Lavendel destilleren in het Amsterdamse Bos

by Henk Ploeger
Lavender fields van William Speakman

Een tijdje geleden ben ik gevraagd om een aantal workshops te geven tijdens de kunstmanifestatie Cure Park in het Amsterdamse Bos. Cure Park is een eigentijds kuuroord dat van 4 juni 2017 t/m 16 juli 2017 neerstrijkt in het Amsterdamse Bos. Met het Bostheater als centrum brengt Cure Park meer dan 30 kunstenaars, makers en denkers samen met publiek rondom het thema zorg, voor onszelf, de ander en de omgeving.

Lavandula angustifolia en L. stoechas in Lavender fields

Ik ben op de uitnodiging in gegaan omdat het thema mij aansprak en het inspirerend vond om workshops te geven in een kunstwerk met als titel ´Lavender fields´.

Het kunstwerk bestond uit een tent en een aangrenzend lavendelveldje. William Speakman, de kunstenaar, had gekozen voor twee soorten lavendel: Lavandula angustifolia en L. stoechas in verschillende variëteiten.

Lavandula stoechas

De lavendel stond nog volop in bloei, wat te merken was aan de vele bijen, hommels en vlinders die zich in het lavendelveldje ophielden. 

Om een workshop te geven waarbij ook de techniek van het stoomdestilleren zichtbaar werd gemaakt heb ik mijn kleinste destilleerapparaat meegenomen. Met dit apparaat is het mogelijk om 100 mL kruiden te destilleren. Ik heb gedroogde Lavandinbloemen gebruikt waarmee het mogelijk is om na de destillatie een klein beetje etherische olie zichtbaar te maken. De geur is geen probleem, omdat ik geen koeler gebruikt heb en er zodoende veel stoom en aromatische stoffen konden ontsnappen.

Uitleg over de stoomdestillatie

In een park zonder stromend water en electriciteit vergde dat wel de nodige voorbereiding en improvisatie. Dat maakte de twee workshops die ik gegeven heb ook bijzonder.

De ´demotafel´

Ik heb de deelnemers aan de workshop in het lavendelveldje uitleg kunnen geven over hoe en waar de lavendelplanten de etherische olie produceren.

En een werkende stoomdestillatie van lavandinbloemen kunnen laten zien en vooral ruiken!

Catharina en ik vonden het een geweldige ervaring om twee workshops te mogen doen op zo’n inspirerende plek! De combinatie van het lavendelveld met de vele insecten en het laten zien en ruiken van de stoomdestillatie was perfect.

De enthousiaste workshopdeelnemers maakten het plaatje compleet.


Geurige inloopdag is start van het stookseizoen 2017

by Henk Ploeger

Afgelopen zondag hadden we onze inloopdag. Voor ons is dat de start van het seizoen waarin we weer de nodige planten gaan destilleren.

Grove Den hakselen

In voorbereiding voor de inloopdag heb ik op de zaterdag Grove Den uit het bos gehaald en gehakseld. Ik heb de Den meteen in de destilleerketel gestopt, zodat ik de volgende dag gelijk met de destillatie kon beginnen.

aansluiten van de koelemmer op de destilleerketel

Omdat er vraag was naar Denhydrolaat kon ik deze destillatie mooi combineren met een demonstratie waarbij de bezoekers kennis konden maken met de geuren van een dennenbos. Ik had ook nog een kleinere destillatie-opstelling in glas klaarstaan waarmee ik de stoomdestillatie van Lavandinbloemen kon laten zien, en vooral natuurlijk ook laten ruiken.

hydrolaat afvullen

De bezoekers van de inloopdag kwamen verspreid over de dag binnendruppelen. Hierdoor hadden we alle tijd om vragen te beantwoorden en ervaringen uit te wisselen. Er was ook veel belangstelling voor de hydrolaten en oliën die we vorig jaar hebben geproduceerd. Hierbij waren de Rozemarijnolie (biologisch) en het Larikshydrolaat (wildcraft) favoriet.

Grove Den hydrolaat afvullen in de flessen

Aan het eind van de dag hebben zelfs een aantal enthousiaste bezoekers geholpen met het afvullen van het Grove Den hydrolaat die we deze dag hadden gemaakt.

hydrolaat van Grove Den aftappen en de etherische olie in flesjes afvullen

Naast het hydrolaat hebben we met de stoomdestllatie in totaal 28 mL etherische olie gemaakt. Ik had de exacte hoeveelheid Grove Den die we in de ketel hebben gestopt niet gewogen.
Maar ik schat dat ik zo ongeveer 10-12 Kg gehakselde Den heb gebruikt. Dat zou de gebruikelijke opbrengst van 0,25% aardig benaderen.

