very welcome!

by Henk Ploeger
Activiteiten in 2020

INDEKOPERENKETEL maakt etherische olie en hydrolaat van aromatische planten in onze destilleerwerkplaats. Plantaardige restproducten die afkomstig zijn van lokale telers, bedrijfjes of bos- en landschapsbeheerders. We willen het vervaardigen en het gebruik van etherische olie onder de aandacht brengen. We hanteren in onze bedrijfsvoering het principe ´zorgen voor de Aarde, zorg voor elkaar en eerlijk delen´


Het boek ‘Lavendel destilleerboek: praktische handleiding’ kost € 24,50 exclusief verzendkosten. Bestel het lavendelboek door het online formulier in te vullen, of mail naar indekoperenketel@gmail.com.
ISBN 978-94-6389-091-5
Uitgave in eigen beheer. Full color glossy druk, 88 pagina’s op A4 formaat.


HET boek over destilleren van naaldbomen in Nederland door Catharina de Bruin is verkrijgbaar. Inmiddels hebben we de derde oplage. Het boek kost € 29,50 exclusief verzendkosten. Bestel het naaldbomenboek door het online formulier in te vullen, of mail naar indekoperenketel@gmail.com.

Lariks, Spar en Grove Den: naaldbomen met geneeskrachtige werking / door Catharina de Bruin
ISBN 9789402240009
Uitgave in eigen beheer. Full color boek, 200 pagina’s op A4 formaat

‘Dag Catharina, Dank je wel voor de snelle verzending. Geweldig, wat een mooi cadeau aan mezelf, en dat op sinterklaasavond. Het formaat is alleen een beetje wennen maar uiteindelijk voel ik de liefde en aandacht die het uitstraalt, dikke pluim voor alle mensen die dit boek hebben gecreëerd.’

‘ Hallo Catharina, ik heb het boek ontvangen. Erg mooi en leerzaam. Bedankt voor de snelle service. ‘ J. uit Zweden

lavendeloogst 4 juli 2013 023

INDEKOPERENKETEL maakt etherische olie en hydrolaat van plantaardige restproducten, afkomstig van lokale telers, bedrijfjes of bos- en landschapsbeheerders. We willen het vervaardigen en het gebruik van etherische olie en hydrolaat onder de aandacht brengen.

We hanteren in onze bedrijfsvoering het principe ‘Zorgen voor de Aarde, zorg voor elkaar en eerlijk delen.’

We hanteren in onze bedrijfsvoering het principe
´Zorgen voor de Aarde, zorg voor elkaar en eerlijk delen´

INDEKOPERENKETEL destilleerwerkplaats in Gilze | Henk Ploeger en Catharina de Bruin | indekoperenketel@gmail.com | tel 06-18076977 of 06-34068220  

INDEKOPERENKETEL is ingeschreven in het Handelsregister met KvK-nummer 71376275 onder de naam H&C Aromalab op 9 april 2018 te Breda. BTW-nummer 858691607B01


De invloed van kaneelolie op Candida albicans

by Henk Ploeger
voorbereiding voor de destillatie: kaneel klein maken

Samenvatting

Op de school waar ik werk hebben ook dit jaar weer leerlingen 6 VWO gekozen voor een onderwerp waarbij etherische oliën een rol spelen. De hoofdvraag die de leerlingen voor hun profielwerkstuk hebben geformuleerd heeft te maken met het effect van kaneelolie (Cassia en Ceylon) op candida albicans.

Met name het verschil tussen Cassia (Cinnamomum aromaticum) en Ceylon (Cinnamomum zeylanicum) etherische olie is interessant om te onderzoeken. De twee soorten kaneelolie (Cassia en Ceylon) zijn door de leerlingen op samenstelling onderzocht, en de resultaten van de aromatogrammen zijn uitgewerkt. In dit artikel lees je over het destilleren van kaneelolie, de opbrengst aan etherische olie, de samenstelling van verschillende soorten kaneelolie en de werking tegen de schimmel Candida albicans.

