very welcome!

by Henk Ploeger

INDEKOPERENKETEL maakt etherische olie en hydrolaat van aromatische planten in onze destilleerwerkplaats. Plantaardige restproducten die afkomstig zijn van lokale telers, bedrijfjes of bos- en landschapsbeheerders. We willen het vervaardigen en het gebruik van etherische olie onder de aandacht brengen. We hanteren in onze bedrijfsvoering het principe ´zorgen voor de Aarde, zorg voor elkaar en eerlijk delen´


Het boek ‘Lavendel destilleerboek: praktische handleiding’ kost € 24,50 exclusief verzendkosten. Bestel het lavendelboek door het online formulier in te vullen, of mail naar indekoperenketel@gmail.com.
ISBN 978-94-6389-091-5
Uitgave in eigen beheer. Full color glossy druk, 88 pagina’s op A4 formaat.


HET boek over destilleren van naaldbomen in Nederland door Catharina de Bruin is verkrijgbaar. Inmiddels hebben we de derde oplage. Het boek kost € 29,50 exclusief verzendkosten. Bestel het naaldbomenboek door het online formulier in te vullen, of mail naar indekoperenketel@gmail.com.

Lariks, Spar en Grove Den: naaldbomen met geneeskrachtige werking / door Catharina de Bruin
ISBN 9789402240009
Uitgave in eigen beheer. Full color boek, 200 pagina’s op A4 formaat

‘Dag Catharina, Dank je wel voor de snelle verzending. Geweldig, wat een mooi cadeau aan mezelf, en dat op sinterklaasavond. Het formaat is alleen een beetje wennen maar uiteindelijk voel ik de liefde en aandacht die het uitstraalt, dikke pluim voor alle mensen die dit boek hebben gecreëerd.’

lavendeloogst 4 juli 2013 023

INDEKOPERENKETEL maakt etherische olie en hydrolaat van plantaardige restproducten, afkomstig van lokale telers, bedrijfjes of bos- en landschapsbeheerders. We willen het vervaardigen en het gebruik van etherische olie en hydrolaat onder de aandacht brengen.

We hanteren in onze bedrijfsvoering het principe
´Zorgen voor de Aarde, zorg voor elkaar en eerlijk delen´

INDEKOPERENKETEL destilleerwerkplaats in Gilze | Henk Ploeger en Catharina de Bruin | indekoperenketel@gmail.com | tel 06-18076977 of 06-34068220  

INDEKOPERENKETEL is ingeschreven in het Handelsregister met KvK-nummer 71376275 onder de naam H&C Aromalab op 9 april 2018 te Breda. BTW-nummer 858691607B01


Campo Divino destilleert in de heuvels van Argentinië

by Catharina de Bruin

Sinds 2014 wordt in Córdoba in het Zuid-Amerikaanse Argentinië gedestilleerd door Claudio Moreni van het project Campo Divino (Ananda Narayana – Divine Land). Henk en ik hadden de kans om elkaar te ontmoeten en ervaringen over het destilleren uit te wisselen. We vonden het heel bijzonder om zo in contact te komen met een destillateur van de andere kant van de wereld.

vlnr Henk, Catharina en Claudio ruiken olie

Het Ananda Narayana project is gebaseerd op ‘Master Units’ waar duurzame ontwikkeling gebaseerd op spirituele waarden en een inclusieve gemeenschap op kleine schaal worden toegepast. De focus ligt op jongeren betrekken bij biologische groenten en kruiden verbouwen en verwerken.

Het terrein van Campo Divino is zo’n 22 hectare groot en sinds 2014 zijn er door initiatiefnemer Claudio en vele vrijwilligers twee gebouwen gemaakt. Nu kan het project de volgende stap nemen en meer mensen ontvangen. Het gebied biedt een overweldigende natuur met prachtige uitzichten, frisse lucht en vers water.

” Na een lange periode van missiewerk in verschillende landen over de gehele wereld, begreep ik dat het belangrijkste aspect van duurzame ontwikkeling is om mensen naar de essentie binnenin zichzelf te brengen.

Daarom betrekken we jongeren om bewustzijn te ontwikkelen in hun jonge jaren over een duurzame levensstijl en zichzelf leren kennen op het diepste zielsniveau.

