Wat is destilleren-in-opdracht

by Henk Ploeger

Citroenmelisse in de destilleerketel

Het afgelopen destilleerseizoen hebben we een toenemend aantal verzoeken gekregen om aromatische planten te destilleren. In september hebben we bijvoorbeeld citroenmelisse gedestilleerd. Het destilleerjaar begon al in januari met de destillatie van het bovenste gedeelte van de Noordmann spar die op de Coolsingel had gestaan.

40 kG gehakselde Nordmann spar in de werkplaats

Vaak gaat het om grotere hoeveelheden kruiden of planten waarvoor we een grote destilleerketel beschikbaar hebben. We kunnen dan de aangeleverde aromatische planten in één keer destilleren voor de opdrachtgever. We rekenen in dagdelen voor de voorbewerking van de planten, als dat ter plekke in de destilleerwerkplaats gebeurt, en voor de destillatie.

In sommige gevallen is het belangrijk om het exacte massapercentage vast te stellen. Zo kan je berekenen hoeveel de opbrengst aan etherische olie is.

We kunnen ook de samenstelling van de etherische olie laten analyseren. De chemische analyse wordt gemaakt met gaschromatografie. Deze analyse geeft belangrijke informatie over de planten aan de opdrachtgever. We verwerken de destilleergegevens in een rapportage.

het leeghalen van de grote destilleerketel na het destilleren
Destilleren van lavendel

Bij het destilleren komt meer werk bij kijken dan je zo op het eerste gezicht zou denken. Er zijn verschillende soorten voorbereidingen voor de stoomdestillatie. Denk bijvoorbeeld aan hakselen, of laten drogen van de planten of kleiner maken om beter in de ketel te kunnen verdelen of andere manieren van verwerken. Vaak is dat een arbeidsintensieve klus waar goede afstemming voor nodig is.

De destillatie zelf, vraagt natuurlijk ook de nodige tijd en aandacht. Een destillatie duurt al gauw een paar uur.

Daarna is het belangrijk om de ketel goed schoon te maken. De 300 Liter destilleerketel heeft in het midden een kantelpunt hierdoor wordt het leeghalen van de ketel vergemakkelijkt.

Ook de koelemmer moet niet vergeten worden bij het schoonmaken. Hier kunnen nog resten etherische olie en hydrolaat in zitten die niet in de olie en het hydrolaat van een volgende destillatie terecht mogen komen. 

etherische olie in de scheittrechter

Wij vinden het leuk en interessant om ons te verdiepen in verschillende destilleerverzoeken en ze uit te voeren. We beleven er veel plezier aan, en het zorgt voor meer kennis over een specifieke plant of plantengroep. We houden van experimenteren en onderzoeken.

We schatten het verwachte resultaat in van de destillatie en delen die ook met de opdrachtgever. Ook adviseren we over de oogsttijd en geven we informatie over de eventuele voorbewerkingen die noodzakelijk zijn om tot een zo goed mogelijk resultaat te komen.

Digitaal verwerken van de destilleergegevens
lavendelolie scheiden
foto: Mirjam Bemelmans

Het is mooi om te zien dat we door onze expertise mensen die met aromatische (medicinale) planten werken verder op weg kunnen helpen. Ben je eigenaar van een tuin of biologische tuinderij, voedselboswachter, plantenveredelaar of kunstenaar? Werk je aan een project om de diversiteit te bevorderen of wil je plantaardige reststromen upcyclen? Wil je jouw biologisch of biologisch dynamische kruidenoogst laten destilleren tot (foodgrade) etherische olie en hydrolaat?

Verzoeken voor een destilleeropdracht kan via het formulier op onze website of onze mailadres: indekoperenketel@gmail.com


Etherische olie in parfum

by Henk Ploeger

Er is steeds meer vraag naar parfums op basis van natuurlijke geurstoffen. Dat heeft voor een deel te maken met het aantal mensen dat allergische reacties krijgt door het gebruik van parfum houdende producten. Hoe zit het eigenlijk met de hoeveelheid etherische olie in een reguliere parfum? Een interessante vraag voor mij als destillateur van etherische oliën.


Decor van “Perfume: The Story of a Murderer” in het “Musée des miniatures et décors de cinéma”, Lyon.
(Jean-Baptiste Grenouille in de destillatieruimte) Wikipedia foto: User:ΛΦΠ

Vroeger zoals mooi te zien en te lezen is in de film en het boek ´Perfume´ werd parfum samengesteld uit natuurlijke ingrediënten. Om die te verkrijgen werd gebruik gemaakt van een koperen destilleeropstelling voor het stoomdestillatieproces. Met de opkomst van de chemische industrie en de verworven kennis om geurstoffen te synthetiseren werden geurstoffen vervangen door goedkopere synthetische stoffen. Bijvoorbeeld linalol en linalylacetaat hoofdbestanddelen van lavendel etherische olie. Meer informatie over lavendelolie lees je in het boek ‘Lavendel destilleerboek’ geschreven door Catharina Bruin. 


Het aandeel etherische olie in parfum is prijsbepalend

In de film ´Perfume´ gebruikt Baptiste Grenouille een aantal etherische oliën voor een parfum:  patchouli, citroen, sinaasappelbloesem en styraxolie.

Als je nu kijkt naar het aandeel etherische olie in parfum is dat aandeel laag. De receptuur van parfum is te vinden in boeken en op internet. Voor het schrijven van dit artikel heb ik gekeken naar de receptuur van Chanel No.5. Onder de 22 aromatische bestanddelen bevinden zich drie etherische oliën: Ylang Ylang, Patchouli en Styrax.

Het parfum bevat ook 5% linalol(synthetisch) een stof die bekend staat als allergeen. In de receptuur staan ook de hoeveelheden die gebruikt worden. Als je dan kijkt naar de percentages bevat dit parfum 3,2% etherische oliën en 96,8% synthetische geurstoffen. Gemiddeld genomen bevat een parfum 5% etherische olie, maar dat is geen verplichting. Parfum kan ook voor 100% uit synthetische geurstoffen bestaan.

Allergieën

In 2014 maakte de Europese Commissie bekend dat ze antranol, chloroanthranol en lyral wilden verbieden. Dit omdat uit onderzoek bleek dat deze stoffen bij naar schatting 1 tot 3% van de mensen huid- en luchtweg allergieën zouden kunnen veroorzaken. Stoffen die onderdeel uitmaakten van twee bekende parfums. In het licht van parfumallergie is het goed dat op het verpakkingsdoosje van de parfum inhoudstoffen staan vermeld.

Om te achterhalen of je allergisch bent voor bepaalde geurstoffen kan je een allergietest laten uitvoeren. Een aantal jaren geleden heb ik zelf een allergietest ondergaan. Bij deze test gebruikt men een parfummix bestaande uit: kaneelalcohol, kaneelaldehyde, eugenol, iso-eugenol, geraniol alfa-amylkaneelaldehyde, hydroxy-citronellal en oak moss. Dit mengsel dient als indicator voor allergie voor één of meer parfumgrondstoffen. Bij een positieve score op de test kan met een vervolg test gekeken worden om welke stof of stoffen het gaat.