Boek Lavendel destilleren verkrijgbaar

by Catharina de Bruin

Het boek ‘Lavendel destilleren’ is nu te koop

Voor workshopdeelnemers van Lavendel destilleren die de informatie willen nalezen of mensen die willen weten hoe je Lavendel destilleert, is er nu een boek verschenen. De titel is ‘Lavendel destilleren: over de techniek van het stoomdestilleren, de biosynthese en onderzoek naar Nederlandse Lavendelolie’. Wel 121 pagina’s met info over zeven jaar Lavendel destilleren bij INDEKOPERENKETEL Naast een beschrijving van de techniek en ervaringen op het gebied van stoomdestilleren, zijn er ook beknopt enkele toepassingen gegeven.

Formaat: A5, 121 pagina’s, fullcolor, uitgave in eigen beheer voor INDEKOPERENKETEL 2017. Samenstelling: Henk Ploeger. Bewerking en illustraties: Catharina de Bruin.

Prijs: € 24,50 (exclusief verzendkosten à € 4,- binnen Nederland).

Bestellen kan door een e-mail te sturen naar indekoperenketel@gmail.com of bij Producten

 

 

 

Ik heb jullie boek lavendel destilleren ontvangen en ben er erg blij mee – er staan veel wetenswaardigheden in !! Ik ben zelf ondertussen aan de slag gegaan met mijn destilleerketel en ik heb al wat lavendelolie en hydrolaat gemaakt. ~ Esther

Wat een indrukwekkend stuk werk heb je afgeleverd met deze syllabus, echt fantastisch! Ik hou erg van lezen en uitpluizen en ben heel blij met dit naslagwerk! ~ Esther


Lavendelolie uit droogboeketten

by Henk Ploeger
http://www.partyhoevedegeer.nl/

Van twee workshopdeelnemers kreeg ik het aanbod om een aantal zakken gedroogde lavendel op te halen. Deze lavendelboeketten waren nog afkomstig van lavendelboerderij Viva Lavandula waar ik in 2010 lavandin had geplukt. Het was dus uit Nederland afkomstige lavendel. Ik was eigenlijk ook wel benieuwd hoeveel lavendelolie je nog uit droogboeketten kunt halen.

Viva Lavandula juli 2010

Het was wel duidelijk dat het om gedroogde Lavandula angustifolia ging, maar welke variatie was niet meer te achterhalen. Voor deze gelegenheid had ik een workshop op maat georganiseerd waarbij de deelnemer aan de workshop voor het vervoer zorgde van en naar het ophaaladres in de buurt van Roermond.

stoomdestillatieopstelling met externe stoomgenerator

Tot een deel van de inboedel van Viva Lavandula die de mensen hadden overgenomen hoorde een glazen stoomdestillatie opstelling met een externe stoomgenerator (autoclaaf). Heel geschikt voor demonstratie-doeleinden.

De droogboeketten waren de afgelopen 2 jaar opgeslagen geweest in een grote puinzak en hadden al de nodige geur afgegeven. Vroeg vertrokken konden we in de destilleerwerkplaats rond 1 uur in de middag starten met de destillatie van een deel van de lavendelboeketten.

Voor het scheiden van de etherische olie van het hydrolaat heb ik gebruik gemaakt van een florentijnse vaas.

Forentijnse vaas

Na anderhalf uur destilleren ben ik gestopt omdat er zich zichtbaar geen etherische olie meer vormde in de florentijnse vaas. Ik had in totaal plm 18 mL lavendelolie uit de droogboeketten kunnen destilleren.

Dat is voor lavendel niet zo gek veel. Om de opbrengst te verhogen en meer lavendel tegelijkertijd te kunnen destilleren heb ik later in de week de houtige stelen van de boeketten afgeknipt.

Ik hield zo in totaal 4 klapkratten over van de gedroogde lavendel. Dit volume past precies in mijn destilleerketel die een capaciteit van 75 Liter heeft. Ik heb de inhoud van de kratten van tevoren gewogen en noteerde een gewicht van 6 kg.

top van de destilleerketel

Ik heb deze keer 2 uur gedestilleerd om er absoluut zeker van te zijn dat ik alle etherische olie uit de gedroogde lavendel had gehaald. Het resultaat was plm 36 mL heerlijk geurende lavendelolie.

opbrengst lavendelolie van de tweede destillatie

Als ik deze opbrengst vergelijk met bijvoorbeeld de Chaamse lavendel (L.angustifolia var. little Lady) die ik in 2013 heb gedestilleerd waar ik uit 20-24 kg kort gedroogde lavendel plm 200 mL etherische olie haalde. Dat uiteindelijk neer op een opbrengst van 1% van het plukgewicht. Het gewicht van geplukte lavendel (top met bloemen), is mijn ervaring, neemt na een aantal dagen goed gedroogd te zijn 25% in massa af.