Candida albicans is een gist die leeft in het maag-darmstelsel en de tractus urogenitalis. Het leeft daar als een zogenaamde commensaal en berokkent gewoonlijk geen schade. Onder bepaalde omstandigheden, met name diegene waarbij het natuurlijke afweersysteem het laat afweten (bijvoorbeeld aids, inname van veel antibiotica, een ernstige ziekte) gaat deze gist soms ‘overgroeien’ en is er sprake van candidiasis. Het kan dan last veroorzaken in bijvoorbeeld de mond, maar ook ter hoogte van de genitalia. Candida albicans kan bij vrouwen zo leiden tot witte vloed. Bestrijding van Candida albicans is dan gewenst.

kaneelschors in de tussenbol van de destilleeropstelling
Escherichia coli bacterie. bron: Gielenaroma.nl

Destilleren van kaneel

De leerlingen kunnen in een onderzoeksinstituut het effect van de etherische olie bekijken door een zogenaamde aromatogram te maken. De techniek is gelijk aan die van een antibiogram voor het testen van antibiotica. Uit bovenstaande aromatogram van Gielenaroma blijkt dat de bacterie gevoelig is voor kaneelschors etherische olie (A). Dit soort proeven voeren we liever niet uit op school in verband met besmettingsgevaar. De leerlingen hebben wel een stoomdestillatie kunnen uitvoeren met Ceylon kaneel (Cinnamomum zeylanicum).

Op school hebben we al eerder kaneel gedestilleerd, maar dan in een veel kleinere opstelling.

Kaneel in de kolf voor de destillatie

Voor deze destillatie heb ik de leerlingen gebruik laten maken van een glazen destilleeropstelling met een capaciteit van 2 Liter. Deze opstelling is vorig jaar ook gebruikt door leerlingen om gedroogde gember te destilleren.

Start van de destillatie van kaneelschors

De leerlingen hadden in totaal 60 gram fijngemaakte kaneelschors in de tussenbol van de destilleeropstelling gebracht. Ik had ze van tevoren al laten rekenen wat de te verwachten opbrengst kaneelolie zou kunnen zijn. Volgens de literatuur ligt de opbrengst van kaneelschors tussen de 0,5 en 1,0%. Uit 60 gram zou je dus theoretisch 0,3 tot 0,6 gram etherische olie moeten kunnen destilleren.

tijdens de destillatie van kaneelschors

Opbrengst aan kaneelolie

De verwachtte opbrengst zijn natuurlijk maar een paar druppels olie. De beschikbare tijd om te destilleren was beperkt. Na 50 minuten hebben de leerlingen de brander uitgezet en stopte de destillatie. Zoals verwacht hebben we een geringe hoeveelheid (een paar druppels) kaneelolie waargenomen. 

Na de destillatie: troebel hydrolaat en enkele druppels etherische olie

Kaneelolie heeft gemiddeld een hogere dichtheid dan water: 0.970-1.100 g/mL bij 25 °C. Dat maakt dat je eerst de etherische olie moet aftappen en daarna het hydrolaat. 

Door het destilleren van de kaneel zijn de leerlingen erachter gekomen dat er heel veel kaneel nodig is om een beetje etherische olie te maken. Daarom hebben ze voor verder onderzoek in de winkel gekochte kaneelolie gebruikt voor verder onderzoek. Wel hebben ze het kaneelhydrolaat wat ze gemaakt hadden meegenomen en laten testen op samenstelling en werking tegen Candida albicans.

Samenstelling van kaneelolie

Om de samenstelling van de (gekochte) etherische olie van Cassia en Ceylon te laten analyseren konden de leerlingen terecht op de TU Eindhoven. Door een gaschromatografische (GCMS) analyse uit te voeren werden een aantal hoofdbestanddelen aangetoond. In beide oliën werd de stof cinnamaldehyde (kaneelaldehyde) aangetoond.

Cassia bevat een veel hoger gehalte van deze stof kaneelaldehyde dan Ceylon en geurt daarom ook wat scherper en minder zoet dan Ceylon etherische olie. 

Werking tegen de schimmel Candida albicans

De leerlingen hadden de mogelijkheid om in Utrecht bij een instituut de werking van de beide kaneel oliën tegen Candida albicans te testen. Dat hebben ze zowel kwalitatief als kwantitatief kunnen doen.

Er is kwalitatief onderzoek gedaan door een aromatogram te maken. Op de afbeelding kan je zien waar de Candida albicans op de agarplaat niet wil groeien. Het witte gedeelte is Candida. Het is goed te zien dat rondom het blauwe stipje (pure kaneelolie) de Candida geen kans krijgt. 

