Synergische destillatie van citroenmelisse met citroengras

by Henk Ploeger

Afgelopen vrijdag 1 augustus heb ik na de destillatie van citroengras nog een destillatie uitgevoerd. Een zogenaamde synergische destillatie ook wel co-destillatie genoemd van citroengras.

half gedroogde citroengras

Dit las ik op  www.gielenaroma.nl over een synergische destillatie:

Om een betaalbare melisse-olie te maken, wordt deze samen met lemongrass gedistilleerd. Een goede kwaliteit synergisch destillaat melisse-olie moet dan wel minstens 20% echte melisse bevatten. We spreken dan van een synergisch distillaat.

Ik had afgelopen donderdag bij de kwekerij van Frank Radder www.puur-aroma.com ook 4 kg citroengras maaisel meegenomen. De citroengras die ik half gedroogd had moet voor de destillatie wel eerst verkleind worden.

Ik dacht slim en snel te zijn door het citroengras in een keukenmachine fijn te snijden. Helaas dat lukte niet. Dan maar met de hand. Ik heb uiteindelijk 2 kg citroengras met een snoeischaar in kleinere stukjes geknipt.

De destilleerketel heb ik volledig gevuld met 14 kg citroenmelisse en 2 kg citroengras.

Destilleerketel klaar voor de destillatie

Na het aansteken van de brander rook ik bij 30 graden Celcius een sterke citroenachtige lucht. Bij het overkomen van het eerste destillaat was meteen al duidelijk te zien dat er meer olie meekwam. Dit is niet zo gek want citoengras bevat in tegenstelling tot citroenmelisse een veel hogere concentratie etherische olie.
Ter vergelijking: citroengras max. 2% en citroenmelisse max 0,012%

kort na het overkomen van het eerste destillaat

Het hydrolaat was troebel en bleef gedurende de hele destillatie troebel. De olie veranderde van kleurloos naar heel licht geel van kleur. De sterke citroengeur bleef overheersen.

Tijdens de destillatie bleef de temperatuur in de top van de ketel rond de 96 graden Celcius hangen. In de top van de ketel verzameld zich de stoom met de aromatische stoffen uit het plantmateriaal.

Na 1 uur en 45 minuten destilleren ben ik gestopt. In de scheitrechter had zich tijdens deze co-destillatie zo’n kleine 10 mL etherische olie verzameld. Tijdens de destillatie heb ik 3 liter hydrolaat afgetapt.
De `melisse-olie` die ik bij deze destillatie heb gemaakt voldoet niet helemaal aan de defenitie, maar ik ben toch benieuwd hoe een geoefende aromatherapeut mijn olie beoordeeld!

Na deze twee destillaties was de ruim 40 kg citroenmelisse niet meer vers te noemen, en niet geschikt voor meer destillaties. Om deze superkwaliteit op de composthoop te gooien vond ik eigenlijk wel zonde. Gelukkig heb ik op facebook via de groep praktische permacultuur https://www.facebook.com/groups/praktische.permacultuur/ iemand blij kunnen maken met deze hoeveelheid citroenmelisse van biologische kwaliteit. De komende week wacht mij nog een destillatie van gedroogde Marokkaanse munt, Citroengras en citroenverbena.


Biologische planten destilleren

by Henk Ploeger
Begin dit jaar ben ik op zoek gegaan naar een kwekerij die het liefst biologisch lavendel en misschien ook andere aromatische planten teelt.

Ik heb die gevonden bij www.puur-aroma.com in Zuid-Limburg en in het voorjaar afspraken kunnen maken over het ophalen van maaisel. De kwekerij heeft een groot assortiment aan aromatische planten en kweekt volledig biologisch.

Dit geeft mij mogelijkheid met een nieuw project te starten en om nog meer ervaring op te doen met het destilleren van kruiden. Ook kennis over de samenstelling van de etherische olie van Nederlandse bodem is interessant te noemen. Ondertussen heb ik een aantal mensen bereid gevonden om als er voldoende maaisel is die op te halen.

maaien met een speciale maaimachine

Dat leek makkelijker gezegd dan gedaan. Niet iedere aromatische plant is geschikt om etherische olie uit te destilleren, en bij een maaibeurt komt niet altijd genoeg maaisel vrij. Maar afgelopen week was het zover.
Er zou flink gemaaid worden en ook in grote hoeveelheden. Het maaien met een speciale maaimachine maakt dat het maaisel schoon is. Kan dus eigenlijk direct in de destilleerketel.

Cymbopogon flexuosus CIROENGRAS

Ik heb naast citroengras een grote hoeveelheid citroenmelisse (Melissa officinalis), 3 zakken Marokkaanse munt en een zak citroenverbena (Alosia triphylla) mee kunnen nemen.

Alosia triphylla CITROENVERBENA  

Erick van de ‘Ecologische woongemeenschap Vogelzang’ in Hombourg (B) heeft met zijn bestelbusje geholpen om de ongeveer 120 kg vers gemaaide kruiden naar Rijen NB te brengen.

Om zo’n grote hoeveelheid te kunnen drogen heb ik een maand geleden extra gaasbakken aangeschaft om de droogcapaciteit te vergroten. De zolder bleek de afgelopen jaren een geschikte droogplek.

Marokkaanse munt

Ik heb besloten om de Marokkaanse munt, citroengras en citroen verbena te drogen. De citroenmelisse niet omdat deze vers gedestilleerd moet worden.

Citroengras

Hiervoor had ik in totaal 70 gaasbakken nodig om alle planten goed te kunnen laten drogen. De citroen-melisse heb ik in de zakken laten staan om de dag erna te destilleren. Ik ben erg benieuwd naar de resultaten.
De woonkamer ruikt nu in ieder geval heerlijk citroen-achtig!