Catharina en ik hebben de inloopdag met weer een heel andere dynamiek en bezoekers als andere keren als zeer waardevol ervaren. We zijn dan ook benieuwd welke mensen op onze volgende open dag, zaterdag 17 juni aanstaande, bij ons een kijkje komen nemen.


Een zomer vol Lavandin

by Catharina de Bruin

Ook dit jaar hebben we weer een aantal workshops ‘Lavendel destilleren’ gehouden. We vinden het hardstikke leuk om deze workshops te houden. Elke keer zijn we weer verbaasd over de veelzijdigheid van deze plant en de mensen die lavendel heerlijk vinden ruiken. Daar gaan de workshops ook over: vooral ruiken, voelen en zelfs proeven van de lavandin.

Voor deze workshops gebruiken we Lavandin hybrida. Ze is biologisch en gecertificeerd door de teler. De gedroogde bloemen komen uit Mévouillon in Frankrijk. Dat is een streek waar veel lavendelvelden zijn aan de voet van de Mont Ventoux. Je kan erover lezen in dit boek Lavendel: op het land en in huis, tuin en keuken / tekst Anne Simonet – Avril, foto’s Sophie Boussahba

lavendel op het land simonet

Henk geeft uitleg over de techniek van het stoomdestilleren, een stukje biochemie – waar maakt de plant olie, een aantal toepassingen en waar je op moet letten als je etherische olie koopt.  We doen een geursessie met verschillende soorten olie. Een behoorlijk gevuld programma bij elkaar. Tussendoor hebben we verse kruidenthee met zelfgemaakte aardbeienkwarktaart erbij.

workshop 002

 

workshop 003 workshop 004 workshop 002 workshop 002 workshop 003 workshop 004 workshop 005 workshop 007 workshop 006 workshop 004 (1) workshop 003 workshop 006

De workshops zijn snel volgeboekt. De deelnemers komen van Hengelo en Haarlem tot aan Lokeren en Antwerpen. Lees hier een aantal reacties die we kregen na afloop:

Beste Henk en Catharina,

Het is al weer meer dan een week geleden dat ik mocht genieten van de workshop lavendeldestilleren. Mooi om mee te maken, mooi om gezien te hebben.
Het proces op zich, maar ook je de deskundige achtergrond informatie, daarbij de bezieling vanuit je beroep. Het was een verre tocht, maar meer dan de moeite waard.  [ …. ]
Nomaals, het was TOP!! Dankjewel!!  Ik blijf jullie volgen. Groet M

 

 

Hallo Henk en Catharina,

Ik vond het een heel geslaagde workshop. Alles werd duidelijk en heel enthousiast uitgelegd. De sfeer was ook heerlijk ontspannen, waarbij de lavendel misschien ook wel heeft bijgedragen. En dan nu nog zo’n uitgebreide syllabus. Fijn, kan ik ook alles nog eens rustig doorlezen!

Ik moet eerlijk bekennen dat ik de lavendelolie toch al op een geursteentje heb gebruikt in onze slaapkamer. De nacht ervoor hadden we nogal last gehad van ontzettend irritante muggen, maar deze zaterdagnacht niet meer. Ik heb ook heerlijk diep, vast en lang geslapen, heerlijk. Mijn partner vond me gisteren overdag ook nog super ontspannen. [ … ]

Met vriendelijke groet, H.

 

 

Goedemorgen Henk en Catharina,

 

Heel veel dank voor de geweldige middag. En de reader! Kijk hier heb ik nu wat aan.
Jullie workshop zit goed in elkaar, informatief en duidelijk en vooral integer.
Fijn ook dat jullie aan nazorg doen, want ik zal vast nog vragen hebben.

Fijne dag nog,
C.

Lees ook het blog wat Nicole Van Beek heeft geschreven over haar ervaring: http://idunagezondgenieten.be/lavandin-destilleren/
Nicole heeft twee recepten van lavandin olie en twee recepten voor lavandin hydrolaat erbij gedaan.

Bekijk het foto album op facebook voor de foto’s van Nicole Van Beek. Dank je, Nicole.