Naast productie, vrijwilligerswerk en duurzaamheid bieden we een atmosfeer van hartverbinding voor:
persoonlijke ontwikkeling ~ zelfbewustzijn ~ dienstbaar gericht zijn ~ natuurherstel ~ spirituele waarden ~ goed gezelschap ~ sociale verbinding ~ Universele Liefde ”

Project founder Claudio Mureni (Kuntur)

Yolande, Catharina, Henk en Claudio nemen een break tijdens de
‘ International essential oil Conference ‘

Het was heel leuk om te kijken welke planten worden gedestilleerd op Argentijnse bodem. En te vergelijken met de Nederlandse etherische olie door elkaar te laten ruiken en ervaren. We hadden allebei rozemarijn, eucalyptus, munt en salie etherische olie gemaakt en meegenomen.
Wel stoppen we bij INDEKOPERENKETEL 100% pure etherische olie in flesjes, terwijl bij Ananda Narayana project de olie verdund in een jojoba dragerolie wordt aangeboden. Zowel Claudio als wij zijn nog aan het zoeken naar toepassingsmogelijkheden voor de hydrolaten.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is voorbereiden-destillatie.jpg
voorbereiden van de kruiden
de ouders van Claudio zijn bij de destillatie aanwezig
Verkoop op de lokale markt
de destilleerketel

Bekijk hieronder het filmpje van het destilleren van Mentha piperita: ” We beginnen de destillatie met de alambiek te laten zien en willen het ambachtelijk stoomdestilleren uitleggen. Dit is een 65 liter alambiek met 7 kg Mentha piperita gevuld. Het kokende water genereert stoom die de aromatische componenten uit de plant omhoog stuwen, waarna de stoom wordt afgekoeld met vers water zodat de stoom weer vloeibaar wordt. De essentiële olie en het aromatische water worden verzameld in glaswerk. Door het verschil in dichtheid kunnen we ze van elkaar scheiden in verschillende flessen. ”

Claudio, Catharina, Yolande en Henk maken een herfstwandelingetje

Het project Campo Divino in Argentinië is toe aan de volgende fase en kan jouw support goed gebruiken. Wil je meer lezen over het project? Klik op de link naar het Project Plan (6 MB), of stuur een e-mail en je krijgt het Project Plan in je mailbox.

Een donatie maak je over door een bankoverschrijving naar ING bankrekeningnummer NL75 INGB 0007 5003 59  tnv STICHTING NERI in Den Bosch ovv Campo Divino Argentina

Wil je als vrijwilliger meedoen aan het project? Je bent van harte welkom! Meer informatie over de komende projecten van 2020 lees je hieronder.


Wat is destilleren-in-opdracht

by Henk Ploeger

Citroenmelisse in de destilleerketel

Het afgelopen destilleerseizoen hebben we een toenemend aantal verzoeken gekregen om aromatische planten te destilleren. In september hebben we bijvoorbeeld citroenmelisse gedestilleerd. Het destilleerjaar begon al in januari met de destillatie van het bovenste gedeelte van de Noordmann spar die op de Coolsingel had gestaan.

40 kG gehakselde Nordmann spar in de werkplaats

Vaak gaat het om grotere hoeveelheden kruiden of planten waarvoor we een grote destilleerketel beschikbaar hebben. We kunnen dan de aangeleverde aromatische planten in één keer destilleren voor de opdrachtgever. We rekenen in dagdelen voor de voorbewerking van de planten, als dat ter plekke in de destilleerwerkplaats gebeurt, en voor de destillatie.

In sommige gevallen is het belangrijk om het exacte massapercentage vast te stellen. Zo kan je berekenen hoeveel de opbrengst aan etherische olie is.

We kunnen ook de samenstelling van de etherische olie laten analyseren. De chemische analyse wordt gemaakt met gaschromatografie. Deze analyse geeft belangrijke informatie over de planten aan de opdrachtgever. We verwerken de destilleergegevens in een rapportage.

het leeghalen van de grote destilleerketel na het destilleren
Destilleren van lavendel

Bij het destilleren komt meer werk bij kijken dan je zo op het eerste gezicht zou denken. Er zijn verschillende soorten voorbereidingen voor de stoomdestillatie. Denk bijvoorbeeld aan hakselen, of laten drogen van de planten of kleiner maken om beter in de ketel te kunnen verdelen of andere manieren van verwerken. Vaak is dat een arbeidsintensieve klus waar goede afstemming voor nodig is.

De destillatie zelf, vraagt natuurlijk ook de nodige tijd en aandacht. Een destillatie duurt al gauw een paar uur.

Daarna is het belangrijk om de ketel goed schoon te maken. De 300 Liter destilleerketel heeft in het midden een kantelpunt hierdoor wordt het leeghalen van de ketel vergemakkelijkt.