Het kwantitatief onderzoek is uitgevoerd door te meten wat de groei van Candida albicans is in een medium waaraan verschillende concentraties kaneelolie toegevoegd zijn. De leerlingen hadden in deze metingen ook nog het kaneelhydrolaat meegenomen.

Conclusie

Na een dag experimenteren en daarna uitwerken van de resultaten was dit hun eindconclusie:

Je kunt constateren dat de Cassia kaneelolie een schadelijkere stof is voor Candida albicans dan de Ceylon kaneelolie, omdat de remming van de schimmel bij de Cassia kaneelolie met verschillende verdunningen groter is dan bij de verdunningen van de Ceylon kaneelolie.

Bij een hoge concentratie is Cassia kaneelolie schadelijker dan Ceylon kaneelolie, maar naarmate de concentratie verlaagt zwakt de invloed van Cassia kaneelolie af en blijft de Ceylon kaneelolie gelijk. ”

Met dank aan Famke Gabriels en Sara Grosfeld, leerlingen 6 VWO van het Frencken college in Oosterhout (NB).


Kom naar de Open Keteldagen 2020

by Catharina de Bruin

op zondag 14 juni, zondag 12 juli en zaterdag 19 september 2020

In de destilleerwerkplaats van INDEKOPERENKETEL ruik je de geur van bloeiende kruiden. De destilleerwerkplaats is gevestigd in een voormalige varkensschuur in het buitengebied van Gilze. Waar een paar jaar geleden nog zeugen en biggen liepen te knorren, is veranderd in een – tijdelijke – destilleerwerkplaats. Wil je zien en ruiken hoe etherische olie wordt gemaakt van planten en bomen uit de omgeving? Henk geeft uitleg bij de ketel en Catharina vertelt over planten en olie.

Kom ruiken!
Je wordt gastvrij ontvangen met een kopje kruidenthee en wat lekkers. Ondertussen kan je hele proces van stoomdestillatie volgen. In ieder geval is er één destilleertoestel in bedrijf, maar Henk kan ook kiezen om meer destillaties tegelijkertijd uit te voeren. Welke kruiden of bomen we destilleren blijft een verrassing.

Tijdens deze dagen kan je onze etherische olie ruiken en ervaren. Welke olie spreekt jou het meeste aan? Het Lavendel destilleerboek en ‘Lariks, Spar en Grove Den: naaldbomen met een geneeskrachtige werking‘ zijn te koop.

Je bent van harte welkom op de Keteldagen tussen 12:00 uur en 16:00 uur. Je hoeft je niet aan te melden, toegang gratis.
Het adres is Alphensebaan 35, 5126 PR in Gilze NB.

Welkom op onze Open Keteldagen

Campo Divino destilleert in de heuvels van Argentinië

by Catharina de Bruin

Sinds 2014 wordt in Córdoba in het Zuid-Amerikaanse Argentinië gedestilleerd door Claudio Moreni van het project Campo Divino (Ananda Narayana – Divine Land). Henk en ik hadden de kans om elkaar te ontmoeten en ervaringen over het destilleren uit te wisselen. We vonden het heel bijzonder om zo in contact te komen met een destillateur van de andere kant van de wereld.

vlnr Henk, Catharina en Claudio ruiken olie

Het Ananda Narayana project is gebaseerd op ‘Master Units’ waar duurzame ontwikkeling gebaseerd op spirituele waarden en een inclusieve gemeenschap op kleine schaal worden toegepast. De focus ligt op jongeren betrekken bij biologische groenten en kruiden verbouwen en verwerken.

Het terrein van Campo Divino is zo’n 22 hectare groot en sinds 2014 zijn er door initiatiefnemer Claudio en vele vrijwilligers twee gebouwen gemaakt. Nu kan het project de volgende stap nemen en meer mensen ontvangen. Het gebied biedt een overweldigende natuur met prachtige uitzichten, frisse lucht en vers water.

” Na een lange periode van missiewerk in verschillende landen over de gehele wereld, begreep ik dat het belangrijkste aspect van duurzame ontwikkeling is om mensen naar de essentie binnenin zichzelf te brengen.

