Terpentijnkuur

by Catharina de Bruin

Henk Ploeger (l) en Jack de Zwart tijdens de boekpresentatie van ‘Lariks, Spar en Grove Den’, in juni 2018.

Een jaar geleden verscheen mijn boek ‘Lariks, Spar en Grove Den: naaldbomen met een geneeskrachtige werking’. Lezers gaven aan dat het onderwerp zeer diepgaand is uitgewerkt en ook heel breed is aangepakt. Vanaf de biochemie ‘dat gedeelte ga ik later uitgebreid bestuderen’ tot aan de meditaties ‘wat een fijne manier om met olie te werken!’.  Ik hoopte dat de inhoud van het boek lezers zou inspireren om verschillende naaldboomoliën voor hun persoonlijke gezondheid te gebruiken. En dat is gelukt!

Heel bijzonder is het verhaal van Jack de Zwart dat hij deelde tijdens de boekpresentatie in juni. Wat voelen Henk en ik ons dankbaar dat Jack zijn persoonlijk relaas op deze manier wil doorgeven! Dank je wel, Jack.

 

Terpentijnkuur: verhaal uit de familiekroniek van Jack de Zwart / door Jack de Zwart

DECEMBER 1946

Ik was thuis gekomen met een vreselijk rapport. Er waren stevige onvoldoendes voor algebra en meetkunde, ook Duits was slecht maar het allerergste was dat op de onheilsboodschap ook de rapportcijfers van mijn 23 klasgenoten stonden. Er was geen ontkomen aan! Onverbiddelijk wees moeder op de kolommen met  de cijfers van de hele klas en hoewel ik wees op mijn fraaie cijfers voor Nederlands en Engels was het duidelijk: ik had er met de pet naar gegooid. Een beproefde verdediging als: ‘we hebben allemaal bij die leraar slechte cijfers’ werkte dus helemaal niet. Moeder was woedend maar ze kon geen passende dreigementen tot uitvoering brengen. Buiten spelen? Halverwege de maand was het al 10 ℃ onder nul. Bij een vriendje huiswerk maken? Geen sprake van. Dus ik bleef naar school gaan, maar halverwege de maand voelde ik me niet lekker. Ha, ik ben ziek, dacht ik. Ik kreeg keelpijn, hoestte, kreeg ik soms griep? Moeder bleef in de weer met de koortsthermometer, die onwaarschijnlijk hoge pieken en diepe dalen bleef aanwijzen. De dokter werd geroepen, kwam en vond dat ik vooral in bed moest blijven en veel water drinken. Maar de keelpijn bleef, net als de koorts.

Op Nieuwjaarsdag hield moeder het niet meer uit en ’s middags kwam weer een dokter die mij liet opnemen. Ze ging met de ambulance mee naar het Ziekenhuis van de Heilige Johannes de Deo in het Westeinde en keerde huilend weer naar huis, naar haar kostgangers die vreemden voor ons bleven. Waar had ze, bijna 54 jaar, al die jaren van verdriet en ellende aan te wijten? Toen mijn vader verongelukte in januari 1946 bleef ze met mij achter. En ik werd zomaar dood- en doodziek.

Ik kwam op een jongenszaal van de interne afdeling. Daar kwam ze me, dik ingepakt, dagelijks door weer en wind bezoeken. Altijd had ze een jampotje bij zich met gesuikerde gecondenseerde melk waar ze een ei doorheen had geklutst. ‘Want wat stelt “ziekenhuiseten” nou voor’, zei ze als ze me een paar lepeltjes voerde en over mijn warme voorhoofd streelde. Maar ik kreeg haar goedbedoelde lekkers bijna niet weg.

Ook schoot ze dagelijks Zuster Cecilia aan, een non van een jaar of zestig die een schrikbewind over de mannenafdeling uitoefende. Als de zieken het getingel van haar rozenkrans en haar schuifelende slofjes hoorden verdwenen ze vliegensvlug met hun brandende sigarettenpeuken onder de dekens. Maar hun schijnheilig gesnurk maakte geen enkele indruk. ‘Heren, U moest U allemaal schamen, foei, het lijkt hier wel een klein kroegje’, zei ze en liet het daarbij. Maar moeder was er vast van overtuigd dat juist Cecilia veel meer wist dan alle artsen bij elkaar en soms zag ik ze, na het bezoekuur, nog een poosje samen smoezen. De non verzekerde haar, dat vooral een van de artsen, dokter Masson, zijn uiterste best deed om haar kind te genezen.