Ook de koelemmer moet niet vergeten worden bij het schoonmaken. Hier kunnen nog resten etherische olie en hydrolaat in zitten die niet in de olie en het hydrolaat van een volgende destillatie terecht mogen komen. 

etherische olie in de scheittrechter

Wij vinden het leuk en interessant om ons te verdiepen in verschillende destilleerverzoeken en ze uit te voeren. We beleven er veel plezier aan, en het zorgt voor meer kennis over een specifieke plant of plantengroep. We houden van experimenteren en onderzoeken.

We schatten het verwachte resultaat in van de destillatie en delen die ook met de opdrachtgever. Ook adviseren we over de oogsttijd en geven we informatie over de eventuele voorbewerkingen die noodzakelijk zijn om tot een zo goed mogelijk resultaat te komen.

Digitaal verwerken van de destilleergegevens
lavendelolie scheiden
foto: Mirjam Bemelmans

Het is mooi om te zien dat we door onze expertise mensen die met aromatische (medicinale) planten werken verder op weg kunnen helpen. Ben je eigenaar van een tuin of biologische tuinderij, voedselboswachter, plantenveredelaar of kunstenaar? Werk je aan een project om de diversiteit te bevorderen of wil je plantaardige reststromen upcyclen? Wil je jouw biologisch of biologisch dynamische kruidenoogst laten destilleren tot (foodgrade) etherische olie en hydrolaat?

Verzoeken voor een destilleeropdracht kan via het formulier op onze website of onze mailadres: indekoperenketel@gmail.com


Lavendelteelt aan de Moezel

by Henk Ploeger
Lavendelveld aan de Moezel  foto: Lehmer Razejunge

Tijdens onze wandel- en fietsvakantie langs de Moezel kwamen we bij toeval een interessant project tegen van de Lehmer Razejunge. Lehmer is een plaatsje tussen Cochem en Koblenz gelegen midden in een wijnbouwgebied. De organisatie Lehmer Razejunge brengt kinderen en jongeren in aanraking met de wijnbouwtradities in het culturele landschap van de Moezelterrassen. 

Lavendel und naturkrauter fels terrasse aan de moselradweg

De Razejunge houden zich ook bezig met natuurbehoud en milieubescherming. Wil je weten wat ‘razejunge’ betekent, bekijk de uitzending hieronder. De Razejunge bevordert met verschillende projecten de biodiversiteit van de flora en fauna. In dat kader zijn ze in 2014 gestart met het aanleggen van een ‘Lavendel und naturkrauter fels terrasse’ op een stenige helling waar vroeger druiven werden verbouwd.

Bekijk: Der Klimacheck – Wie verändert sich die Natur?
Aanplant Lavandula.angustifolia  foto: Lehmer Razejunge

Het project is inmiddels 5 jaar verder en in die tijd is duidelijk geworden dat het een behoorlijke bijdrage geleverd aan de biodiversiteit. Er zijn 5 keer meer vlindersoorten (27) waargenomen. Het aantal bijen en hommels is enorm toegenomen. Ook vliegen er bijen op de lavendel en wordt er lavendelhoning geproduceerd.

foto: Lehmer Razejunge
Lavendeloogst 2018 foto: Lehmer Razejunge

Er zijn in totaal 3200 lavendelplantjes geplant op een 2500 m2 steile stenige helling. Lavendel als keuze voor dit project is eigenlijk heel logisch. De omstandigheden op de berghellingen zijn mediterraan en vergelijkbaar met die van waar de plant van nature voorkomt.

Het vullen van de distilleerketel  foto: Lehmer Razejunge

Van de lavendel die jaarlijks geoogst wordt gaat een deel naar een lokale distilleerderij. De distilleerketel is met enige aanpassingen voor het stoomdestilleren van de lavendel geschikt gemaakt.

Het opvangen van het destillaat  foto: Lehmer Razejunge

Dat heeft in het begin van het project wel veel overleg en handmatige inspanning gekost om de lavendeldestillatie op een vakkundige manier uit te voeren. De alcohol uit gegist fruit distilleren vergt toch een heel andere techniek dan etherische olie uit lavendel destilleren.

Bij alcohol stoken is het zaak een goede scheiding tussen de alcohol- en waterdamp te krijgen. Dat doe je door gebruik te maken van een kolom op de destilleerketel en zo koud mogelijk te koelen. Bij het stoomdestilleren van aromatische planten probeer je zo geleidelijk mogelijk te koelen. De stoom met de vluchtige aromatische stoffen gaat direct van de destilleerketel naar de koeler. 

