hartelijk welkom!

by Henk Ploeger

INDEKOPERENKETEL maakt etherische olie en hydrolaat van aromatische planten in onze destilleerwerkplaats. Plantaardige restproducten die afkomstig zijn van lokale telers, bedrijfjes of bos- en landschapsbeheerders. We willen het vervaardigen en het gebruik van etherische olie onder de aandacht brengen. We hanteren in onze bedrijfsvoering het principe ´zorgen voor de Aarde, zorg voor elkaar en eerlijk delen´


Het boek ‘Lavendel destilleerboek: praktische handleiding’ kost € 24,50 exclusief verzendkosten. Bestel het lavendelboek door het online formulier in te vullen, of mail naar indekoperenketel@gmail.com.
ISBN 978-94-6389-091-5
Uitgave in eigen beheer. Full color glossy druk, 88 pagina’s op A4 formaat.


HET boek over destilleren van naaldbomen in Nederland door Catharina de Bruin is verkrijgbaar. Inmiddels hebben we de derde oplage. Het boek kost
€ 29,50 exclusief verzendkosten. Bestel het naaldbomenboek door het online formulier in te vullen, of mail naar indekoperenketel@gmail.com.

Lariks, Spar en Grove Den: naaldbomen met geneeskrachtige werking / door Catharina de Bruin
ISBN 9789402240009
Uitgave in eigen beheer. Full color boek, 200 pagina’s op A4 formaat

lavendeloogst 4 juli 2013 023

INDEKOPERENKETEL maakt etherische olie en hydrolaat van plantaardige restproducten, afkomstig van lokale telers, bedrijfjes of bos- en landschapsbeheerders. We willen het vervaardigen en het gebruik van etherische olie en hydrolaat onder de aandacht brengen.

We hanteren in onze bedrijfsvoering het principe
´Zorgen voor de Aarde, zorg voor elkaar en eerlijk delen´

INDEKOPERENKETEL destilleerwerkplaats in Gilze | Henk Ploeger en Catharina de Bruin | indekoperenketel@gmail.com | tel 06-18076977  

INDEKOPERENKETEL is ingeschreven in het Handelsregister met KvK-nummer 71376275 onder de naam H&C Aromalab op 9 april 2018 te Breda. BTW-nummer 858691607B01


Lavendel destilleren als miniworkshop bij Rosenhaege

by Catharina de Bruin

 

We hebben deelgenomen aan een gezellig weekend bij Rosenhaege Living Gardens in Winterswijk – Kotten. Gedurende de beide dagen heeft Henk doorlopend vertelt hoe lavendelolie wordt gemaakt. Er was veel belangstelling van de bezoekers voor de kleine demonstratie opstelling met gedroogde lavandinbloemen, maar ook voor de koperen ketel. Zondagmiddag werd het evenement opgeluisterd met doedelzakken van de Pipes & Drumband City of Apeldoorn.

 

De lavandinolie is gemaakt van biologisch gecertificeerde gedroogde lavandinbloemen van een coöperatie uit Mévouillon, Frankrijk. Deze lavandula heet lavandin ‘super blue’. Lavandin is een hybride cultivar van Lavandula, met drie bloemstengels en met een hoge opbrengst aan etherische olie. De etherische olie en hydrolaat van de gedroogde bloemen hebben we zelf geproduceerd in de destilleerwerkplaats van INDEKOPERENKETEL. De lavandin heeft een wat andere samenstelling aan inhoudsstoffen dan lavandula angustifolia. Zo komt er in lavandin een hoger percentage kamfer voor, wat weer handig is om de olie of hydrolaat te gebruiken als insectenwerend (huis)middel.

recepten met lavandin

Speciaal voor deze gelegenheid hebben we een aantal stukken zeep met lavandin etherische olie en lavandinhydrolaat laten maken.