 

DRUK OVERLEG

De dagelijkse ronde over de ziekenzalen werd afgesloten met een bespreking in een lokaaltje naast het spoelhok. Terwijl de heren plaatsnamen legde de hoofdzuster de patiëntendossiers op tafel en dokter Visser nam het woord. Een vijftiger, had als arts zijn sporen verdiend in de Zaanstreek en was nu internist. Routineus werden de dossiers doorgenomen. Soms werd een opmerking gemaakt, of nader commentaar gevraagd aan de farmacoloog, dokter Vos. Een jongere arts notuleerde. Een jongen van achttien met een maagzweer, een ventje van tien met leukemie enzovoorts en dan die jongen van veertien… een lelijke infectie maar het bleef eigenlijk een raadsel wat er nu aan de hand was… moeten we nog even aanzien… hamerstukjes. Visser sloot de dossiers, bedankte de heren en zuster Cecilia en maakte aanstalten om weg te gaan. Op dat ogenblik vroeg dokter Masson nog even het woord. ‘Wat wenst U nog, collega?’.

‘Als U mij toestaat zou ik nog graag even terugkomen op het dossier van die jongen. We hebben tot nu toe alles geprobeerd maar zonder succes. Ik blijf het koortsverloop gevaarlijk vinden, tweemaal daags die lage temp van krap 35 piekt met 42 plus. Dat is nu al een paar dagen zo, hij verliest vocht en vermagert, kortom, ik vrees dat het niet goed met hem gaat.’

‘Uit mijn eigen praktijk heb ik ruime ervaring met malaria’, zei het afdelingshoofd. ‘In de Zaanstreek is het endemisch, ach, en meestal loopt het toch nog goed af. Nou, dit joch haalt het wel. We hebben toch sulfa voorgeschreven?’. Zuster Cecilia  rechtte haar rug. ‘We hebben met sulfa geen succes, dokter. Hij moet dagelijks tweemaal zes tabletten slikken, maar al bij de tweede kotst hij alles weer uit’. ‘Blijft U toch maar proberen, zuster, geeft U hem een beker warme melk erbij’. De non fronste haar wenkbrauwen. ‘Ja, dokter’. Masson stak een hand op. ‘Gaat uw gang, collega, maar houdt U het kort?’ zei Visser met nauwelijks beheerst ongeduld. Wat wil die Fransoos nou toch?

‘In de eerste plaats constateer ik, dat hij geen malaria heeft. Dat geeft U immers zelf ook aan. Het is iets anders, naar mijn idee hebben we hier te maken met een septisch ziektebeeld, en zoals U weet bestaat er dan een acuut levensgevaar. Daarom stel ik voor om een terpentijnkuur te proberen.’ ‘Ho, ho, U gebruikt hier wel grote woorden, dat kunt U toch niet menen’, zei het afdelingshoofd kregelig. De secretaris legde zijn pen neer, Cecilia schuifelde, de farmacoloog poetste aandachtig zijn bril. ‘Ja, dat meen ik wel. In Nederland kent U wellicht het verhaal over de genezing van Paul Kruger? [1852-1904, o.a. president van Transvaal].

‘Wilt u ons alstublieft indianenverhalen besparen, collega?’. ‘Met alle respect, mijnheer Visser, mijn eigen vader was arts-chirurg in 1916 en 1917 in de veldhospitalen van de Somme en Verdun. Het was de hel. Dagelijks honderden slachtoffers met afgerukte ledematen – laat ik U de lugubere details besparen – maar in vele gevallen werd terpentijnolie toegepast, met gunstige resultaten.’ Hij zweeg even en wendde zich tot de farmacoloog. ‘Mijnheer Vos, kunt U daar misschien iets zinnigs over zeggen?’