Daarom betrekken we jongeren om bewustzijn te ontwikkelen in hun jonge jaren over een duurzame levensstijl en zichzelf leren kennen op het diepste zielsniveau.

Naast productie, vrijwilligerswerk en duurzaamheid bieden we een atmosfeer van hartverbinding voor:
persoonlijke ontwikkeling ~ zelfbewustzijn ~ dienstbaar gericht zijn ~ natuurherstel ~ spirituele waarden ~ goed gezelschap ~ sociale verbinding ~ Universele Liefde ”

Project founder Claudio Mureni (Kuntur)

Yolande, Catharina, Henk en Claudio nemen een break tijdens de
‘ International essential oil Conference ‘

Het was heel leuk om te kijken welke planten worden gedestilleerd op Argentijnse bodem. En te vergelijken met de Nederlandse etherische olie door elkaar te laten ruiken en ervaren. We hadden allebei rozemarijn, eucalyptus, munt en salie etherische olie gemaakt en meegenomen.
Wel stoppen we bij INDEKOPERENKETEL 100% pure etherische olie in flesjes, terwijl bij Ananda Narayana project de olie verdund in een jojoba dragerolie wordt aangeboden. Zowel Claudio als wij zijn nog aan het zoeken naar toepassingsmogelijkheden voor de hydrolaten.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is voorbereiden-destillatie.jpg
voorbereiden van de kruiden
de ouders van Claudio zijn bij de destillatie aanwezig
Verkoop op de lokale markt
de destilleerketel

Bekijk hieronder het filmpje van het destilleren van Mentha piperita: ” We beginnen de destillatie met de alambiek te laten zien en willen het ambachtelijk stoomdestilleren uitleggen. Dit is een 65 liter alambiek met 7 kg Mentha piperita gevuld. Het kokende water genereert stoom die de aromatische componenten uit de plant omhoog stuwen, waarna de stoom wordt afgekoeld met vers water zodat de stoom weer vloeibaar wordt. De essentiële olie en het aromatische water worden verzameld in glaswerk. Door het verschil in dichtheid kunnen we ze van elkaar scheiden in verschillende flessen. ”

Claudio, Catharina, Yolande en Henk maken een herfstwandelingetje

Het project Campo Divino in Argentinië is toe aan de volgende fase en kan jouw support goed gebruiken. Wil je meer lezen over het project? Klik op de link naar het Project Plan (6 MB), of stuur een e-mail en je krijgt het Project Plan in je mailbox.

Een donatie maak je over door een bankoverschrijving naar ING bankrekeningnummer NL75 INGB 0007 5003 59  tnv STICHTING NERI in Den Bosch ovv Campo Divino Argentina

Wil je als vrijwilliger meedoen aan het project? Je bent van harte welkom! Meer informatie over de komende projecten van 2020 lees je hieronder.


Wat is destilleren-in-opdracht

by Henk Ploeger

Citroenmelisse in de destilleerketel

Het afgelopen destilleerseizoen hebben we een toenemend aantal verzoeken gekregen om aromatische planten te destilleren. In september hebben we bijvoorbeeld citroenmelisse gedestilleerd. Het destilleerjaar begon al in januari met de destillatie van het bovenste gedeelte van de Noordmann spar die op de Coolsingel had gestaan.

40 kG gehakselde Nordmann spar in de werkplaats

Vaak gaat het om grotere hoeveelheden kruiden of planten waarvoor we een grote destilleerketel beschikbaar hebben. We kunnen dan de aangeleverde aromatische planten in één keer destilleren voor de opdrachtgever. We rekenen in dagdelen voor de voorbewerking van de planten, als dat ter plekke in de destilleerwerkplaats gebeurt, en voor de destillatie.

In sommige gevallen is het belangrijk om het exacte massapercentage vast te stellen. Zo kan je berekenen hoeveel de opbrengst aan etherische olie is.

We kunnen ook de samenstelling van de etherische olie laten analyseren. De chemische analyse wordt gemaakt met gaschromatografie. Deze analyse geeft belangrijke informatie over de planten aan de opdrachtgever. We verwerken de destilleergegevens in een rapportage.

het leeghalen van de grote destilleerketel na het destilleren
Destilleren van lavendel

Bij het destilleren komt meer werk bij kijken dan je zo op het eerste gezicht zou denken. Er zijn verschillende soorten voorbereidingen voor de stoomdestillatie. Denk bijvoorbeeld aan hakselen, of laten drogen van de planten of kleiner maken om beter in de ketel te kunnen verdelen of andere manieren van verwerken. Vaak is dat een arbeidsintensieve klus waar goede afstemming voor nodig is.