 

lavandin geschenkset met lavandin etherische olie en zeep


Lavandinzeep maken

by Catharina de Bruin

Lavendel en lavandinolie hebben een heerlijke geur en zijn geschikt om zeep van te maken. Ter gelegenheid van een lavendelfair hebben we een ‘special edition’ aantal stukken zeep met lavandin etherische olie en lavandinhydrolaat laten maken.

De lavandinolie is gemaakt van biologisch gecertificeerde gedroogde lavandinbloemen van een coöperatie uit Mévouillon, Frankrijk. Deze lavandula heet lavandin ‘super blue’. Lavandin is een hybride cultivar van Lavandula, met drie bloemstengels en met een hoge opbrengst aan etherische olie. De etherische olie en hydrolaat van de gedroogde bloemen hebben we zelf geproduceerd in de destilleerwerkplaats van INDEKOPERENKETEL. De lavandin heeft een wat andere samenstelling aan inhoudsstoffen dan lavandula angustifolia. Zo komt er in lavandin een hoger percentage kamfer voor.

Bij het zeep maken kan je etherische olie en ook hydrolaat van lavandin of andere aromatische kruiden toevoegen. Reken op ongeveer 300 mL hydrolaat en 40 gram etherische olie voor 10 stukken zeep. Op de stukken zeep zijn een handjevol lavendelbloemen aangebracht. Hier zie je stap-voor-stap hoe Anneke de zeep heeft gemaakt.

 

 

lavandin geschenkset met lavandin etherische olie en zeep


Vier cultivars Munt destilleren

by Henk Ploeger
Basilicum munt Mentha piperita basilicum foto: Puur-Aroma

Afgelopen zaterdag heb ik een aantal muntsoorten (cultivars) gedestilleerd. De munt heeft ruim een maand in de destilleerwerkplaats kunnen drogen. Dat is niet noodzakelijk, maar wel handig als je geen tijd hebt om de munt na het oogsten gelijk te destilleren.

vers gemaaide tijm

De munt is afkomstig van aromatische kruidenkwekerij Puur-Aroma, en is van biologisch gecertificeerde kwaliteit. Zeker van belang als je bedenkt dat munt etherische olie ook gebruikt kan worden als smaakmaker in voeding.

Wegen van de munt

Van de 6 soorten munt cultivars heb ik 4 soorten bij elkaar genomen voor één destillatie. Het ging om: Mentha piperita ‘Basilicum’, Mentha piperita ‘Cinderella’, Mentha arvensis ‘Banana’ en Mentha suaveolens ‘Apfel’. Om een beeld te krijgen van de opbrengst heb ik de gedroogde munt eerst gewogen. Het totaalgewicht was 2400 gram.

Deze hoeveelheid paste na stevig aandrukken goed in de 150 RVS destilleerketel. Door de hoge temperaturen duurde het niet lang voordat de destillatie startte. Buiten was het 34,1 graden Celcius (!),

binnen in de destilleerwerkplaats 28,7 graden Celcius. Door de ventilatie een stuk prettiger werken. Voordat de eerste druppels hydrolaat en etherische olie uit de uitloop van de koelemmer verschijnen zijn er tijdens een stoomdestillatie altijd heel vluchtige aromatische stoffen te ruiken.

Uitloop koelemmer en scheitrechter

Ik noem dat de vluchtige voorloop van de destillatie. Deze keer waren deze aromatische stoffen ook zichtbaar in de vorm van een nevel. Om hydrolaat en etherische olie van elkaar te scheiden heb ik gebruik gemaakt van een scheitrechter. De etherische olie veranderde tijdens de destillatie van kleurloos naar heel lichtgeel.

start van de destillatie
einde van destillatie

Na anderhalf uur destilleren had ik ruim 30 mL muntolie geproduceerd. In de boeken kon ik vinden dat gedroogde munt een opbrengst van 0,5 tot 1,5% aan olie zou moeten hebben. Dat klopt dus aardig met de gevonden hoeveelheid.

pH-meting munthydrolaat

Van het verzamelde hydrolaat heb ik de pH gemeten, en kwam uit op een pH van 5,05. Deze waarde komt overeen met wat Susanne Fischer-Rizzi in haar boek, Das Grosse buch der pflanzenwasser, over munthydrolaat schrijft.