Opbrengst lavendelolie  foto: Lehmer Razejunge

De lavendelolie wordt gebruikt om lavendellikeur van te maken. Een ander deel van de lavendeloogst komt terecht in geurzakjes en lavendelthee. 

Een deel van de lavendel is geknipt, maar niet rond de bomen

Toen wij langsfietsten waren de meeste lavendelplanten geknipt. Alleen grote lavendelplanten rond de fruitbomen stonden nog te bloeien. Hoewel het op de foto niet goed te zien is, gonste het van de insecten en de vlinders op de lavendel.

foto: Lehmer Razejunge

Het moet een geweldig gezicht zijn als de lavendelplanten in juni/juli tussen het groen van de druivenbladeren hun mooie paarse bloemen in bloei hebben staan. Een mooi voorbeeldproject waarbij bevordering van de biodiversiteit, educatie en het maken van een lokaal product samengaan!


Op het Brabantse lavendelveld!

by Henk Ploeger
Lavendelveld in de buurt van Bavel Noord-Brabant

In voorbereiding op de Open Keteldag hebben Catharina en ik op het lavendelveld van een Brabantse kwekerij een paar kratten lavendel geplukt. Voor ons een oude bekende cultivar, namelijk Lavandula angustifolia var. little lady. We hebben deze plant van dezelfde kwekerij in 2012 en 2013 ook al geoogst en kwamen na onderzoek van de lavendelolie tot verrassende resultaten.

Het plukteam lavendeloogst 2013

Het was voor ons weer een geweldige ervaring om in een lavendelveld met om ons heen veel naar nectar zoekende bijen en hommels lavendel te knippen. De lavendel was wel iets over z’n hoogtepunt heen, maar voor een demonstratie lavendel destilleren op een Open Keteldag is dat niet erg. We vonden het leuk om de bezoekers te laten zien hoe je lokaal geteelde aromatische planten kunt destilleren.

Catharina aan de rand van het lavendelveld
Henk in het lavendelveld

De cultivar die we al in 2012 hadden uitgekozen om z’n sterke geur stond langs de weg. Dat gaf mij de gelegenheid een aantal geïnteresseerde voorbijgangers het een en ander te kunnen vertellen over de waarde en het gebruik van lavendelolie. Zelf heb ik bijvoorbeeld een lavendel massageolie gebruikt om jeukende plekken veroorzaakt door de eikenprocessierups te behandelen. De lavendel vermindert niet alleen de jeuk, maar is ook wondhelend wat littekens tegengaat.

Catharina laat zien hoe je lavendel knipt
Lavendel in de kratten

Afgelopen zondag heb ik de half gedroogde lavendel in de destilleerketel overgebracht. De eerste bezoekers van de Open Keteldag konden getuige zijn van de start van de destillatie. Om tijdens deze drukbezochte zondagmiddag mijn handen vrij te hebben heb ik voor het scheiden van etherische olie en hydrolaat gekozen voor een Florentijnse vaas.

scheitrechter met lavendel etherische olie

De gedestilleerde lavendel etherische olie heb ik verzameld in een scheitrechter. Tijdens de middag had ik ruim 100 mL olie gemaakt. Dat is qua opbrengst minder dan de 1% (massapercentage) die ik in 2013 had gevonden. Dat komt omdat we in dat jaar de lavendel onder perfecte condities hebben kunnen oogsten.

Uitnodiging voor de Open Dag

Mocht je interesse hebben in een Open (Ketel)dag ……….. dit jaar organiseren we onze laatste open dag op zaterdag 7 september. En voor de geïnteresseerden in het maken van lavendelolie organiseren we deze zomer nog 3 workshops op 3, 11 en 17 augustus aanstaande.

Workshop Lavendel destilleren

Aanmelden kan via de website: http://indekoperenketel.nl/workshops/ of door een mailtje te sturen naar indekoperenketel@gmail.com 


Bijzonder ambacht: Brabantse lavendelolie

by Catharina de Bruin
Henk en Catharina

Lavendelolie uit Brabant
Een typisch geval van ‘mijn man heeft een hobby’ zo noemt Henk Ploeger (62) zijn passie voor het destilleren van lavendel en andere planten. Zijn vrouw Catharina de Bruin (52) ging mee in die liefhebberij en samen richtten ze het bedrijfje In de Koperen Ketel op en brouwen ze op het Brabantse platteland de prachtigste etherische oliën van lavendel, maar ook van lariks en grove den uit nabijgelegen bossen.