 

TERPENTIJN ALS GENEESMIDDEL

De man schuifelde op zijn stoel en kuchte. ‘Ja, daar zegt U iets. Terpentijn als geneesmiddel kom je bijna nooit meer tegen. Maar het komt ongeveer hier op neer dat bepaalde bestanddelen van de hars van dennen en larix kunnen worden toegepast bij de bestrijding van pathogene bacteriën. We hebben het dan over oleum terebinthinae aethereum, maar dan bent U wel bij Hippocrates! Trouwens ook bij de Franse arts Fochier, ik dacht, maar houdt U mij ten goede, in 1891, die meende dat bij zekere patiënten door een injectie met terpentijn een abces zou ontstaan waar de infectie zich naar toe zou verplaatsen. Daarna kan men het abces opensnijden en pus aftappen. ‘Genoeg’, riep Visser, ‘wij gaan ons in mijn kliniek niet lenen voor dit soort barbaarse methoden! Geen sprake van!’. ‘Ja, de methode was niet populair, het is een pijnlijke ingreep’, zei Vos verzoenend. ‘Maar er zijn ook toepassingen in crèmes, bijvoorbeeld. Of olie’. Hij hief zijn handen van tafel, alsof hij twijfel wilde uitdrukken. Visser liep nu rood aan. ‘Dus dan hebben we nu te maken met ordinaire haarlemmerolie! Die hoort in de kast van de kwakzalver, collega, dit wilt U niet menen! Mag ik U verzoeken?’

Masson beheerste zich. ‘Waarom wordt U zo boos? Ik heb het niet over een smeermiddeltje van drie centen de liter. Maar ik zou graag proberen om een kleine dosis medicinale terpentijn te injecteren in de bloedbaan, op een plaats waar hij nog een beetje spieren heeft – halverwege het dijbeen. Kruger heeft na een ongeluk met een uit elkaar gesprongen geweer zijn eigen beschadigde duim afgesneden en zijn kapotte hand in een lap met terpentijn gewikkeld. Daarna te paard nog drie weken door de wildernis. En leefde nog dertig jaar.’

Hij wachtte even. ‘Maar nu heb ik het hier over een jongen van veertien die al drie weken aan ons is toevertrouwd en waarbij wij nu nog steeds geen spoor van verbetering zien! Dagelijks spreek ik zijn moeder – ze heeft haar man begin vorig jaar verloren en dit kind is het enige dat ze nog heeft. Ze is radeloos, straks sterft ze van verdriet. De beschikbare middelen – sulfa! – werken niet. Ik weet zeker dat dit een laatste kans is en ik vraag U met klem om onze noodgreep te overwegen’.

Even was het stil. Visser legde zijn handen op tafel. Hij knikte. ‘Collega, neemt U mijn uitval van daareven niet kwalijk. Gaat uw gang. Ik zal –  in geval van onaangename complicaties wèl achter U staan.’ De heren drukten elkaar de hand. Einde van de vergadering en Masson en Zuster Cecilia begonnen samen te overleggen. De volgende dag kreeg ik in beide dijbenen een injectie. Au! De dagen erna begonnen op die plaatsen zwellingen te ontstaan en na een dag of vier was het zover. Er werd een scherm rond mijn bed gezet, zuster Cecilia legde met een scherpe blik de andere patiënten het zwijgen op. Ik werd een beetje rechtop gezet en ze drukten een zwart bakje tegen mijn opgezwollen dijbeen. Dokter Masson maakte een sneetje van een centimeter of vijf, zes waaruit direct een straal etter en bloed naar buiten spoot. Bijna driekwart liter werd er afgetapt. Het wondje werd provisorisch verbonden want misschien zou er nog iets komen. Bijna direct bleek dat de koortsen een normaal verloop kregen en twee dagen later werd mijn rechterbeen ‘afgetapt’. Alsnog een halve liter viezigheid kwam eruit. Binnen een week was ik genezen! Aansterken, dus. En nadat de lange winter voorbij was, pas half maart, mocht ik weer naar huis in de Harderwijkstraat.

Nog jarenlang heb ik twee kleine littekens gehad op mijn dijbenen. Soms werd er, op het strand of in een zwembad , gevraagd hoe ik daar aan gekomen was. ‘Nou, lang geleden hebben ze allerlei viezigheid uit mijn lijf gehaald’, zei ik dan. Als ik over terpentijn – daar maak je verfkwasten mee  schoon – begon werd ik niet geloofd. Wat een fantast!