Munthydrolaat

De inhoudstoffen van het hydrolaat zijn onder andere: Menthol, Menthon en 1,8 Cineol, Dit maakt munthydrolaat erg geschikt om te gebruiken in een verfrissende spay. Zo hou je je hoofd koel tijdens de hittegolf!


Maya wijsheid over de as van naaldbomen

by Catharina de Bruin

Henk en Tomasa

We kregen de kans om ons te verdiepen in de gezondheidsleer van de Mayacultuur in een aantal bijeenkomsten.
Er worden verschillende benaderingen onderscheiden om te werken aan je gezondheid bij de Maya’s. Het is een samensmelting van gebed en rituelen, medicinale kruiden en massages.

Het vuurritueel is een krachtige indrukwekkende ceremonie die diep doorwerkt, zowel op fysiek, mentaal, psychisch en spiritueel vlak. Voorafgaande aan de ceremonie hebben we een briefje geschreven. We schreven waar de balans ontbreekt, dat kan fysiek, emotioneel, psychisch of economisch zijn. De briefjes worden symbolisch verbrand bij de vuurceremonie. Tijdens deze ceremonie worden de Tzolkin zonnezegels aangeroepen. Ook waren er andere voorwerpen uit de natuur die symbool staan voor bijvoorbeeld familiebanden, ziekten, mannelijke krachten, vrouwelijke krachten, de bergen, Moeder Aarde, Zon, Maan en andere hemellichamen. Zij werden ook verbrand in het ceremoniële vuur.

Nadat het vuur gedoofd is en afgekoeld, wordt het as ‘gelezen’ door de Grootmoeders Tomasa en Poxita uit Guatamala. Ze gebruiken het om diagnose te stellen wanneer er een patiënt de ceremonie heeft ondergaan. Het as wordt gebruikt om met maismeel te eten als een traditioneel gerecht uit de Mayakeuken. Poxita vertelde dat haar grootmoeder wel 115 jaar oud is geworden. Ze had op hoge leeftijd nog al haar tanden, geen last van haar ingewanden en geen parasieten in de darmen. Dat komt doordat ze elke dag de houtas in haar maaltijden verwerkte. Was ze zat van mais met as, dan varieerde ze met andere groenten.

We leren van de Maya wijsheid dat we as kunnen gebruiken voor onze gezondheid. Het beste is om de as te gebruiken van naaldbomen om in te nemen als medicijn. De as moet egaal wit van kleur zijn. Het hout volledig is dan verbrand, zonder houtskool stukjes. Zorg ervoor dat er geen andere voorwerpen zoals kaarsen, papier en andere kruiden in het vuur zijn verbrand, omdat daarbij giftige stoffen kunnen vrijkomen.

Het houtskool kan je weken in een glas water en het water opdrinken. We kennen houtskool in onze cultuur als Norit, goed tegen problemen met de ingewanden. Voor jonge kinderen en baby’s gebruik je een klein stukje houtskool ongeveer zo groot als een kers, voor volwassenen kan je de dosering indien nodig opvoeren tot drie keer dezelfde hoeveelheid. Houtskool verwerk je verder tot Terra Preta als bodemverbeteraar.

We lieten eerder die week onze etherische olie ruiken van naaldbomen aan de Grootmoeders uit Guatamala. Poxita voelde haar hart opengaan en de geur bleef haar lang bij. Ze voelde het sterk binnenkomen bij haar neusvleugels. Tomasa feliciteerde ons beide met onze mooie olie en vele werk.

Grootmoeder Poxita uit Guatamala

Grootmoeder Tomasa uit Guatamala

Ook in Nederland zijn er Grootmoeder cirkels actief, bijvoorbeeld de Grootmoeders groep in Breda.