Zo begint het artikel in het juli -augustus zomernummer van LandIdee. Lavendelolie uit Brabant gaat over het lavendelboek en over INDEKOPERENKETEL. Het artikel is geschreven door Jacqueline Leenders. Het magazine ligt nu in de winkel.

Lees de laatste alinea van het artikel:

Toekomstdroom
Henk heeft zijn baan nog steeds, maar er komen steeds meer opdrachten van bedrijven, verzoeken van studenten en zelfs kunstenaars die een bepaald destillaat willen uitproberen. Henk en Catharina werken daar graag aan mee. Inmiddels heeft Catharina twee boeken over dit onderwerp geschreven en Henk heeft een blog waar dagelijks zeker 400 bezoekers informatie vandaan halen. Juist het overbrengen van kennis en ervaring vinden beiden heel waardevol. Catharina: “In veel landen heb je een systeem waar oude vakkennis wordt overgedragen op leerlingen. Hier hebben we zo’n systeem niet, maar we zouden er graag een rol in spelen. Onze droom is om samen met andere mensen echt buiten te gaan wonen, te midden van onze eigen biologische lavendelvelden en daar bijvoorbeeld een cursuscentrum en een theetuin aan koppelen.” Ze zouden zo graag hun ervaringen en kennis nog verder brengen. Henk: “Lavendelolie werkt geweldig bij dementerende ouderen die angstig zijn. Je hebt niet meer nodig dan een paar druppeltjes op het hoofdkussen.” Catharina vult aan: “Lavendel is rustgevend, helend, het hydrolaat helpt bij sommige mensen tegen hoofdpijn, je kunt er een voetenbadje van maken maar er zijn ook mensen die een traumatische ervaring achter de rug hebben en er troost uit putten. Het is zo’n mooi product en het groeit gewoon in je eigen tuin, dat noem ik rijkdom”.


Gedroogde aromatische kruiden destilleren: Salie

by Henk Ploeger

Ik heb al een aantal keren gedroogde aromatische kruiden ingekocht en gedestilleerd. Ook leerlingen van mijn school hebben vorig jaar in het kader van hun profielwerkstuk gedroogde gember gedestilleerd. Zo vroeg in het seizoen heb ik zelf nog geen verse aromatische kruiden tot mijn beschikking.

Vers geplukte Salie Salvia officinalis

Dat was de aanleiding voor mij om tijdens een workshop gedroogde salie te gaan destilleren. De afgelopen drie jaar heb ik van vers geplukte Salie etherische olie en hydrolaat gemaakt. Ik was dan ook wel geïnteresseerd hoeveel aromatische stoffen (olie) er in gedroogde toestand nog uit te halen vallen.

Voor de destillatie heb ik 4 Kg gedroogde en gesneden salie (Salvia officinalis) gebruikt. Een hoeveelheid die ruimschoots paste in mijn 150 Liter RVS destilleerketel.

Destilleerketel 150 Liter

Om na de destillatie het massapercentage te kunnen bepalen heb ik gebruik gemaakt van een nauwkeurige weegschaal. Voor het bepalen van de massa hebben we de etherische olie die we hadden gedestilleerd goed van het hydrolaat gescheiden. Ik noteerde een gewicht van 18,41 gram. Uitgaande van een dichtheid van de olie van 0,9 kom je uit op een volume van 20 mL.

Hydrolaat wegen

Van 4 Kg gedroogde Salie kwam ik op een massapercentage van 0,46%. Dit percentage is hoger in vergelijking met de destillaties van verse salie die ik in 2016, 2017 en 2018 heb gedaan. Dat is op het eerste gezicht ook logisch want tijdens het drogen van de salie verliest het gewicht, dus heb je automatisch een hoger massapercentage. Ook zullen klimatologische oorzaken een rol spelen in een lagere opbrengst van de Nederlandse salie etherische olie.


Oogst op Kreta van in het wild groeiende salie.  foto: wildherbsofcrete.com

foto: wildherbsofcrete.com

Toch valt mij de opbrengst van de gedroogde salie tegen. Volgens de leverancier is de salie van hoge kwaliteit en afkomstig uit Griekenland. Dit land heeft de ideale groei- omstandigheden voor deze plant en groeit er ook in het wild. Je zou dan ook een hoge opbrengst moeten verwachten. Volgens de literatuur geeft salie onder ideale omstandigheden een opbrengt van 1,5 tot 2,5 procent aan etherische olie.