Je kan het boek ‘Lariks, Spar en Grove Den: naaldbomen met een geneeskrachtige werking’ bestellen via het formulier of een mail aan indekoperenketel@gmail.com


Lariks, Spar en Grove Den: boek over geneeskrachtige naaldbomen

by Catharina de Bruin

HET boek over het destilleren van naaldbomen in Nederland is geschreven door Catharina de Bruin. Je kan het boek ‘Lariks, Spar en Grove Den: naaldbomen met geneeskrachtige werking bestellen met onderstaand formulier, ga naar indekoperenketel.nl/webwinkel of stuur een mail naar indekoperenketel@gmail.com

Lariks, Douglasspar en Grove Den zijn makkelijk herkenbaar en gedestilleerde etherische naaldboom-olie en -hydrolaat worden gebruikt om hun gezondheidsbevorderende eigenschappen. Stoomdestilleren is het op ambachtelijke wijze en met vakmanschap etherische olie en hydrolaat uit bomen en planten halen en scheiden. Deze techniek wordt uitgebreid geïllustreerd en eenvoudig uitgelegd. Naast de biochemische processen in de boom zijn chemische analyses van de inhoudsstoffen opgenomen. Met vele foto’s geeft dit boek ervaringen weer met het stoomdestilleren van naaldbomen uit het Brabantse Chaamse bos. Er wordt in heldere receptuur met doseringen beschreven hoe de etherische olie en hydrolaat van deze naaldbomen kunnen worden toegepast.

Wat doen je als jouw gezondheid wat extra’s kan gebruiken? Je merkt dat je minder fit bent, vaker vermoeid, niet echt uitgerust en kwaaltjes steken de kop op. Grijp je naar pillen of kijk je in de natuur wat er voorhanden is en wat jou een fitheidsboost kan geven. De etherische olie en het hydrolaat van de naaldbomen uit onze omgeving helpen daarbij. In dit boek lees je hoe te destilleren en het destillaat te gebruiken voor jouw gezondheid. Bij elke boom zijn ook meditaties uitgewerkt.

Ik wens je veel inspiratie en verwondering over de naaldbomen die ons zoveel kunnen bieden voor een gezond en fit leven.

Reacties op het boek
Een jaar geleden verscheen mijn boek ‘Lariks, Spar en Grove Den: naaldbomen met een geneeskrachtige werking’. Lezers gaven aan dat het onderwerp zeer diepgaand is uitgewerkt en ook heel breed is aangepakt. Vanaf de biochemie ‘dat gedeelte ga ik later uitgebreid bestuderen’ tot aan de meditaties ‘wat een fijne manier om met olie te werken!’
Ik hoopte dat de inhoud van het boek lezers zou inspireren om verschillende naaldboomoliën voor hun persoonlijke gezondheid te gebruiken. En dat is gelukt!

We kregen feed-back over bijvoorbeeld het lariks hydrolaat. Er zijn mensen met langdurige oogklachten die er baat bij hebben om dagelijks een kompres met larikshydrolaat te deppen. Of een verdunning maken in de verhouding 1 : 1 van hydrolaat met water, om te spoelen als oogdouche.

Na het haren wassen met sparhydrolaat spoelen helpt tegen pluis en ruikt ook nog heerlijk. Larikshydrolaat wordt ook gebruikt in zeep. Grove Denhydrolaat gaat in een spray tegen luchtwegmoeilijkheden.

Lariksolie in een draagolie als bijvoorbeeld druivenpitolie helpt bij verspringende gewrichtsontstekingen is onze ervaring. De combinatie rozemarijnolie met grove denolie in een massageolie blijkt zeer effectief bij verstuikingen en verrekkingen en gewrichtsproblemen.
Mijn persoonlijke favoriet is reuzenzilversparolie in een massageolie onder de voetzolen inmasseren.

Quote: ” Een zeer leerzaam en nuttig naslagwerk💚”

Alle beschreven ervaringen zijn louter evidenced-based doorgegeven als terugkoppeling op het naaldbomenboek.

Terpentijnkuur
Heel bijzonder is het verhaal van Jack de Zwart dat hij deelde tijdens de boekpresentatie in juni. Wat voelen Henk en Catharina zich dankbaar dat Jack zijn persoonlijk relaas op deze manier wil doorgeven! Dank je wel, Jack.