Biologische kruiden destilleren

by Henk Ploeger
Inladen van diverse kruidenmaaisels

Afgelopen donderdag heb ik in Zuid-Limburg kruidenmaaisel kunnen ophalen bij Puur-Aroma. De planten zijn biologisch geteeld en gecertificeerd. Het is altijd een ware sensatie om de geuren van de vers gemaaide kruiden te op te snuiven!

Maaisel van twee soorten munt

Het maaisel wat van een aantal dagen verzameld was bestond uit diverse soorten munt, twee soorten tijm, basilicum, salie, stevia. Deze hoeveelheid paste met een beetje passen en meten net in de bestelwagen.

Kruiden in de droogbakken

Ik had de ruimte naast de destilleerwerkplaats een dag tevoren ingericht als extra droogruimte om meer capaciteit te hebben. Dat bleek wel nodig om de diverse kruidenmaaisels goed gesorteerd te drogen te leggen.

Al de aromatische kruiden die ik had meegekregen kunnen na drogen gedestilleerd worden zonder daar er noemenswaardig verlies is aan etherische olie uit de plant. Een dag later heb ik dan ook de eerste kruiden gedestilleerd, twee tegelijk. Dat is mogelijk omdat ik twee destilleerketels tot mijn beschikking heb.

Vullen van de destilleerketel met sinaasappeltijm

De grootste ketel heb ik gevuld met in totaal 16,8 Kg sinaasappeltijm (Thymus vulgaris orange). De tijm was in één nacht droog, maar niet gedroogd. Belangrijk om goed te kunnen stoomdestilleren. Na het vullen en afsluiten van de destilleerketel en het water aan de kook brengen, heb de andere kleinere destilleerketel gevuld met 7,5 Kg Saliebladeren (Salvia officinalis).

Destillatie van sinaasappeltijm Thymus vulgaris orange

Uit ervaring met het destilleren van salie weet ik dat deze destillatie korter duurt dan die van tijm. Tijdens het destillatieproces zie je bij een aantal kruiden de kleur van de etherische olie veranderen.

Zo ook bij de sinaasappeltijm. De kleur veranderde van kleurloos naar geel.

Verschil in kleur van de etherische olie tijdens de destillatie

Ik heb uiteindelijk 145 mL sinaasappeltijm etherische olie kunnen destilleren. Deze opbrengst was hoger dan die van twee jaar geleden. Dat heeft alles te maken met de weersomstandigheden en de bloei van het plantje.

Destillatie van salie Salvia officinalis

De destillatie van de salie leverde een lagere opbrengst op: 24 mL. De andere kruiden zoals de diverse soorten munt ga ik op een later moment destilleren. Benieuwd wat voor type etherische olie dit gaat opleveren!

Wil je meer weten over het destilleren van etherische olie en hydrolaten? We geven een aantal workshops in de zomermaanden over Lavendel destilleren en Zelf Hydrolaten Maken.

De etherische olie en hydrolaten van 100% biologische oorsprong zijn te koop in de webwinkel.


Open Dag en boekpresentatie

by Henk Ploeger
Afwegen van het Eucalyptusmaaisel

Tijdens een geslaagde Open Dag afgelopen zaterdag waren we in de gelegenheid om de bezoekers een stoomdestillatie van Eucalyptus te laten zien. De hoeveelheid maaisel die we in de destilleerketel stoppen wegen we eerst, om na de destillatie een goed beeld te krijgen van de opbrengst.

Bezoekers van de destilleerwerkplaats tijdens de Open Dag

Met een werkende destillatie kon ik de bezoekers goed uitleggen hoe je uit aromatische planten  via het stoomdestilleren etherische olie kan winnen. De voor veel mensen bekende geur van eucalyptus was ook goed waarneembaar.