Catharina lavandin

We hebben lavandin olie en hydrolaat gemaakt en als je die wilt kopen, kan dat via de webwinkel.
We hopen dat veel mensen deze fijne, mooie lavandin olie gaan gebruiken en ervan genieten.

recept met lavandin provence


WORKSHOPS IN 2016

by Henk Ploeger
LAVENDEL WORKSHOP
Zaterdag 9 juli, dinsdag 23 augustus en  zaterdag 27 augustus 2016
van 13:00 uur tot 17:00 uur
Maximaal 12 deelnemers. Prijs:  € 55,-

Inclusief koffie/thee met wat lekkers, materialen en online documentatie.

contact en info: indekoperenketel@gmail.com

Deze workshop is dan ook geschikt voor mensen die zelf willen gaan destilleren en/of interesse hebben of bezig zijn met aromatherapie. Als je wil weten hoe een deelnemer vorig jaar de workshop heeft ervaren klik dan op onderstaande link: http://huis-tuin-en-keuken.blogspot.nl/2014/07/c-workshop-destilleren.html
lavendelworkshops2016

 

LAVENDEL (DECORATIE) WORKSHOP

juli 2016
van 13:00 uur tot 17:00 uur
Maximaal 12 deelnemers. Prijs:  € 55,-

Inclusief koffie/thee met wat lekkers, alle materialen en online documentatie.

contact en info: indekoperenketel@gmail.com

Zoals je kan lezen is deze workshop speciaal samengesteld voor mensen die het leuk vinden om te zien hoe lavandelolie gemaakt wordt en bovendien onder deskundige leiding een lavendeldecoraties leren maken.

Tijdens deze workshop gaan we Franse lavandin destilleren krijg je een korte uitleg over de techniek van de stoomdestillatie en houden we een geursessie met diverse soorten lavendel. Daarnaast is er veel tijd om zelf aan de slag te gaan met het maken van een lavendeldecoratie. Hiervoor heb ik Tineke van den Boer van Tineke’s decoraties gevraagd. Zij heeft ruime ervaring met het geven van workshops groendecoraties

 

 

 

WORKSHOP ZELF AROMATISCHE KRUIDEN VERWERKEN

op vrijdag 5 augustus en zaterdag 6 augustus 2016 van 13 uur tot ongeveer 17 uur.

Wij zien snoeiafval van aromatische planten als waardevolle grondstof om olie en hydrolaat te maken. Met veel toepassingen, bijvoorbeeld voor zeep maken of medicinale werking.

Deze middagworkshop is dan ook speciaal opgezet voor mensen die van aromatische planten uit hun tuin of permacultuurproject op kleine schaal etherische olie willen maken. Tijdens de workshop kan je kennis maken met oogsten, verwerken en stoomdestilleren voor olie en hydrolaat van aromatische planten en kruiden.

We leren de cursisten om met simpele huis- tuin- en-keuken middelen planten te gaan stoomdestilleren, een techniek om op een zuivere manier olie te winnen. Ook komen andere winningsmethodes zoals enfleureren, macereren en extraheren aan bod. Er is veel ruimte om vragen te stellen en uit te wisselen.

Prijs:                        € 25,- inclusief koffie en thee.
Aantal deelnemers:     minimaal 6, maximaal 10.
Zelf meenemen:         vers geplukte kruiden en glazen potje of flesje voor hydrolaat

Aanmelden: via het formulier op de website www.indekoperenketel.nl of mail naar indekoperenketel@gmail.com

Scannen0003

 

 

MEEWERKDAGEN LARIKS

Zaterdag 28 mei en zondag 29 mei. Van 10:00 uur tot 16:00 uur.
Door het koude voorjaar kan, naar verwachting, het oogsten van de lariks pas eind mei plaatsvinden.
Dan is de groei van de jonge takken en twijgen op zijn hoogtepunt. Er zijn warmere dagen nodig voor de bomen. Zo wordt de beste opbrengst van lariks olie en hydrolaat verwacht.

In de ochtend gaan we in het Chaamse bos lariks takken halen. We lopen vanaf de werkplaats naar het bos, dat is ongeveer 1 km lopen.
Rond het middaguur gaat in de destilleerwerkplaats de ketel aan. Van de lariks maken we door stoomdestillatie lariksolie en larikshydrolaat.

Wil je erbij zijn?

