Reuzenzilverspar en Grove Den etherische olie en hydrolaat gemaakt

by Henk Ploeger

Chaamse bos

De afgelopen week zijn we weer gestart met het jaarlijkse destilleren van naaldboomtakjes. Na in het begin van de meivakantie de nodige vergunning(en) te hebben geregeld met Staatsbosbeheer, zijn we afgelopen woensdag gestart met het destilleren van Reuzenzilverspar ofwel Abies grandis

jonge reuzenzilversparretjes

Vorig jaar hebben we al mogen ervaren wat voor waardevolle etherisch olie deze naaldboom maakt. Catharina heeft daar in haar boek ´Lariks, Spar en Grove Den: naaldbomen met een geneeskrachtige werking´ over geschreven. We hebben bewust het mooiere weer van de afgelopen dagen afgewacht  om te kunnen oogsten. Belangrijk voor de kwaliteit en de kwantiteit van de olie en het hydrolaat.

Henk doet de oogst van jonge sparretjes in de ketel

De eerste destilleerdag van het seizoen gingen er in totaal 20 Kg gehakselde Reuzenzilverspar takjes in de destilleerketel. Voor deze gelegenheid hebben we de (oude) gasgestookte destilleerketel gebruikt. De opbrengst aan etherische olie en hydrolaat was na twee dagen destilleren boven verwachting. De geur van beide is het beste te omschrijven als zoetig citrusachtig.

tijdens de destillatie zie je de olie op het hydrolaat drijven in de scheitrechter

Afgelopen vrijdag heb ik jonge Grove Dennen (Pinus sylvestris) uit het Ulvenhoutse bos geoogst. De Grove Den is een pionierssoort die het goed doet op arme zandgrond. Dat is ook goed te zien in het bos. Voor de oogst van de jonge dennen was het niet nodig om meer dan 2 meter van het bospad af te gaan.

Terug uit het bos bij de destilleerwerkplaats aangekomen heb ik de jonge dennen vlak voor het destilleren eerst door de hakselaar gehaald. Na het hakselen kon ik in totaal 19,5 Kg jonge Grove Den in de destilleerketel stoppen.

kratten en hakselaar

Voor de destillatie heb ik de nieuwe destilleerketel in gebruik genomen. Om warmteverlies van de ketel zoveel mogelijk te voorkomen heb ik gebruik gemaakt van een ´jas´ door Catharina gemaakt van een oude wollen deken. Een isolatiemantel zou je ook kunnen zeggen. De ketel is door de fabrikant op mijn verzoek geschikt gemaakt om elektrisch te verwarmen. Bij deze eerste echte stoomdestillatie met de nieuwe ketel had ik ongeveer de helft van de capaciteit van de ketel ( plm 240 Liter) benut.

De destillatie verliep als een tierelier. De destilleerketel zelf bleek door de gerecycleerde wollen deken (´jas´) redelijk goed geïsoleerd. Het destillaat kwam heel regelmatig uit de koelemmer druppelen, en de destillatiesnelheid was goed in te stellen met de stroomregelaar.

koelemmer met essencier

Het destillatieproces in de ketel gaat bijna geluidloos; dit in tegenstelling tot de destillaties waarbij je voor de stoomproductie een gasbrander gebruikt. Na ruim 2 uur destilleren was de destilleerwerkplaats gevuld met een heerlijke naaldbomengeur. De geur van de olie en het hydrolaat omschrijven we als fris harsachtig. De etherische olie van de Reuzenzilverspar en de Grove Den moeten eerst nog circa een maand rijpen voordat ze op geur zijn.

De etherische olie en hydrolaat van Reuzenzilverspar en Grove Den koop je in de webwinkel.

Lees eerst de algemene voorwaarden voor levering.


Geurige inloopdag is start van het stookseizoen 2017

by Henk Ploeger

Afgelopen zondag hadden we onze inloopdag. Voor ons is dat de start van het seizoen waarin we weer de nodige planten gaan destilleren.

Grove Den hakselen

In voorbereiding voor de inloopdag heb ik op de zaterdag Grove Den uit het bos gehaald en gehakseld. Ik heb de Den meteen in de destilleerketel gestopt, zodat ik de volgende dag gelijk met de destillatie kon beginnen.

aansluiten van de koelemmer op de destilleerketel

Omdat er vraag was naar Denhydrolaat kon ik deze destillatie mooi combineren met een demonstratie waarbij de bezoekers kennis konden maken met de geuren van een dennenbos. Ik had ook nog een kleinere destillatie-opstelling in glas klaarstaan waarmee ik de stoomdestillatie van Lavandinbloemen kon laten zien, en vooral natuurlijk ook laten ruiken.

hydrolaat afvullen

De bezoekers van de inloopdag kwamen verspreid over de dag binnendruppelen. Hierdoor hadden we alle tijd om vragen te beantwoorden en ervaringen uit te wisselen. Er was ook veel belangstelling voor de hydrolaten en oliën die we vorig jaar hebben geproduceerd. Hierbij waren de Rozemarijnolie (biologisch) en het Larikshydrolaat (wildcraft) favoriet.