Lavendeloogst Chaam 2013

Stel dat de lavendelboeketten nog verder ingedroogd zijn dan zou de 6 kg die ik gedestilleerd heb staan voor 30 kg plukgewicht. De 36 mL olie zou dan overeenkomen met een opbrengst van 0,12%.

Rekening houdend met variabelen die van invloed kunnen zijn op de olieproductie zoals soort (variatie van L.angustifolia in dit geval), het weer voorafgaand aan de oogst van de lavendel etc. kan je stellen dat gedroogde lavendel na een paar jaar veel van haar etherische olie verliest.


Analyse Zeeuwse lavendelolie

by Henk Ploeger
Ik heb dit jaar in opdracht van een workshopdeelnemer lavendel mogen destilleren. http://indekoperenketel.nl/welkom
Het ging hier om Lavandula angustifolia ‘Hidcote’ een cultivar die veel in tuinen is aangeplant.

Lavandula angustifolia bron: wikipedia uit:Köhler–s_Medizinal-Pflanzen

Mijn opdrachtgever vond het interessant om de olie te laten analyseren op de samenstelling.
Ik was zelf eigenlijk ook wel benieuwd naar de samenstelling, omdat ik in 2012 en 2013 ook lavendelolie van Nederlandse bodem heb laten analyseren. De analyse van de lavendelolie uit Nieuw-Tonge (Zeeland) gaf dan ook voor mij een verrassende samenstelling te zien.


ANALYSE RESULTATEN LAVENDELOLIE Nieuw Tonge 2014
soort stof
stofnaam
massapercentage
Ulvenhout 2012
Chaam 2013
Nieuw-Tonge 2014
iso norm
monoterpeen
Limoneen
2,11%
1,26
2,06
oxide
1,8 – cineol
5,75 %
0,40
1,57
monoterpeen
cis / trans ocimeen
6,78%
4,91
4,87
1,0 -10,0
ester
oct-1-en-3-yl acetaat
2,15%
2,19
0,87
alcohol
linalool
19,45%
23,94
5,67
20,0-43,0
ester
linalylacetaat
22,17%
29,19
45,74
25,0-47,0
sesquiterpeen
beta-caryophylleen
2,32%
2,64
2,95
fenol-alcohol
terpineen-4-ol
11,18%
12,36
0,31
< 8,0
ester
lavendulyl acetaat
2,48%
3,35
7,94
sesquiterpeen
E-beta-farneseen
3,61
2,46
0,92
ester
geranylacetaat
1,59%
0,68
0,81
117 stoffen met een percentage lager dan 1,5%
totaal
100%
100%
100%

 

Wat opvalt is het opmerkelijk lage linaloolgehalte en ook een laag terpineen-4-ol gehalte. Deze laatste stof maakte de lavendelolie die ik in 2012 en 2013 had gemaakt zo bijzonder vanwege z’n schimmeldodende eigenschap.

Analyse (deel gaschromatogram)  Chaamse lavendelolie 2013

Verder zit er wel een behoorlijke hoeveelheid linalylacetaat in. Daniel Dantien van Pyrenessences heeft de samenstelling van de olie ook getoetst aan een norm, de zogenaamde ISO 3015 : 12/2004 norm. Het is een norm die gehanteerd wordt voor lavendelolie van andere herkomst. Dat deze lavendelolie afwijkt van deze norm is eigenlijk niet zo verwonderlijk, we hebben hier te maken met een ander klimaat dan in (Zuid) Frankrijk.

bestanddelen in lavendelolie in een lage concentratie

Op internet vond ik een analyse van olie van Lavandula angustifolia (English lavender) die ook afweek van deze norm. Voor exacte gegevens zie: http://www.flor-esser.com/pdf/cromato_lavanda_inglesa.pdf
Conclusie was hier: het linalylacetaat gehalte is te laag en het linalol gehalte te hoog. Deze afwijkingen zeggen op zich niet zo heel veel over de kwaliteit van de olie. Zo was de olie die ik in 2013 had gedestilleerd, op basis van de samenstelling, een prima door aromatherpeuten te gebruiken olie, juist door een afwijkend terpineen-4-ol gehalte.

Lavendeloogst in 2012 bij een lavendelkwekerij

De lavendelolie uit Nieuw-Tonge zal op basis van de samenstelling een mindere kalmerende werking hebben, maar is wel antiseptisch en zuiverend door de aanwezigheid van limoneen. Verder vonden Catharina en ik de olie na een maand rijpen heerlijk ruiken. Lijkt mij toch ook wel een eigenschap die lavendelolie moet hebben.