[…] Ik kreeg keelpijn, hoestte, kreeg ik soms griep? Moeder bleef in de weer met de koortsthermometer, die onwaarschijnlijk hoge pieken en diepe dalen bleef aanwijzen. De dokter werd geroepen, kwam en vond dat ik vooral in bed moest blijven en veel water drinken. Maar de keelpijn bleef, net als de koorts. Op Nieuwjaarsdag hield moeder het niet meer uit en ’s middags kwam weer een dokter [..]  Lees het volledige artikel Terpentijnkuur

Boekpresentatie
Het boek is in nov 2017 aangeboden aan Staatsbosbeheer tijdens de boekpresentatie in Zwerferf Breda. Liza van Velzen nam namens Staatsbosbeheer het boek in ontvangst. Liza benadrukte dat ze de samenwerking met INDEKOPERENKETEL waardeert omdat we altijd in samenspraak met bosbeheer onze activiteiten uitvoeren. Catharina gaf een presentatie voor de aanwezigen over de naaldbomen uit het Chaamse bos. Na afloop bij een hapje en (lokaal) drankje was er een signeersessie van het boek.

Catharina geeft presentaties over haar naaldbomenboek

Het boek ‘Lariks, Spar en Grove Den: naaldbomen met een geneeskrachtige werking’ krijgt veel belangstelling door de unieke holistische benadering van de naaldbomen. Catharina geeft presentaties over dit onderwerp. Ze vertelt over het stoomdestilleren van de naaldbomen in de destilleerwerkplaats, de chemische samenstelling van de etherische olie en over de toepassingen voor de gezondheid. Informeer naar de mogelijkheden en mail indekoperenketel@gmail.com

 

 

 


Lariks meewerkdagen

by Henk Ploeger
Lariks in het Ulvenhoutse bos

De afgelopen week was het weer tijd voor de jaarlijkse oogst van Lariks (Larix decidua) in de Chaamse bossen. Tijdens de meewerkdagen waren de deelnemers in de gelegenheid om met ons het bos in te gaan en te zien, ruiken en ervaren hoe we van larikstakjes een mooie etherische olie maken.

klaar voor de oogst

We weten uit ervaring dat we uit de larikstakjes een relatief laag percentage (0,1%) etherische olie destilleren, maar omdat er voldoende belangstelling voor de olie en het hydrolaat is loont het de moeite om daar 4 volle dagen mee bezig te zijn. Lariks etherische olie heeft een aangenaam frisse geur en bezit de grootste hitte onder de dennenoliën.

Lariks hakselen

Voor de drie destillaties die we hebben uitgevoerd worden de larikstakjes eerst gehakseld, nodig om de aromatische stoffen goed vrij te kunnen maken. De destilleerketel die we gebruikt hebben heeft een capaciteit voor plm 20 Kg, vergelijkbaar met 4 volle klapkratten.

 Vullen van de ketel met gehakselde lariks foto: Winny Schreurs
foto: Winny Schreurs

De lariks meewerkdagen zijn afgesloten met een middagworkshop. De deelnemers hebben kunnen zien hoe we de ketel gevuld hebben met de vers gehakselde lariks. En gedurende de middag de productie van de etherische olie en hydrolaat kunnen volgen en vooral ook ruiken.

Lariks etherische olie foto: Winny Schreurs

Het was tijdens de destillatie goed te zien dat de etherische olie van kleurloos licht geel werd. De opbrengst aan etherische olie en hydrolaat kwam overeen met die van vorig jaar.

Larikshydrolaat foto: Winny Schreurs

Na afloop hebben we de workshopdeelnemers een vers flesje larikshydrolaat meegegeven. Dit seizoen gaan we nog één naaldboomsoort destilleren, namelijk de Douglasspar.


Meewerkdagen Lariks geven goede opbrengst

by Catharina de Bruin

We hebben de hemelvaartsdagen van 2017 uitgekozen om Lariks te gaan destilleren. Uit het Chaamse bos hebben we met meewerkers op drie dagen steeds vier kratten vol met Larix decidua geoogst. Uiteraard heeft Henk de destillateur daar toestemming voor. Samen met een medewerker van Staatsbosbeheer heeft Henk een aantal plekken uitgezocht waar we kunnen oogsten.

Zo’n meewerkdag beginnen we eerst maar met een kopje koffie of thee, want de meewerkers hebben (soms een behoorlijk lange) autorit achter de rug. Onze deelnemers komen uit heel Nederland en Vlaanderen en vaak moeten ze wel twee uur rijden. Henk begint met het uitleggen van het programma, terwijl Catharina een koekje serveert bij de koffie of thee.