Grove Den hydrolaat afvullen in de flessen

Aan het eind van de dag hebben zelfs een aantal enthousiaste bezoekers geholpen met het afvullen van het Grove Den hydrolaat die we deze dag hadden gemaakt.

hydrolaat van Grove Den aftappen en de etherische olie in flesjes afvullen

Naast het hydrolaat hebben we met de stoomdestllatie in totaal 28 mL etherische olie gemaakt. Ik had de exacte hoeveelheid Grove Den die we in de ketel hebben gestopt niet gewogen.
Maar ik schat dat ik zo ongeveer 10-12 Kg gehakselde Den heb gebruikt. Dat zou de gebruikelijke opbrengst van 0,25% aardig benaderen.

Catharina en ik hebben de inloopdag met weer een heel andere dynamiek en bezoekers als andere keren als zeer waardevol ervaren. We zijn dan ook benieuwd welke mensen op onze volgende open dag, zaterdag 17 juni aanstaande, bij ons een kijkje komen nemen.


Herfstige meewerkdagen

by Henk Ploeger

Vorige week hebben we 3 meewerkdagen georganiseerd in het nabij gelegen Chaamse bos. Er was een ruime belangstelling en het weer werd met de dag beter. De eerste dag zijn we begonnen met het oogsten van Douglasspar en hebben daarbij ook een stukje van het bospaadje toegankelijker gemaakt.

In de destilleerwerkplaats hebben we de takjes met behulp van een hakselaar kleiner gemaakt.

In totaal gingen er 3 klapkratten gevuld met gehakselde Douglasspar in de destilleerketel.

Na twee uur destilleren hebben we de ketel afgeplakt een nacht laten staan om de volgende dag de destillatie af te maken.

HYDROLAAT VAN GROVE DEN MAKEN.
De tweede dag hebben we met een iets grotere groep Grove Den (Pinus Sylvestrus) geoogst.

Op een mooie open plek in het bos stonden heel veel jonge dennen. Genoeg om er een aantal van te oogsten. Omdat den bij het hakselen wat problemen geeft heb ik gevraagd aan de meewerkers om de dennentakjes in kleinere stukjes te knippen.

Bij aankomst in de destilleerwerkplaats hebben we de takjes eerst gewogen. Er ging in totaal 2 kg aan takjes in de koperen alambiek. Het doel deze dag was om hydrolaat te maken van de Grove Den.

ALAMBIEK 20 liter  foto: Chantal Ruijgrok

Voor het maken van een kwalitatief goede hydrolaat is destilleren in koperen een must. Deze dag hebben we tegelijkertijd de destillatie van de Douglasspar afgemaakt.

foto: Chantal Ruijgrok
Er was voor de deelnemers dus veel te ruiken en te zien. Het heeft één deelneemster geïnspireerd tot het schrijven van een leuk artikel over deze meewerkdag op
haar blog http://huis-tuin-en-keuken.blogspot.nl/2015/10/c-workshop-grove-den-destilleren.html  Een aanrader om haar blog eens een keer te bezoeken!
lunchpauze
Op de derde en laatste meewerkdag hebben we op dezelfde open plek in het Chaamse bos 4 klapkratten met voornamelijk jonge Grove Den geoogst. Tijdens lunchtijd hebben we in totaal 15 kg in kleinere stukken geknipte den in de ketel kunnen stoppen.
vullen van de ketel

 

ketel afplakken

Bij deze destillatie ging het om het maken van etherische olie. Omdat de hoeveelheid olie nogal afhangt van allerlei factoren waaronder oogsttijd is het interessant om te weten of eind oktober nog geschikt is om olie te maken. Gezien het weer, te koud voor de tijd van het jaar en weinig zon, had ik daar niet zo´n hoge verwachtingen over.

den- en sparhydrolaat
Na drie dagen destilleren met de hulp van enthousiaste meewerkers hebben we de volgende resultaten kunnen boeken:
25 mL Douglasspar olie
20 mL Grove Den olie
2x 750 mL Grove Den hydrolaat (in koper gedestilleerd)
3x 750 mL Douglasspar hydrolaat (in rvs gedestilleerd)
De opbrengsten zijn lager dan bijvoorbeeld de destillaties die ik in het voorjaar van 2011 gedaan heb.
Normaal gesproken kom ik voor Grove Den op een percentage van 0,25% en Douglasspar van 0,5% uit.
Al met al waren het voor Catharina en mij drie waardevolle dagen, inspirerend en zoals we hebben begrepen ook voor de deelnemers!
foto: Chantal Ruijgrok