Analyse van Chaamse lavendelolie

by Henk Ploeger
Afgelopen maandag was het zover ik ontving de analyseresultaten van de lavendelolie die ik in juli had gedestilleerd. Het bedrijf www.pyrenessences.com heeft de olie net zoals vorig jaar geanalyseerd op de samenstelling en  de aanwezigheid van pesticiden

gaschromatogram Chaamse lavendelolie 2013

Hierdoor krijg ik een nog beter beeld van de samenstelling van deze Brabantse lavendelolie.
De kwaliteit van de olie is afhankelijk van het terroir, een begrip uit de wijnbouw. De grondsoort een factor in het terroir is er één van. Volgens de lavendelkwekerij is er weinig verschil tussen de zandige grond van Ulvenhout en Chaam waarop de lavendel groeit. Opvallend verschil met vorig jaar is een hoger linalol en linalylacetaat gehalte en wederom een hoog terpineen-4-ol percentage!

Samenstelling lavendelolie van Lavendula angustifolia var. Little lady
soort stof
stofnaam
massapercentage
Ulvenhout 2012
Chaam 2013
iso norm
monoterpeen
Limoneen
2,11%
1,26
oxide
1,8 – cineol
5,75 %
0,40
monoterpeen
cis / trans ocimeen
6,78%
4,91
ester
oct-1-en-3-yl acetaat
2,15%
2,19
alcohol
linalol
19,45%
23,94
20,0-43,0
ester
linalylacetaat
22,17%
29,19
25,0-47,0
sesquiterpeen
beta-caryophylleen
2,32%
2,64
fenol-alcohol
terpineen-4-ol
11,18%
12,36
< 8,0
ester
lavendulyl acetaat
2,48%
3,35
sesquiterpeen
E-beta-farneseen
3,61
2,46
ester
geranylacetaat
1,59%
0,68
117 stoffen met een percentage lager dan 1,5%
totaal
100%
100%

Daniel Dantien van Pyrenessences heeft de samenstelling van de olie ook getoetst aan een norm, de zogenaamde ISO 3515 : 12/2004 norm. Volgens deze norm viel het percentage linalol en linylacetaat voor het eerst binnen de grenzen, en was het terpineen-4-ol gehalte te hoog.  Maar dat laatste is juist het bijzondere van de olie van  deze onder de Nederlandse zon groeiende lavendel!

Bloeiende lavendel Chaam juli 2013

De olie heeft dus net zoals vorig jaar een behoorlijk fungicide activiteit en is geschikt om wonden, huidinfecties, acne en pijnen mee te behandelen. Het is dus qua samenstelling een heel goede olie voor gebruik in de aromatherpie met bredere toepassingsmogelijkheden dan de gangbare lavendelolie.
De pesticiden analyse heeft de aanwezigheid van hele lage concentraties hexachlorobenzeen (fungicide) en pentachloroanisole aangetoond. De waarden lagen net tegen de detectiegrens van 0,01 mg/kg olie. Dat is erg jammer, vooral omdat er vorig jaar geen pesticiden zijn aangetoond in de olie. Deze concentratie ligt 3000 maal onder de strengste meest recente norm. Ik heb aromatherapeute Madeleine Knapp Hayes-Wellhüner van www.levensboom.com om advies gevraagd over het mogelijke gebruik van de olie. Zij adviseert om de olie niet op de huid te gebruiken en of direct te inhaleren, maar verdampen in een ruimte kan wel heel goed. Ondanks dat de olie aan de normen voldoet heb ik besloten om de olie niet te gaan verkopen omdat ik mijn klanten een natuurzuiver lokaal product wil kunnen aanbieden.

Naar de herkomst van de twee bestrijdingsmiddelen is het een beetje gissen. Het kan zijn dat de grond in Chaam bij het telen van verschillende soorten gewassen in de loop der jaren meer verontreinigd is geraakt met de bestrijdingsmiddelen dan de grond in Ulvenhout. Een middel als hexachlorobenzeen zou daar op kunnen wijzen, omdat dit middel al jaren op de lijst van verboden bestrijdingsmiddelen staat. Dit soort middelen die de plant via de bodem opnemen lossen goed op in vetachtige stoffen, daardoor komen ze uiteindelijk sterk geconcentreerd in de etherische olie terecht.

Het lavendelproject heeft mij in ieder geval een hoop informatie opgeleverd over de samenstelling en gebruiksmogelijkheden van etherische olie van in Nederland groeiende lavendelplanten. Voldoende denk ik om mensen te motiveren om lavendel biologische en op schone grond te gaan telen. Ik zal volgend jaar mijn energie en tijd wel in een ander project gaan stoppen. Het lavendelproject waar ik samen met Catharina, en de hulp van enthousiaste vrijwilligers, met veel plezier aan heb gewerkt, was zeker de moeite meer dan waard!