Eucalyptus etherische olie in de scheitrechter

De volgende dag, zondag, waren Catharina en ik deelnemer aan het jaarlijks georganiseerde Rijen Ruikt. Op een heel mooie locatie van Sophia’s tuin gaf Catharina twee boekpresentaties van haar in november verschenen boek ‘Lariks, Spar en Grove Den: naaldbomen met een geneeskrachtige werking’ 

Catharina tijdens haar boekpresentatie

De boekpresentaties hebben we gecombineerd met de rondleidingen die Vincent van Sophia’s tuin gaf door zijn biologische tuinderij. Op deze zonovergoten zondag was er ook nog de mogelijkheid om planten te ruilen. Er was een ruim aanbod van onder andere aardbeienplantjes, geranium, vlinderstruik en basilicum.

We hadden een kraam ingericht waar de bezoekers kennis konden maken met de lariks- Grove Den- Douglasspar- en Reuzenzilverspar -olie en hydrolaat die we dit jaar hebben gedestilleerd.

Het werd een druk bezochte dag waar we naast de boekpresentaties de bezoekers veel hebben kunnen vertellen over de medicinale waarde van naaldboomoliën. Zeker voor herhaling vatbaar!


Naaldboomcampagne 2018 afgerond met Douglasspar

by Henk Ploeger
jonge Douglassparren

Afgelopen weekend hebben we de laatste naaldboomsoort die nog op ons lijstje stond, de Douglasspar (Pseudotsuga menziesii)geoogst en gedestilleerd. De weersomstandigheden waren uitzonderlijk warm voor de tijd van het jaar te noemen. Dit zou gunstig kunnen uitpakken voor de hoeveelheid etherische olie die we uit de naalden en takjes kunnen halen.

Jonge douglassparretjes

Bij het oogsten heb ik ervoor gekozen om alleen jonge vitale douglasspar te knippen. In totaal had ik vier klapkratten gevuld om terug in de destilleerwerkplaats verder te verwerken.

Na het hakselen van de takjes kon ik de ketel vullen met 20 Kg Douglasspar. Dat is precies de hoeveelheid die in onze 150 Liter destilleerketel past.

Tijdens de destillatie van Douglasspar

Naaldbomen zoals de Douglasspar hebben een waslaag op de naalden vandaar dat we met één batch twee opeenvolgende destillaties uitvoeren. Dit leverde beide keren een heerlijke citrusachtige geur in op in de werkplaats.

Douglasspar etherische olie in de scheitrechter

Ik kwam uiteindelijk op een opbrengst aan etherische olie van ongeveer 0,4% uit. Dat komt aardig overeen met de hoeveelheden die ik de afgelopen jaren heb gevonden. Naast de olie heb ik ook nog plm 4,5 liter hydrolaat kunnen maken.

Gesteriliseerde flessen voor de opslag van hydrolaat

Voor de opslag van het hydrolaat gebruiken we gesteriliseerde flessen. Na productie wordt de voorraad hydrolaat gekoeld opgeslagen. Hydrolaten hebben in vergelijking met etherische oliën een veel beperktere houdbaarheid.

Afvullen van Douglasspar hydrolaat

Na controle op pH en geurontwikkeling de komende dagen zet Catharina dit geweldige hydrolaat met vele toepassingen te koop in onze webwinkel De etherische olie van de Douglasspar laten we eerst nog een tijdje rijpen voordat de geur zich volledig ontwikkeld heeft.

Naderend onweer achter de destilleerwerkplaats met uizicht op het Chaamse bos

Met de vier soorten naaldbomen: Grove Den, Reuzenzilverspar, Lariks en Douglasspar hebben we ons naaldbomendestilleerseizoen 2018 weer achter de rug. We gaan ons de komende tijd weer bezighouden met het destilleren van kruiden.


Eucalyptus en thee uit Zundert!

by Henk Ploeger
Bloeiende Eucalyptus gunii  BRON: wikipedia

Afgelopen vrijdag hebben we van een kwekerij uit Zundert vers snoeisel van Eucalyptus gunnii ook wel cidergomboom genoemd kunnen destilleren. Het is zaak om vlak na het snoeien eucalyptus te destilleren omdat de blaadjes al heel gauw aromatische stoffen verliezen.

vers cidergomboom maaisel
Het vullen van de destilleerketel

Het water in de destilleerketel was al op stoom toen het maaisel vanuit Zundert gebracht werd.  We hebben in totaal 20 Kg vers maaisel in de ketel kunnen stoppen. De destilleerwerkplaats rook op dat moment al naar de krachtige geur van de eucalyptus.