De destillatie zelf, vraagt natuurlijk ook de nodige tijd en aandacht. Een destillatie duurt al gauw een paar uur.

Daarna is het belangrijk om de ketel goed schoon te maken. De 300 Liter destilleerketel heeft in het midden een kantelpunt hierdoor wordt het leeghalen van de ketel vergemakkelijkt.

Ook de koelemmer moet niet vergeten worden bij het schoonmaken. Hier kunnen nog resten etherische olie en hydrolaat in zitten die niet in de olie en het hydrolaat van een volgende destillatie terecht mogen komen. 

etherische olie in de scheittrechter

Wij vinden het leuk en interessant om ons te verdiepen in verschillende destilleerverzoeken en ze uit te voeren. We beleven er veel plezier aan, en het zorgt voor meer kennis over een specifieke plant of plantengroep. We houden van experimenteren en onderzoeken.

We schatten het verwachte resultaat in van de destillatie en delen die ook met de opdrachtgever. Ook adviseren we over de oogsttijd en geven we informatie over de eventuele voorbewerkingen die noodzakelijk zijn om tot een zo goed mogelijk resultaat te komen.

Digitaal verwerken van de destilleergegevens
lavendelolie scheiden
foto: Mirjam Bemelmans

Het is mooi om te zien dat we door onze expertise mensen die met aromatische (medicinale) planten werken verder op weg kunnen helpen. Ben je eigenaar van een tuin of biologische tuinderij, voedselboswachter, plantenveredelaar of kunstenaar? Werk je aan een project om de diversiteit te bevorderen of wil je plantaardige reststromen upcyclen? Wil je jouw biologisch of biologisch dynamische kruidenoogst laten destilleren tot (foodgrade) etherische olie en hydrolaat?

Verzoeken voor een destilleeropdracht kan via het formulier op onze website of onze mailadres: indekoperenketel@gmail.com


Lavendelteelt aan de Moezel

by Henk Ploeger
Lavendelveld aan de Moezel  foto: Lehmer Razejunge

Tijdens onze wandel- en fietsvakantie langs de Moezel kwamen we bij toeval een interessant project tegen van de Lehmer Razejunge. Lehmer is een plaatsje tussen Cochem en Koblenz gelegen midden in een wijnbouwgebied. De organisatie Lehmer Razejunge brengt kinderen en jongeren in aanraking met de wijnbouwtradities in het culturele landschap van de Moezelterrassen. 

Lavendel und naturkrauter fels terrasse aan de moselradweg

De Razejunge houden zich ook bezig met natuurbehoud en milieubescherming. Wil je weten wat ‘razejunge’ betekent, bekijk de uitzending hieronder. De Razejunge bevordert met verschillende projecten de biodiversiteit van de flora en fauna. In dat kader zijn ze in 2014 gestart met het aanleggen van een ‘Lavendel und naturkrauter fels terrasse’ op een stenige helling waar vroeger druiven werden verbouwd.

Bekijk: Der Klimacheck – Wie verändert sich die Natur?
Aanplant Lavandula.angustifolia  foto: Lehmer Razejunge

Het project is inmiddels 5 jaar verder en in die tijd is duidelijk geworden dat het een behoorlijke bijdrage geleverd aan de biodiversiteit. Er zijn 5 keer meer vlindersoorten (27) waargenomen. Het aantal bijen en hommels is enorm toegenomen. Ook vliegen er bijen op de lavendel en wordt er lavendelhoning geproduceerd.

foto: Lehmer Razejunge
Lavendeloogst 2018 foto: Lehmer Razejunge

Er zijn in totaal 3200 lavendelplantjes geplant op een 2500 m2 steile stenige helling. Lavendel als keuze voor dit project is eigenlijk heel logisch. De omstandigheden op de berghellingen zijn mediterraan en vergelijkbaar met die van waar de plant van nature voorkomt.