Wil je meedoen met het oogsten van de lariks in het bos? Wil je helpen met hakselen en de ketel vullen? Je bent van harte welkom op deze leerzame, inspirerende en vooral gezellige meewerkdagen.

Wees er snel bij, want er zijn een beperkt aantal plaatsen.
Je kan zaterdag of zondag of beide dagen komen.
Belangrijk: wel eerst aanmelden door een mail te sturen naar indekoperenketel@gmail.com

Organisatie en contact

Koffie en thee met wat lekkers worden verzorgd,
Neem zelf een boterhammetje mee en werkhandschoenen.
Bijdrage: donatie, geef wat het je waard is, niet gratis.

meewerkdagen lariks destilleren 2016 webbanner (1)

We zien er naar uit je te ontmoeten,
Henk Ploeger & Catharina de Bruin

activiteiten 2016 (1)

 

 


Lavendelolie uit droogboeketten

by Henk Ploeger
http://www.partyhoevedegeer.nl/

Van twee workshopdeelnemers kreeg ik het aanbod om een aantal zakken gedroogde lavendel op te halen. Deze lavendelboeketten waren nog afkomstig van lavendelboerderij Viva Lavandula waar ik in 2010 lavandin had geplukt. Het was dus uit Nederland afkomstige lavendel. Ik was eigenlijk ook wel benieuwd hoeveel lavendelolie je nog uit droogboeketten kunt halen.

Viva Lavandula juli 2010

Het was wel duidelijk dat het om gedroogde Lavandula angustifolia ging, maar welke variatie was niet meer te achterhalen. Voor deze gelegenheid had ik een workshop op maat georganiseerd waarbij de deelnemer aan de workshop voor het vervoer zorgde van en naar het ophaaladres in de buurt van Roermond.

stoomdestillatieopstelling met externe stoomgenerator

Tot een deel van de inboedel van Viva Lavandula die de mensen hadden overgenomen hoorde een glazen stoomdestillatie opstelling met een externe stoomgenerator (autoclaaf). Heel geschikt voor demonstratie-doeleinden.

De droogboeketten waren de afgelopen 2 jaar opgeslagen geweest in een grote puinzak en hadden al de nodige geur afgegeven. Vroeg vertrokken konden we in de destilleerwerkplaats rond 1 uur in de middag starten met de destillatie van een deel van de lavendelboeketten.

Voor het scheiden van de etherische olie van het hydrolaat heb ik gebruik gemaakt van een florentijnse vaas.

Forentijnse vaas

Na anderhalf uur destilleren ben ik gestopt omdat er zich zichtbaar geen etherische olie meer vormde in de florentijnse vaas. Ik had in totaal plm 18 mL lavendelolie uit de droogboeketten kunnen destilleren.

Dat is voor lavendel niet zo gek veel. Om de opbrengst te verhogen en meer lavendel tegelijkertijd te kunnen destilleren heb ik later in de week de houtige stelen van de boeketten afgeknipt.

Ik hield zo in totaal 4 klapkratten over van de gedroogde lavendel. Dit volume past precies in mijn destilleerketel die een capaciteit van 75 Liter heeft. Ik heb de inhoud van de kratten van tevoren gewogen en noteerde een gewicht van 6 kg.

top van de destilleerketel

Ik heb deze keer 2 uur gedestilleerd om er absoluut zeker van te zijn dat ik alle etherische olie uit de gedroogde lavendel had gehaald. Het resultaat was plm 36 mL heerlijk geurende lavendelolie.

opbrengst lavendelolie van de tweede destillatie

Als ik deze opbrengst vergelijk met bijvoorbeeld de Chaamse lavendel (L.angustifolia var. little Lady) die ik in 2013 heb gedestilleerd waar ik uit 20-24 kg kort gedroogde lavendel plm 200 mL etherische olie haalde. Dat uiteindelijk neer op een opbrengst van 1% van het plukgewicht. Het gewicht van geplukte lavendel (top met bloemen), is mijn ervaring, neemt na een aantal dagen goed gedroogd te zijn 25% in massa af.

Lavendeloogst Chaam 2013

Stel dat de lavendelboeketten nog verder ingedroogd zijn dan zou de 6 kg die ik gedestilleerd heb staan voor 30 kg plukgewicht. De 36 mL olie zou dan overeenkomen met een opbrengst van 0,12%.