Henk laat zien op de kaart van het Chaamse bos waar we heen fietsen om de Lariks te zagen.

 

Gelukkig waren het hele warme en zonnige dagen, dus een half uurtje fietsen in het bos en wat takken afzagen is een prima bezigheid om te ontspannen. Henk vertelt hoe de takken eruit moeten zien en welke maat het beste in de hakselaar past. Uiteindelijk gaan er vier boodschappenkratten in de ketel; veel meer afknippen heeft geen zin.


foto: Jeannette Zijlstra

We zagen Larikstakken in een rustig stukje van het bos. De koekoek laat zich de hele tijd horen en boven het open veld cirkelt de buizerd op zoek naar prooi. Verder is het heerlijk stil en zien we af en toe wat wandelaars met een hond voorbij kuieren. Het gereedschap wat we gebruiken lenen we in de zomermaanden van de natuur- en landschapsvereniging Gilze en Rijen.

 

Terug bij de destilleerwerkplaats worden de takken in de hakselaars klein gemaakt. De stoom kan dan makkelijker door de takjes en twijgjes om de etherische olie mee te nemen uit de plant.

We nemen de tijd voor de uitgebreide biologische en vegetarische lunch in de schaduw met een weids uitzicht.

Henk heeft met de meewerkers de kratten gewogen. Het plukgewicht van alle dagen bij elkaar is 60 kg en de opbrengst aan etherische olie is 60 ml. Dat is een gemiddelde opbrengstpercentage van 0,1 %. Op zaterdag was er wat minder opbrengst, waarschijnlijk veroorzaakt door de zomerse temperaturen van ongeveer 33 graden Celsius. Dat is de reden dat er in de zomermaanden een veel lagere opbrengst aan etherische olie is. Onder die omstandigheden laten de naaldbomen hun olie los; dat ruik je in het bos.

Een klein beetje olie sturen we in een flesje op om te laten analyseren op inhoudsstoffen. Op ons oogstfeest van 9 september verwachten we de analyses in huis te hebben.

foto: Brigitte Sprenkels

foto: Brigitte Sprenkels

foto: Brigitte Sprenkels

foto: Brigitte Sprenkels

Als het water in de ketel tot handwarm is voorverwarmd, kan de gehakselde Lariks in de destilleerketel. De ketel wordt dichtgeplakt om stoomlekken te voorkomen, de gasbrander kan aan en dan is het wachten tot het water onder in de ketel gaat koken.

Ondertussen heeft Henk heel wat informatie over de techniek van het stoomdestilleren in verschillende soorten destilleeropstellingen. Hoe en waarom maakt de boom of plant etherische olie? Deze vragen worden ook beantwoord door Henk. We vertellen over de toepassingen van de verschillende inhoudsstoffen, olie en hydrolaat uit de praktijk. Er ligt een stapel met boeken klaar om door te bladeren en te raadplegen.

foto: Bernadette Hoens

 

Het destillaat van de Lariks is een beetje troebel alsof er inhoudsstoffen zijn die als emulgator werken. De inhoudsstoffen moeten nog gaan scheiden in hydrolaat en etherische olie. We hebben de Lariksolie in een scheitrechter verzameld en in flesjes van 5 mL afgevuld. Ook heeft Catharina het hydrolaat in enkele gesteriliseerde flessen overgegoten en van een etiket voorzien. Aan het eind van de middag hebben we het hele proces van stoomdestilleren laten zien en vooral ruiken.

Na deze meewerkdagen krijgen de meewerkers nog veel informatie in het document Lariks, Spar en Grove Den: naaldbomen met een geneeskrachtige werking nagezonden per e-mail.

foto: Brigitte Sprenkels

foto: Bernadette Hoens

foto: Bernadette Hoens

 

Reactie van meewerkers:

” Vandaag een geweldige dag gehad bij indekoperenketel. Lariks zelf geplukt en dmv stoomdestillatie en het eindresultaat is een heerlijke essentiële olie en hydrolaat. ”

” Was een prachtige dag!! Veel geleerd en bedankt voor het prachtige naslagwerk. ”

” Het was heel leuk om nu eens de praktijk mee te maken! Inclusief geursessie, héél veel uitleg en tot slot een bubbel-voetbad met lariks-hydrolaat   ”