Salie etherische olie scheiden van het hydrolaat

De lage opbrengst aan olie uit gedroogde salie heeft een reden. Door het drogen en héél fijn snijden van de bladeren gaan veel olieproducerende klieren kapot. Hierdoor heb je veel verlies aan etherische olie bij het stoomdestilleren. Het zal tijdens het proces van het verwerken van de kruiden dan ook heel erg naar salie hebben geroken!


Pesticiden in etherische olie

by Henk Ploeger
Trouw 23 maart 2019

Afgelopen zaterdag las ik bovenstaand artikel in het dagblad Trouw. Dat er in gangbaar krachtvoer (vaak soja uit Zuid-Amerika) pesticiden zitten wist ik al, maar dat het in stro zit wat ook gebruikt mag worden in de biologische landbouw was voor mij een verrassing. In deze tijd van het jaar is het gebruik van pesticiden zelfs zichtbaar. Landbouwers is het gebruik van glyfosaat bevattende Roundup toegestaan. Hierdoor kleuren de velden in het vroege voorjaar hier en daar oranje.


foto: Leeuwarder Courant bron: shutterstock

Het artikel in de krant gaat over mest, maar ook etherische olie kan door allerlei oorzaken pesticiden bevatten. Dat kan te maken hebben met verontreiniging in de bodem, maar ook met de teeltwijze waarbij pesticiden gebruikt worden.

Zo hebben we in 2015 van de etherische olie die we uit sinaasappelschillen hadden gedestilleerd een pesticiden-analyse laten maken. Er werden 4 soorten pesticiden gevonden met een redelijk hoge concentratie. In het onderzoek  Pesticides in essential oils: Occurrence and concentration in organic and conventional orange essential oils from eleven geographical origins uit 2017 is ook gekeken naar het verschil tussen etherische olie van conventioneel en biologische geteelde sinaasappel.

Wat opvalt is dat ook de etherische olie afkomstig van biologische teelt pesticiden bevatten. Wel in veel lagere concentraties. Verklaring hiervoor is terug te voeren naar de bodem. Blijkbaar worden de biologische sinaasappelen geteeld op percelen waar in het verleden pesticiden zijn gebruikt. 

foto: pixabay.com

De afgelopen jaren hebben we in de analyses die we hebben laten uitvoeren vaker gezien dat aromatische planten geteeld zonder chemische bestrijdingsmiddelen toch pesticiden bevatte. Het gedetecteerde pesticide gaf in alle gevallen een verklaring over het vroegere gebruik. Bijvoorbeeld toegepast in de fruitteelt als fungicide.  

Salie, munt en basilicum

Voordat we aromatische planten destilleren willen we dan ook altijd weten wat de teeltwijze is. Als er in volle grond geteeld wordt is het dus geen garantie dat er, ook bij biologische teelt, geen pesticiden in de etherische olie aanwezig zijn. Het telen van aromatische planten in potten met schone grond is dan ook een veiligere optie. 


Lavendel destilleerboek

by Catharina de Bruin

Wie kent niet de lavendel, de heerlijk geurende grijsgroene plant met haar kleine paarse bloemen?

Dit lavendelboek is een naslagwerk voor tuiniers, biologische telers, voedselboswachters, herboristen, kruidenverzamelaars, aromatherapeuten, iedereen die houdt van de geur van lavendel en liefhebbers van lavendelolie.

In dit handboek lees je over het telen, oogsten, drogen, destilleren en gebruiken, aangevuld met informatie over de biochemische processen van de lavendel.

‘We staan aan de wieg van een Nederlandse lavendelcultuur met een veelbelovende toekomst. Mis het niet en verdiep je in de veelzijdige lavendel!’

Catharina de Bruin

Mail indekoperenketel@gmail.com om te bestellen.
Of gebruik onderstaand webformulier.

Over het lavendel destilleerboek

Het boek begint met de taxonomische indeling en het verschil tussen lavendel en lavandin. De biochemische processen worden aan de hand van schematische weergaven duidelijk gemaakt. Naast de techniek van het stoomdestilleren en de verschillende destillatie-opstellingen, wordt ingegaan op de geneeskrachtige werking van lavendel, energetisch werken met lavendel, recepten en vele toepassingen.