Het vullen van de distilleerketel  foto: Lehmer Razejunge

Van de lavendel die jaarlijks geoogst wordt gaat een deel naar een lokale distilleerderij. De distilleerketel is met enige aanpassingen voor het stoomdestilleren van de lavendel geschikt gemaakt.

Het opvangen van het destillaat  foto: Lehmer Razejunge

Dat heeft in het begin van het project wel veel overleg en handmatige inspanning gekost om de lavendeldestillatie op een vakkundige manier uit te voeren. De alcohol uit gegist fruit distilleren vergt toch een heel andere techniek dan etherische olie uit lavendel destilleren.

Bij alcohol stoken is het zaak een goede scheiding tussen de alcohol- en waterdamp te krijgen. Dat doe je door gebruik te maken van een kolom op de destilleerketel en zo koud mogelijk te koelen. Bij het stoomdestilleren van aromatische planten probeer je zo geleidelijk mogelijk te koelen. De stoom met de vluchtige aromatische stoffen gaat direct van de destilleerketel naar de koeler. 

Opbrengst lavendelolie  foto: Lehmer Razejunge

De lavendelolie wordt gebruikt om lavendellikeur van te maken. Een ander deel van de lavendeloogst komt terecht in geurzakjes en lavendelthee. 

Een deel van de lavendel is geknipt, maar niet rond de bomen

Toen wij langsfietsten waren de meeste lavendelplanten geknipt. Alleen grote lavendelplanten rond de fruitbomen stonden nog te bloeien. Hoewel het op de foto niet goed te zien is, gonste het van de insecten en de vlinders op de lavendel.

foto: Lehmer Razejunge

Het moet een geweldig gezicht zijn als de lavendelplanten in juni/juli tussen het groen van de druivenbladeren hun mooie paarse bloemen in bloei hebben staan. Een mooi voorbeeldproject waarbij bevordering van de biodiversiteit, educatie en het maken van een lokaal product samengaan!


Op het Brabantse lavendelveld!

by Henk Ploeger
Lavendelveld in de buurt van Bavel Noord-Brabant

In voorbereiding op de Open Keteldag hebben Catharina en ik op het lavendelveld van een Brabantse kwekerij een paar kratten lavendel geplukt. Voor ons een oude bekende cultivar, namelijk Lavandula angustifolia var. little lady. We hebben deze plant van dezelfde kwekerij in 2012 en 2013 ook al geoogst en kwamen na onderzoek van de lavendelolie tot verrassende resultaten.

Het plukteam lavendeloogst 2013

Het was voor ons weer een geweldige ervaring om in een lavendelveld met om ons heen veel naar nectar zoekende bijen en hommels lavendel te knippen. De lavendel was wel iets over z’n hoogtepunt heen, maar voor een demonstratie lavendel destilleren op een Open Keteldag is dat niet erg. We vonden het leuk om de bezoekers te laten zien hoe je lokaal geteelde aromatische planten kunt destilleren.

Catharina aan de rand van het lavendelveld
Henk in het lavendelveld

De cultivar die we al in 2012 hadden uitgekozen om z’n sterke geur stond langs de weg. Dat gaf mij de gelegenheid een aantal geïnteresseerde voorbijgangers het een en ander te kunnen vertellen over de waarde en het gebruik van lavendelolie. Zelf heb ik bijvoorbeeld een lavendel massageolie gebruikt om jeukende plekken veroorzaakt door de eikenprocessierups te behandelen. De lavendel vermindert niet alleen de jeuk, maar is ook wondhelend wat littekens tegengaat.

Catharina laat zien hoe je lavendel knipt
Lavendel in de kratten

Afgelopen zondag heb ik de half gedroogde lavendel in de destilleerketel overgebracht. De eerste bezoekers van de Open Keteldag konden getuige zijn van de start van de destillatie. Om tijdens deze drukbezochte zondagmiddag mijn handen vrij te hebben heb ik voor het scheiden van etherische olie en hydrolaat gekozen voor een Florentijnse vaas.

scheitrechter met lavendel etherische olie

De gedestilleerde lavendel etherische olie heb ik verzameld in een scheitrechter. Tijdens de middag had ik ruim 100 mL olie gemaakt. Dat is qua opbrengst minder dan de 1% (massapercentage) die ik in 2013 had gevonden. Dat komt omdat we in dat jaar de lavendel onder perfecte condities hebben kunnen oogsten.