Rekening houdend met variabelen die van invloed kunnen zijn op de olieproductie zoals soort (variatie van L.angustifolia in dit geval), het weer voorafgaand aan de oogst van de lavendel etc. kan je stellen dat gedroogde lavendel na een paar jaar veel van haar etherische olie verliest.


Destilleerworkshop Lavandin en kruidenmarkt de Sprenk

by Henk Ploeger

Afgelopen weekend hadden Catharina en ik twee activiteiten op de agenda staan. De workshop lavendel destilleren en deelname aan de kruidenmarkt van ´De Sprenk`, een opleidingscentrum voor herboristen.

Even pauzeren tijdens de workshop

WORKSHOP LAVANDIN DESTILLEREN zaterdag 27 juni

Vanaf 2010 organiseer ik workshops lavendeldestilleren en merk een groeiende belangstelling. Dit jaar hebben we het aantal workshops verdubbeld om in deze behoefte te voorzien. Dit jaar gebruik ik voor het destilleren gedroogde lavandin (BIO) bloemen afkomstig uit Mévouillon in Frankrijk.

Drogende lavandin

Voor de destillatie heb ik 2 Kg lavandinbloemen gebruikt. Deze hoeveelheid zou genoeg zijn om alle deelnemers een flesje vers gedestilleerde lavendelolie mee naar huis te laten nemen.

Nederlandse Lavandinolie

Tijdens de workshop laat ik de deelnemers altijd kennismaken met verschillende geuren om een idee te krijgen van de verschillen in lavendelolie die er zijn.

geursessie

Aan het einde van de workshop  konden we ruim 11 druppelflesjes van 10 mL vullen met verse lavandinolie. We hadden dus een opbrengst van plm 120 mL.

flesjes vullen

Een van de Vlaamse deelneemsters had als traktatie zelf echte pralines gemaakt met lavendelbloempjes erin. Dat was een leuke verrassing.

In deze workshop, waarvoor de deelnemers van Den Helder tot voorbij Brussel waren afgereisd naar Gilze met belangstelling voor lavendelolie en lavendeldestilleren, viel ons de enorme diversiteit op. Dat maakte voor ons de workshop heel bijzonder en meer dan geslaagd!

KRUIDENMARKT ´DE SPRENK´ zondag 28 juni

Max Niessen van kruidencentrum ´De Sprenk´ had mij al een aantal maanden geleden gevraagd of ik interesse had om op de door hem jaarlijks georganiseerde kruidenmarkt wilde meedoen.

foto: facebook Puur Aroma

Dat leek mij een prima idee, vooral omdat ik een aantal jaren geleden als bezoeker gezien had dat het een markt is waar mensen staan die hun producten zelf maken en vaak nog op ambachtelijke wijze. Dat is ook waar wij voor staan. Het vervoer erheen vergde van ons als OV-gebruikers wel het nodige regelwerk. Gelukkig konden we via circuitnederland aanvullend vervoer regelen en waren we op tijd aanwezig om onze kraam in te richten.

Max had een prima plek voor ons gereserveerd compleet met een verrijdbare alambiek. Handig om uit te leggen aan de bezoekers hoe de stoomdestillatie in z´n werk gaat.

We hebben de vele belangstellende bezoekers het een en ander verteld over waar INDEKOPERENKETEL voor staat en waar we zo al mee bezig zijn.

Dat kan natuurlijke het beste door het laten ruiken van onze produkten. Voor deze gelegenheid hadden we dan ook Lariksolie, Douglassparolie, Lavandinolie en Zeeuwse lavendelolie meegenomen.

De kruidenmarkt, die van 10 uur ´s ochtends tot 5 uur ´s middags duurde, leverde ons ook veel gerichte belangstelling op van mensen die al met etherische oliën bezig zijn. Inspirerend om te doen en zeker de moeite waard om ook volgend jaar weer aan deze drukbezochte markt deel te nemen.


Destillatiedag bij de Levensboom 1: BIO Lavandin olie

by Henk Ploeger

Madeleine heeft een centrum voor Complementaire zorg De Levensboom die gevestigd is in Wernhout NB. Ze heeft heel veel ervaring en kennis in het toepassen van etherische olie en hydrolaten in de zorg, en heeft hierover een handboek geschreven voor de professional in de complementaire zorg. Het boek heet Complementaire zorg in de palliatieve zorgverlening. 

Madeleine Knapp Hayes had mij begin dit jaar gevraagd om aan een destillatiedag mee te werken.