Tijdens het destilleren hebben we de geuren bijgehouden. Dit waren de geuren die we waarnamen nog voordat er destillaat overkwam: heel beschaafd, pepermunt strong, zeer scherpe spearmuntgeur die bijna pijn doet aan de neusslijmvliezen. Deze geuren worden veroorzaakt veelal door stoffen die niet condenseren en daardoor uiteindelijk niet in de etherisch olie terechtkomen.

Begin van de destillatie
Einde van de destillatie: etherische olie heeft zich gevormd in de scheitrechter

Zoals we vaker hebben kunnen waarnemen veranderd tijdens de destillatie de kleur van de olie. In dit geval van kleurloos naar heel licht geel-groen achtig. Na ongeveer anderhalf uur zijn we gestopt met destilleren en hadden een opbrengst van 0,25% plus nog een aantal liters hydrolaat. Uit ervaring weten we dat er verschil in opbrengst zit tussen de verschillende soorten eucalyptus.

Dat hebben we ervaren bij de destillatie van E.globulus en E.nitens. Globulus staat bekend om z’n hoge opbrengst en wordt om die reden ook het meest gedestilleerd. De etherische olie en hydrolaat die we gemaakt hebben moeten nog wel een tijdje rijpen voordat ze op geur zijn.

Theebladeren

Van de kwekerij was ook nog ongeveer 10 Kg theebladeren meegekomen. De bladeren laten we eerst een aantal weken drogen voordat we ze gaan destilleren. Dat doen we in onze destilleerwerkplaats met behulp van droogbakken.

Dus wat de theebladeren betreft, wordt vervolgd.


Lariks meewerkdagen

by Henk Ploeger
Lariks in het Ulvenhoutse bos

De afgelopen week was het weer tijd voor de jaarlijkse oogst van Lariks (Larix decidua) in de Chaamse bossen. Tijdens de meewerkdagen waren de deelnemers in de gelegenheid om met ons het bos in te gaan en te zien, ruiken en ervaren hoe we van larikstakjes een mooie etherische olie maken.

klaar voor de oogst

We weten uit ervaring dat we uit de larikstakjes een relatief laag percentage (0,1%) etherische olie destilleren, maar omdat er voldoende belangstelling voor de olie en het hydrolaat is loont het de moeite om daar 4 volle dagen mee bezig te zijn. Lariks etherische olie heeft een aangenaam frisse geur en bezit de grootste hitte onder de dennenoliën.

Lariks hakselen

Voor de drie destillaties die we hebben uitgevoerd worden de larikstakjes eerst gehakseld, nodig om de aromatische stoffen goed vrij te kunnen maken. De destilleerketel die we gebruikt hebben heeft een capaciteit voor plm 20 Kg, vergelijkbaar met 4 volle klapkratten.

 Vullen van de ketel met gehakselde lariks foto: Winny Schreurs
foto: Winny Schreurs

De lariks meewerkdagen zijn afgesloten met een middagworkshop. De deelnemers hebben kunnen zien hoe we de ketel gevuld hebben met de vers gehakselde lariks. En gedurende de middag de productie van de etherische olie en hydrolaat kunnen volgen en vooral ook ruiken.

Lariks etherische olie foto: Winny Schreurs

Het was tijdens de destillatie goed te zien dat de etherische olie van kleurloos licht geel werd. De opbrengst aan etherische olie en hydrolaat kwam overeen met die van vorig jaar.

Larikshydrolaat foto: Winny Schreurs

Na afloop hebben we de workshopdeelnemers een vers flesje larikshydrolaat meegegeven. Dit seizoen gaan we nog één naaldboomsoort destilleren, namelijk de Douglasspar.