De hoofdstukken gaan over destilleren in glas, destilleren in RVS, destilleren in koper, destilleren met een still. Elk hoofdstuk geeft een praktijkvoorbeeld van destilleren bij indekoperenketel. Vragen waarop wordt ingegaan zijn: hoe kies ik de meest geschikte locatie en waar moet ik op letten bij het telen van lavendel? Wanneer is het tijd om te oogsten? Welke soort destilleerketel kies ik? Hoeveel water heb ik nodig om te destilleren? Hoe kan ik het destillaat scheiden? Waar gebruik ik lavendelolie voor? Kan ik het ook op de huid gebruiken? Wanneer kies ik voor lavendelhydrolaat en wanneer kies ik voor etherische olie?

Uitgave van INDEKOPERENKETEL
Samenstelling: Catharina de Bruin
Illustraties: Henk Ploeger en Catharina de Bruin
Redactie: Marlies de Bruin

ISBN 978-94-6389-091-5

Met inhoudsopgave, index en literatuurlijst. Uitgave in eigen beheer.
Het Lavendel destilleerboek heeft 88 fullcolor glossy pagina’s op A4 formaat.

Over de auteur

Catharina de Bruin is auteur van het naslagwerk “Lariks, Spar en Grove Den: naaldbomen met een geneeskrachtige werking” (2017) en van de praktische handleiding “Lavendel destilleerboek” (2019).
Catharina is partner/vennoot van INDEKOPERENKETEL en H&C Aromalab.



Etherische olie in parfum

by Henk Ploeger

Er is steeds meer vraag naar parfums op basis van natuurlijke geurstoffen. Dat heeft voor een deel te maken met het aantal mensen dat allergische reacties krijgt door het gebruik van parfum houdende producten. Hoe zit het eigenlijk met de hoeveelheid etherische olie in een reguliere parfum? Een interessante vraag voor mij als destillateur van etherische oliën.


Decor van “Perfume: The Story of a Murderer” in het “Musée des miniatures et décors de cinéma”, Lyon.
(Jean-Baptiste Grenouille in de destillatieruimte) Wikipedia foto: User:ΛΦΠ

Vroeger zoals mooi te zien en te lezen is in de film en het boek ´Perfume´ werd parfum samengesteld uit natuurlijke ingrediënten. Om die te verkrijgen werd gebruik gemaakt van een koperen destilleeropstelling voor het stoomdestillatieproces. Met de opkomst van de chemische industrie en de verworven kennis om geurstoffen te synthetiseren werden geurstoffen vervangen door goedkopere synthetische stoffen. Bijvoorbeeld linalol en linalylacetaat hoofdbestanddelen van lavendel etherische olie. Meer informatie over lavendelolie lees je in het boek ‘Lavendel destilleerboek’ geschreven door Catharina Bruin. 


Het aandeel etherische olie in parfum is prijsbepalend

In de film ´Perfume´ gebruikt Baptiste Grenouille een aantal etherische oliën voor een parfum:  patchouli, citroen, sinaasappelbloesem en styraxolie.

Als je nu kijkt naar het aandeel etherische olie in parfum is dat aandeel laag. De receptuur van parfum is te vinden in boeken en op internet. Voor het schrijven van dit artikel heb ik gekeken naar de receptuur van Chanel No.5. Onder de 22 aromatische bestanddelen bevinden zich drie etherische oliën: Ylang Ylang, Patchouli en Styrax.

Het parfum bevat ook 5% linalol(synthetisch) een stof die bekend staat als allergeen. In de receptuur staan ook de hoeveelheden die gebruikt worden. Als je dan kijkt naar de percentages bevat dit parfum 3,2% etherische oliën en 96,8% synthetische geurstoffen. Gemiddeld genomen bevat een parfum 5% etherische olie, maar dat is geen verplichting. Parfum kan ook voor 100% uit synthetische geurstoffen bestaan.

Allergieën

In 2014 maakte de Europese Commissie bekend dat ze antranol, chloroanthranol en lyral wilden verbieden. Dit omdat uit onderzoek bleek dat deze stoffen bij naar schatting 1 tot 3% van de mensen huid- en luchtweg allergieën zouden kunnen veroorzaken. Stoffen die onderdeel uitmaakten van twee bekende parfums. In het licht van parfumallergie is het goed dat op het verpakkingsdoosje van de parfum inhoudstoffen staan vermeld.