Het eerste deel van de destillatiedag van afgelopen zaterdag heb ik samen met Catharina verzorgd. Tijdens het tweede deel heeft Madeleine de cursisten kennis laten maken (vooral het ruiken) met etherische oliën die door CO2 extractie zijn gemaakt. We zijn gestart met de destillatie van bio Lavandin uit Mevouillon (Frankrijk) We hebben hiervoor een koperen alambiek van 20 Liter gebruikt.

Uitleg over het stoomdestilleren met een alambiek

In de alambiek was plek voor 900 gram gedroogde lavandin.

Foto: Madeleine Kerkhof Knapp-Hayes

Na het afplakken met aluminiumtape, om de ketel stoomdicht te maken, kon de destillatie beginnen. Ik had het water in de destilleerketel al voorverwarmd dus het duurde niet lang voordat de eerste druppels destillaat uit de koelemmer kwamen.

Voor het opvangen en scheiden van de olie en het hydrolaat heb ik gebruik gemaakt van een florentijnse vaas.

foto: Madeleine Kerkhof Knapp-Hayes

Het destilleerproces werd met veel belangstelling door de cursisten bekeken en gefotografeerd.

Tijdens de 2 uur durende destillatie heeft Catharina het proces in de gaten gehouden, zodat ik met de cursisten het ochtendprogramma kon afmaken.

GEURSESSIE  foto: Madeleine Kerkhof Knapp-Hayes

In dat programma heb ik de cursisten via een geursessie verschillen en overeenkomsten van verschillende etherische oliën laten ruiken. Dat de deelneemsters aan deze destillatiedag goed bekend waren met etherische oliën bleek al snel omdat ze de synthetische lavendelolie onmiddellijk herkenden aan de ´vlakke´ geur. De zaal zat vol met geoefende neuzen!

Opbrengst lavandin etherischeolie

Al heel snel tijdens het destilleren werd de olie donkerder dan de normale gele kleur van lavandinolie. Aan het einde van de destillatie hield ik een amberkleurige olie over. Of dat te maken heeft met het destilleren in een koperen destilleerketel moet ik nog uitzoeken. Wel weet ik dat als je tijm in koper destilleert dat de olie een rode kleur krijgt.

De totale opbrengst was plm 70 mL zodat alle deelneemsters na afloop van de destillatiedag een flesje verse lavandinolie mee naar huis konden nemen. De etherische olie moet nog wel een maand rijpen voordat het op geur is.

 


Analyse Zeeuwse lavendelolie

by Henk Ploeger
Ik heb dit jaar in opdracht van een workshopdeelnemer lavendel mogen destilleren. http://indekoperenketel.nl/welkom
Het ging hier om Lavandula angustifolia ‘Hidcote’ een cultivar die veel in tuinen is aangeplant.

Lavandula angustifolia bron: wikipedia uit:Köhler–s_Medizinal-Pflanzen

Mijn opdrachtgever vond het interessant om de olie te laten analyseren op de samenstelling.
Ik was zelf eigenlijk ook wel benieuwd naar de samenstelling, omdat ik in 2012 en 2013 ook lavendelolie van Nederlandse bodem heb laten analyseren. De analyse van de lavendelolie uit Nieuw-Tonge (Zeeland) gaf dan ook voor mij een verrassende samenstelling te zien.


ANALYSE RESULTATEN LAVENDELOLIE Nieuw Tonge 2014
soort stof
stofnaam
massapercentage
Ulvenhout 2012
Chaam 2013
Nieuw-Tonge 2014
iso norm
monoterpeen
Limoneen
2,11%
1,26
2,06
oxide
1,8 – cineol
5,75 %
0,40
1,57
monoterpeen
cis / trans ocimeen
6,78%
4,91
4,87
1,0 -10,0
ester
oct-1-en-3-yl acetaat
2,15%
2,19
0,87
alcohol
linalool
19,45%
23,94
5,67
20,0-43,0
ester
linalylacetaat
22,17%
29,19
45,74
25,0-47,0
sesquiterpeen
beta-caryophylleen
2,32%
2,64
2,95
fenol-alcohol
terpineen-4-ol
11,18%
12,36
0,31
< 8,0
ester
lavendulyl acetaat
2,48%
3,35
7,94
sesquiterpeen
E-beta-farneseen
3,61
2,46
0,92
ester
geranylacetaat
1,59%
0,68
0,81
117 stoffen met een percentage lager dan 1,5%
totaal
100%
100%
100%

 

Wat opvalt is het opmerkelijk lage linaloolgehalte en ook een laag terpineen-4-ol gehalte. Deze laatste stof maakte de lavendelolie die ik in 2012 en 2013 had gemaakt zo bijzonder vanwege z’n schimmeldodende eigenschap.