Uitnodiging voor de Open Dag

Mocht je interesse hebben in een Open (Ketel)dag ……….. dit jaar organiseren we onze laatste open dag op zaterdag 7 september. En voor de geïnteresseerden in het maken van lavendelolie organiseren we deze zomer nog 3 workshops op 3, 11 en 17 augustus aanstaande.

Workshop Lavendel destilleren

Aanmelden kan via de website: http://indekoperenketel.nl/workshops/ of door een mailtje te sturen naar indekoperenketel@gmail.com 


Bijzonder ambacht: Brabantse lavendelolie

by Catharina de Bruin
Henk en Catharina

Lavendelolie uit Brabant
Een typisch geval van ‘mijn man heeft een hobby’ zo noemt Henk Ploeger (62) zijn passie voor het destilleren van lavendel en andere planten. Zijn vrouw Catharina de Bruin (52) ging mee in die liefhebberij en samen richtten ze het bedrijfje In de Koperen Ketel op en brouwen ze op het Brabantse platteland de prachtigste etherische oliën van lavendel, maar ook van lariks en grove den uit nabijgelegen bossen.

Zo begint het artikel in het juli -augustus zomernummer van LandIdee. Lavendelolie uit Brabant gaat over het lavendelboek en over INDEKOPERENKETEL. Het artikel is geschreven door Jacqueline Leenders. Het magazine ligt nu in de winkel.

Lees de laatste alinea van het artikel:

Toekomstdroom
Henk heeft zijn baan nog steeds, maar er komen steeds meer opdrachten van bedrijven, verzoeken van studenten en zelfs kunstenaars die een bepaald destillaat willen uitproberen. Henk en Catharina werken daar graag aan mee. Inmiddels heeft Catharina twee boeken over dit onderwerp geschreven en Henk heeft een blog waar dagelijks zeker 400 bezoekers informatie vandaan halen. Juist het overbrengen van kennis en ervaring vinden beiden heel waardevol. Catharina: “In veel landen heb je een systeem waar oude vakkennis wordt overgedragen op leerlingen. Hier hebben we zo’n systeem niet, maar we zouden er graag een rol in spelen. Onze droom is om samen met andere mensen echt buiten te gaan wonen, te midden van onze eigen biologische lavendelvelden en daar bijvoorbeeld een cursuscentrum en een theetuin aan koppelen.” Ze zouden zo graag hun ervaringen en kennis nog verder brengen. Henk: “Lavendelolie werkt geweldig bij dementerende ouderen die angstig zijn. Je hebt niet meer nodig dan een paar druppeltjes op het hoofdkussen.” Catharina vult aan: “Lavendel is rustgevend, helend, het hydrolaat helpt bij sommige mensen tegen hoofdpijn, je kunt er een voetenbadje van maken maar er zijn ook mensen die een traumatische ervaring achter de rug hebben en er troost uit putten. Het is zo’n mooi product en het groeit gewoon in je eigen tuin, dat noem ik rijkdom”.


Gedroogde aromatische kruiden destilleren: Salie

by Henk Ploeger

Ik heb al een aantal keren gedroogde aromatische kruiden ingekocht en gedestilleerd. Ook leerlingen van mijn school hebben vorig jaar in het kader van hun profielwerkstuk gedroogde gember gedestilleerd. Zo vroeg in het seizoen heb ik zelf nog geen verse aromatische kruiden tot mijn beschikking.

Vers geplukte Salie Salvia officinalis

Dat was de aanleiding voor mij om tijdens een workshop gedroogde salie te gaan destilleren. De afgelopen drie jaar heb ik van vers geplukte Salie etherische olie en hydrolaat gemaakt. Ik was dan ook wel geïnteresseerd hoeveel aromatische stoffen (olie) er in gedroogde toestand nog uit te halen vallen.

Voor de destillatie heb ik 4 Kg gedroogde en gesneden salie (Salvia officinalis) gebruikt. Een hoeveelheid die ruimschoots paste in mijn 150 Liter RVS destilleerketel.