Om te achterhalen of je allergisch bent voor bepaalde geurstoffen kan je een allergietest laten uitvoeren. Een aantal jaren geleden heb ik zelf een allergietest ondergaan. Bij deze test gebruikt men een parfummix bestaande uit: kaneelalcohol, kaneelaldehyde, eugenol, iso-eugenol, geraniol alfa-amylkaneelaldehyde, hydroxy-citronellal en oak moss. Dit mengsel dient als indicator voor allergie voor één of meer parfumgrondstoffen. Bij een positieve score op de test kan met een vervolg test gekeken worden om welke stof of stoffen het gaat.


De kerstboom uit Rotterdam destilleren

by Henk Ploeger
De nordmannspar voor het stadhuis van Rotterdam.
foto: Sophia van den Hoek Un-fold-ed

Ik kreeg het verzoek of ik een deel van de coolsingelspar uit Rotterdam (Abies nordmanniana) wilde destilleren. De kerstboom had de afgelopen feestdagen in Rotterdam op de Coolsingel voor het stadhuis gestaan. Dit leek mij een leuke klus en bovendien kon ik een nieuwe soort aan mijn lijstje van gedestilleerde naaldbomen toevoegen. Ook de circulaire gedachte van de opdrachtgeefster sprak mij aan, omdat wij daar zelf ook mee bezig zijn. Niet zoals elk jaar de bomen opstoken tijdens kerstbomenverbrandingen, maar een nuttige toepassing voor het hout en de naalden vinden.

De top van de Abies nordmanniana is uitgeladen.

De opbrengst aan etherische olie van kerstbomen die al een tijdje geleden zijn gekapt, is altijd een verrassing. De opdrachtgeefster heeft takken van de kerstboom naar de destilleerwerkplaats gebracht. Ter plekke zijn de takken kleiner en handzamer geknipt om ze te kunnen hakselen.

hakselen

Deze bewerking is nodig om tijdens de stoomdestillatie de etherische olie goed uit de naalden te kunnen halen. Na twee uur hakselen hadden we 6 volle klapkratten gevuld. De kratten zijn eerst gewogen, omdat ik het interessant vind om te weten welke opbrengst de takken van deze kerstboom zouden opleveren.

Henk weegt een krat met gehakselde Abies nordmanniana

Het totale gewicht van de gehakselde Nordmannspar waarmee ik de ketel kon vullen was 40,4 Kg. Deze hoeveelheid past makkelijk in de 300 Liter destilleerketel die ik sinds vorig jaar gebruik.

Henk vult de destilleerketel met kerstboom

Vanwege de lage binnen- en buitentemperatuur in de wintermaanden heb ik de destilleerwerkplaats tijdig opgewarmd. Ik heb ruim vóór de destillatie water aan de kook gebracht in de destilleerketel. Hiervoor heb ik een gasbrander gebruikt in plaats van een elektrisch verwarmingselement vanwege het vermogen. Ook heb ik om warmteverlies tegen te gaan, de ketel een wollen jas aangetrokken.

Destillatie-opstelling inclusief wollen deken en koelemmer

De start van de destillatie is altijd een magisch moment. De temperatuur en de lichtinval in de destilleerwerkplaats maakte dit moment goed zichtbaar. Vluchtige aromatische bestanddelen condenseerden tot een soort mist die uit de uitloop van de koelemmer kwam.

Het magische moment bij de start van de destillatie

Voor het scheiden van de etherische olie en het hydrolaat heb ik een scheitrechter gebruikt. Na anderhalf uur destilleren ben ik gestopt: er kwam zichtbaar geen olie meer uit de uitloop van de koelemmer.

Catharina scheidt het hydrolaat van de etherische olie met de scheitrechter

Na de destillatie is het tijd om het hydrolaat te scheiden van de etherische olie. We hebben tijdens de destillatie van de ‘Rotterdamse kerstboom’ 5 Liter kerstboomhydrolaat geproduceerd.

Om een goed beeld te krijgen van de opbrengst aan etherische olie hebben we de olie gewogen. We berekenden een opbrengst van 93,60 gram. Als je gaat rekenen kom je uit op een massapercentage van 0,23%. Dat is een lager percentage dan wat ik gewend ben bij het destilleren van Douglasspar en Reuzenzilverspar. De opbrengst zou per soort kunnen variëren. Meer waarschijnlijk is dat er vanaf de periode dat de kerstboom is gekapt, en hij op de Coolsingel heeft gestaan, veel aromatische stoffen verloren zijn gegaan.

Dat is ook de reden dat wij bij voorkeur naaldbomen vers destilleren. Ik ben benieuwd wat de opdrachtgeefster gaat doen met de etherische olie en het hydrolaat!