Analyse (deel gaschromatogram)  Chaamse lavendelolie 2013

Verder zit er wel een behoorlijke hoeveelheid linalylacetaat in. Daniel Dantien van Pyrenessences heeft de samenstelling van de olie ook getoetst aan een norm, de zogenaamde ISO 3015 : 12/2004 norm. Het is een norm die gehanteerd wordt voor lavendelolie van andere herkomst. Dat deze lavendelolie afwijkt van deze norm is eigenlijk niet zo verwonderlijk, we hebben hier te maken met een ander klimaat dan in (Zuid) Frankrijk.

bestanddelen in lavendelolie in een lage concentratie

Op internet vond ik een analyse van olie van Lavandula angustifolia (English lavender) die ook afweek van deze norm. Voor exacte gegevens zie: http://www.flor-esser.com/pdf/cromato_lavanda_inglesa.pdf
Conclusie was hier: het linalylacetaat gehalte is te laag en het linalol gehalte te hoog. Deze afwijkingen zeggen op zich niet zo heel veel over de kwaliteit van de olie. Zo was de olie die ik in 2013 had gedestilleerd, op basis van de samenstelling, een prima door aromatherpeuten te gebruiken olie, juist door een afwijkend terpineen-4-ol gehalte.

Lavendeloogst in 2012 bij een lavendelkwekerij

De lavendelolie uit Nieuw-Tonge zal op basis van de samenstelling een mindere kalmerende werking hebben, maar is wel antiseptisch en zuiverend door de aanwezigheid van limoneen. Verder vonden Catharina en ik de olie na een maand rijpen heerlijk ruiken. Lijkt mij toch ook wel een eigenschap die lavendelolie moet hebben.


Lavendel destilleren in opdracht

by Henk Ploeger
IMG-20140715-WA0000.jpg weergeven in diavoorstelling  IMG-20140714-WA0000.jpg weergeven in diavoorstelling
Een workshopdeelnemer van dit jaar, Leendert de Leeuw, kwam met het verzoek om lavendel voor hem te destilleren. Het ging om ongeveer 3/4 kuubkist Lavendula angustifolia var. hidcote. Dat leek me wel een interesante klus, ditmaal lavendelolie te maken van Zeeuwse bodem.

Afgelopen zaterdag kwam hij 9 vuilniszakken met goed gedroogde lavendel brengen. Bij aanraking van de bloemen rook je een zoetige bloemenlucht. Ik was eigenlijk wel benieuwd  of de opbrengst aan etherische olie van deze cultivar hetzelfde zou zijn als L.angustifolia var. littele Lady die ik vorig jaar gedestilleerd heb.

gedroogde L.angustifolia var hidcote

Om de 9 vuilniszakken te verwerken had ik 3 destillaties nodig. Gisteren ben ik met de eerste twee begonnen. Er paste inderdaad 3 vuilniszakken gedroogde lavendel in de ketel.

Na het aansteken van de brander onder de ketel en voordat het eerste destillaat overkwam rook ik het volgende:
38graden Celcius  heel fijn bloemige geur
70 graden Celcius sterk fruitig alcoholische geur

Bovenstaand filmpje is genomen op het moment dat het eerste destillaat overkwam.
Bij deze destillatie was de geur krachtig aanwezig door vluchtige niet gecondenseerde aromatische bestanddelen uit de lavendel. Eigenlijk krachtiger dan ik vorig jaar bij het destilleren van L.angustifolia var. little Lady had geroken.

scheiden van olie en hydrolaat met een florentijnse vaas

Na 1,5 uur destilleren ben ik even gestopt om de zich verzamelde olie uit de florentijnse vaas te halen. Ik had op dat moment 30 mL olie gedestilleerd.