Destilleerketel 150 Liter

Om na de destillatie het massapercentage te kunnen bepalen heb ik gebruik gemaakt van een nauwkeurige weegschaal. Voor het bepalen van de massa hebben we de etherische olie die we hadden gedestilleerd goed van het hydrolaat gescheiden. Ik noteerde een gewicht van 18,41 gram. Uitgaande van een dichtheid van de olie van 0,9 kom je uit op een volume van 20 mL.

Hydrolaat wegen

Van 4 Kg gedroogde Salie kwam ik op een massapercentage van 0,46%. Dit percentage is hoger in vergelijking met de destillaties van verse salie die ik in 2016, 2017 en 2018 heb gedaan. Dat is op het eerste gezicht ook logisch want tijdens het drogen van de salie verliest het gewicht, dus heb je automatisch een hoger massapercentage. Ook zullen klimatologische oorzaken een rol spelen in een lagere opbrengst van de Nederlandse salie etherische olie.


Oogst op Kreta van in het wild groeiende salie.  foto: wildherbsofcrete.com

foto: wildherbsofcrete.com

Toch valt mij de opbrengst van de gedroogde salie tegen. Volgens de leverancier is de salie van hoge kwaliteit en afkomstig uit Griekenland. Dit land heeft de ideale groei- omstandigheden voor deze plant en groeit er ook in het wild. Je zou dan ook een hoge opbrengst moeten verwachten. Volgens de literatuur geeft salie onder ideale omstandigheden een opbrengt van 1,5 tot 2,5 procent aan etherische olie.


Salie etherische olie scheiden van het hydrolaat

De lage opbrengst aan olie uit gedroogde salie heeft een reden. Door het drogen en héél fijn snijden van de bladeren gaan veel olieproducerende klieren kapot. Hierdoor heb je veel verlies aan etherische olie bij het stoomdestilleren. Het zal tijdens het proces van het verwerken van de kruiden dan ook heel erg naar salie hebben geroken!


Pesticiden in etherische olie

by Henk Ploeger
Trouw 23 maart 2019

Afgelopen zaterdag las ik bovenstaand artikel in het dagblad Trouw. Dat er in gangbaar krachtvoer (vaak soja uit Zuid-Amerika) pesticiden zitten wist ik al, maar dat het in stro zit wat ook gebruikt mag worden in de biologische landbouw was voor mij een verrassing. In deze tijd van het jaar is het gebruik van pesticiden zelfs zichtbaar. Landbouwers is het gebruik van glyfosaat bevattende Roundup toegestaan. Hierdoor kleuren de velden in het vroege voorjaar hier en daar oranje.


foto: Leeuwarder Courant bron: shutterstock

Het artikel in de krant gaat over mest, maar ook etherische olie kan door allerlei oorzaken pesticiden bevatten. Dat kan te maken hebben met verontreiniging in de bodem, maar ook met de teeltwijze waarbij pesticiden gebruikt worden.

Zo hebben we in 2015 van de etherische olie die we uit sinaasappelschillen hadden gedestilleerd een pesticiden-analyse laten maken. Er werden 4 soorten pesticiden gevonden met een redelijk hoge concentratie. In het onderzoek  Pesticides in essential oils: Occurrence and concentration in organic and conventional orange essential oils from eleven geographical origins uit 2017 is ook gekeken naar het verschil tussen etherische olie van conventioneel en biologische geteelde sinaasappel.

Wat opvalt is dat ook de etherische olie afkomstig van biologische teelt pesticiden bevatten. Wel in veel lagere concentraties. Verklaring hiervoor is terug te voeren naar de bodem. Blijkbaar worden de biologische sinaasappelen geteeld op percelen waar in het verleden pesticiden zijn gebruikt. 

foto: pixabay.com

De afgelopen jaren hebben we in de analyses die we hebben laten uitvoeren vaker gezien dat aromatische planten geteeld zonder chemische bestrijdingsmiddelen toch pesticiden bevatte. Het gedetecteerde pesticide gaf in alle gevallen een verklaring over het vroegere gebruik. Bijvoorbeeld toegepast in de fruitteelt als fungicide.  

Salie, munt en basilicum

Voordat we aromatische planten destilleren willen we dan ook altijd weten wat de teeltwijze is. Als er in volle grond geteeld wordt is het dus geen garantie dat er, ook bij biologische teelt, geen pesticiden in de etherische olie aanwezig zijn. Het telen van aromatische planten in potten met schone grond is dan ook een veiligere optie.