hakselaar

Voor de destillatie heb ik de nieuwe destilleerketel in gebruik genomen. Om warmteverlies van de ketel zoveel mogelijk te voorkomen heb ik gebruik gemaakt van een ´jas´ door Catharina gemaakt van een oude wollen deken. Een isolatiemantel zou je ook kunnen zeggen. De ketel is door de fabrikant op mijn verzoek geschikt gemaakt om elektrisch te verwarmen. Bij deze eerste echte stoomdestillatie met de nieuwe ketel had ik ongeveer de helft van de capaciteit van de ketel ( plm 240 Liter) benut.

De destillatie verliep als een tierelier. De destilleerketel zelf bleek door de gerecycleerde wollen deken (´jas´) redelijk goed geïsoleerd. Het destillaat kwam heel regelmatig uit de koelemmer druppelen, en de destillatiesnelheid was goed in te stellen met de stroomregelaar.

koelemmer met essencier

Het destillatieproces in de ketel gaat bijna geluidloos; dit in tegenstelling tot de destillaties waarbij je voor de stoomproductie een gasbrander gebruikt. Na ruim 2 uur destilleren was de destilleerwerkplaats gevuld met een heerlijke naaldbomengeur. De geur van de olie en het hydrolaat omschrijven we als fris harsachtig. De etherische olie van de Reuzenzilverspar en de Grove Den moeten eerst nog circa een maand rijpen voordat ze op geur zijn.

De etherische olie en hydrolaat van Reuzenzilverspar en Grove Den koop je in de webwinkel.

Lees eerst de algemene voorwaarden voor levering.


Boszeep met hydrolaten uit het Chaamse bos

by Henk Ploeger

Ik heb al een aantal jaren contact met Evelien van Werfzeep en lever haar hydrolaten voor een aantal zeepsoorten die haar bedrijf op ambachtelijke wijze maakt. Een aantal maanden geleden hoorde ik dat Evelien bezig was met het ontwikkelen van een nieuwe zeep genaamd boszeep.

In deze zeep, die zoals Evelien schrijft een ode aan bomen en het bos is, zijn mijn hydrolaten verwerkt. Het gaat om hydrolaat van de Grove Den (Pinus sylvestris), de Douglasspar en Zilverspar. Catharina ging een kijkje te nemen in de biologische zeepziederij van werfzeep in Utrecht.

flessen met hydrolaat

Bovendien kon Catharina nog een bestelling van een aantal hydrolaten afleveren, waaronder vers Larikshydrolaat gemaakt tijdens de meewerkdagen. De zeepziederij is een hele geurige en aangename omgeving door het gebruik van heel veel soorten etherische olie bij het zeepmaken.

Bosextracten gaan de pan in    foto: werfzeep

 

de plantaardige oliën worden afgewogen (olijfolie, cacaoboter, kokosolie)

foto: werfzeep

etherische oliën worden afgewogen      foto: werfzeep

hydrolaten verdwijnen de pan in    foto: werfzeep

 

Zeep wordt in de mal gegoten    foto: werfzeep

De zeep van werfzeep is in een groeiend aantal winkels in Nederland, België, Duitsland en zelfs Aruba en Japan te koop. Leuk om te weten dat de boszeep met hydrolaten die ik gemaakt heb van naaldbomen uit het Chaamse bos wellicht op Aruba en misschien ook in Japan terecht komen.

afmeten van hydrolaat
plantaardige olie toevoegen    foto: werfzeep
drogende stukken boszeep
Werfzeep
Evelien, Laurens en Marjolein van Werfzeep      foto: werfzeep


Geurige inloopdag is start van het stookseizoen 2017

by Henk Ploeger

Afgelopen zondag hadden we onze inloopdag. Voor ons is dat de start van het seizoen waarin we weer de nodige planten gaan destilleren.

Grove Den hakselen

In voorbereiding voor de inloopdag heb ik op de zaterdag Grove Den uit het bos gehaald en gehakseld. Ik heb de Den meteen in de destilleerketel gestopt, zodat ik de volgende dag gelijk met de destillatie kon beginnen.

aansluiten van de koelemmer op de destilleerketel

Omdat er vraag was naar Denhydrolaat kon ik deze destillatie mooi combineren met een demonstratie waarbij de bezoekers kennis konden maken met de geuren van een dennenbos. Ik had ook nog een kleinere destillatie-opstelling in glas klaarstaan waarmee ik de stoomdestillatie van Lavandinbloemen kon laten zien, en vooral natuurlijk ook laten ruiken.

hydrolaat afvullen

De bezoekers van de inloopdag kwamen verspreid over de dag binnendruppelen. Hierdoor hadden we alle tijd om vragen te beantwoorden en ervaringen uit te wisselen. Er was ook veel belangstelling voor de hydrolaten en oliën die we vorig jaar hebben geproduceerd. Hierbij waren de Rozemarijnolie (biologisch) en het Larikshydrolaat (wildcraft) favoriet.

Grove Den hydrolaat afvullen in de flessen

Aan het eind van de dag hebben zelfs een aantal enthousiaste bezoekers geholpen met het afvullen van het Grove Den hydrolaat die we deze dag hadden gemaakt.

hydrolaat van Grove Den aftappen en de etherische olie in flesjes afvullen

Naast het hydrolaat hebben we met de stoomdestllatie in totaal 28 mL etherische olie gemaakt. Ik had de exacte hoeveelheid Grove Den die we in de ketel hebben gestopt niet gewogen.
Maar ik schat dat ik zo ongeveer 10-12 Kg gehakselde Den heb gebruikt. Dat zou de gebruikelijke opbrengst van 0,25% aardig benaderen.

Catharina en ik hebben de inloopdag met weer een heel andere dynamiek en bezoekers als andere keren als zeer waardevol ervaren. We zijn dan ook benieuwd welke mensen op onze volgende open dag, zaterdag 17 juni aanstaande, bij ons een kijkje komen nemen.