In totaal heb ik de lavendel 2 uur gedestilleerd met een uiteindelijke opbrengst van 40 mL. Dat is een veel lagere opbrengst dan ik vorige jaar had. Het is wel opvallend dat er in het laatste half uur nog 25% van de aanwezige olie overkomt.

lavendel na de destillatie

De lavendel is na de destillatie natuurlijk gloeiend heet, dus even laten afkoelen is wel verstandig! Na het verwijderen van de lavendel en het vullen van de ketel en een uur na de eerste destillatie kon ik gaan starten met een tweede destillatie.

Een gevulde destilleerketel

Bij deze destillatie had ik veel meer losse lavendelbloemen in de ketel kunnen stoppen. Dus de opbrengst zou deze keer wel wat hoger moeten zijn dan 40 mL.

Dat klopte ook na 2 uur en 15 minuten had ik op plm 80 mL lavendelolie gedestilleerd.

Na deze twee destillaties waarmee ik een complete werkdag bezig geweest was, besloot ik om de volgende dag de rest van de lavendel te destilleren. De geproduceerde lavendelolie heb ik verzameld in een scheitrechter.

De derde destillatie leverende ongeveer 40 mL olie op. In totaal had ik zo’n 150 mL olie in de scheitrechter verzameld.

Een opbrengstpercentage kan ik niet geven, omdat het snoeigewicht van de lavendel onbekend is. De opbrengst is minder hoog vergeleken met L.angustifolia little Lady. Een beoordeling van de kwaliteit van de olie laat ik graag over aan een deskundige aromatherapeut, tenminste als de olie 1 maand gerijpt heeft.


Workshop lavandin destilleren

by Henk Ploeger
Voor het vierde jaar alweer organiseer ik workshops lavendeldestilleren. Dit jaar heb ik gebruik gemaakt van gedroogde lavandinbloemen voor de stoomdestillatie.

bloeiende lavandin bij kwekerij Viva lavendula

Ik heb de ketel gevuld met ruim 3 kg lavandinbloemen om voldoende olie te destilleren om de deelnemers aan de workshop allemaal een flesje olie mee naar huis te kunnen laten nemen. Lavandin, Lavandula x intermedia, is een cultivar die gekruist is om een hoge opbrengst aan olie te geven. Dat kan oplopen tot zo’n 3%, terwijl de olieopbrengst bij Lavandula angustifolia onder gunstige omstandigheden maximaal 1% haalt.
Ook is de samenstelling van de olie anders dan die van L.angustifolie.

florentijnse vaas

Tijdens de destillatie heb ik weer gebruik gemaakt van een florentijnse vaas. Wat opviel was dat er bij de start van de destillatie al heel veel olie meekwam. De workshopdeelnemers en ik waren enthousiast.

Naast uitleg van de techniek van het stoomdestilleren krijgen ze ook veel te horen over de lavendel zelf.
Bijvoorbeeld hoe en waar de plant de etherische olie aanmaakt. Maar omdat je stoomdestilleren eigenlijk ook met je neus doet we tijdens de workshop ook een aantal geursessies.

Ook heb ik de deelnemers op verschillende tijdstippen tijdens de destillatie laten ruiken aan het destillaat.

De hoeveelheid olie die tijdens de destillatie van de lavandin overkwam was zoveel dat ik halverwege moest stoppen om de florentijnse vaas over te gieten in een scheitrechter.

hydrolaat schenken in de florentijnse vaas

De destillatietijd was ook korter, namelijk ongeveer anderhalf uur. In totaal is er tijdens deze workshopmiddag 270 mL lavandinolie gemaakt. Ruim voldoende om de workshopdeelnemers een flesje mee naar huis te geven!

Lavandinolie

De vraag aan de deelnemers wat ze van de workshop vonden, leverde de volgende reacties op:

“Leuk om gezien te hebben”
“Proces gezien, toch anders als je met je neus erbij staat”
“Informatief, nu weet ik hoe het in elkaar zit”
“Heel blij, beinvloed door de geur, heel veel geleerd, mooie ervaring”
“Heel leerzaam, interessant en leuk”
“Praktisch verhaal, heel duidelijk, benieuwd naar de syllabus”

deelnemers workshop lavendeldestilleren 12 juli 2014

Kortom het was voor de deelnemers, voor mij en Catharina een geslaagde workshopmiddag.
Wil je nog meer lezen over deze workshop, Chantal een deelneemster heeft op haar weblog huis-tuin-en-keuken.blogspot.nl een uitgebreid artikel geschreven over deze middag  http://huis-tuin-en-keuken.blogspot.nl/2014/07/c-workshop-destilleren.html