 

voetenbadje met vers Larikshydrolaat in de destilleerwerkplaats


Gilze geurig en kleurig met Lariks olie en hydrolaat

by Henk Ploeger

In het laatste weekend van mei was de tijd aangebroken voor de Lariks oogst 2016. Na een koud en nat voorjaar waren er nu een paar weken geweest met warm en zonnig weer. De ideale groeiomstandigheden voor de Lariks in het Chaamse bos. Henk heeft verschillende generaties Lariks uit het Chaamse bos gehaald met de fietskar. We hebben met een oogst van vier kratten Lariks takken en naalden een goede opbrengst olie verkregen van wel rond de 20 mL. Ook hebben we van de verse oogst wat flessen Lariks hydrolaat opgevangen.

Catharina hakselt

Catharina hakselt

Henk stopt Lariks in de ketel

Henk stopt Lariks in de ketel

 

 

 

 

 

 

 

Ruim 100 (!!) belangstellenden bezochten de destilleerwerkplaats tijdens het weekend van Gilze Geurig en Kleurig. Dit jaarlijkse evenement wordt in juni georganiseerd door de tuinclub Gilze en we deden voor de eerste keer mee met de Open Tuindag. Want veel ‘tuin’ hebben we niet bij de destilleerwerkplaats, alleen twee bakken met kruiden die zorgen voor de verse kruidenthee het hele seizoen.

gilze geurig en kleurig 2016

Gilze Geurig en Kleurig 2016

goed bezocht

veel belangstelling

ggk004

Gilze Geurig en Kleurig 2016

ggk005

Gilze Geurig en Kleurig 2016

ggk007

Gilze Geurig en Kleurig 2016

ontvangst

ontvangst

veel belangstelling van fietsers

Gilze Geurig en Kleurig 2016

Henk gaf uitleg over de techniek van het destilleren. We hebben deze keer zo’n 15 mL Lariksolie weten te produceren. Henk gaat ervan uit dat het voornamelijk komt omdat de dagen voor de oogst het minder zonnig was. We konden de Lariks laten zien en vooral ruiken. “Ik ruik echt ons bos”, was een uitspraak die Catharina veel hoorde bij de flesjes met Lariksolie. Ook had Henk een kleine demonstratie opstelling met BIO lavandin uit Frankrijk aan staan. En nog een aroma verdamper erbij, zorgde ervoor dat de hele destilleerwerkplaats gevuld was met heerlijke geuren.

drankjes staan klaar

de drankjes staan klaar voor de bezoekers

 


WORKSHOPS IN 2016

by Henk Ploeger
LAVENDEL WORKSHOP
Zaterdag 9 juli, dinsdag 23 augustus en  zaterdag 27 augustus 2016
van 13:00 uur tot 17:00 uur
Maximaal 12 deelnemers. Prijs:  € 55,-

Inclusief koffie/thee met wat lekkers, materialen en online documentatie.

contact en info: indekoperenketel@gmail.com

Deze workshop is dan ook geschikt voor mensen die zelf willen gaan destilleren en/of interesse hebben of bezig zijn met aromatherapie. Als je wil weten hoe een deelnemer vorig jaar de workshop heeft ervaren klik dan op onderstaande link: http://huis-tuin-en-keuken.blogspot.nl/2014/07/c-workshop-destilleren.html
lavendelworkshops2016

 

LAVENDEL (DECORATIE) WORKSHOP

juli 2016
van 13:00 uur tot 17:00 uur
Maximaal 12 deelnemers. Prijs:  € 55,-

Inclusief koffie/thee met wat lekkers, alle materialen en online documentatie.

contact en info: indekoperenketel@gmail.com

Zoals je kan lezen is deze workshop speciaal samengesteld voor mensen die het leuk vinden om te zien hoe lavandelolie gemaakt wordt en bovendien onder deskundige leiding een lavendeldecoraties leren maken.

Tijdens deze workshop gaan we Franse lavandin destilleren krijg je een korte uitleg over de techniek van de stoomdestillatie en houden we een geursessie met diverse soorten lavendel. Daarnaast is er veel tijd om zelf aan de slag te gaan met het maken van een lavendeldecoratie. Hiervoor heb ik Tineke van den Boer van Tineke’s decoraties gevraagd. Zij heeft ruime ervaring met het geven van workshops groendecoraties

 

 

 

WORKSHOP ZELF AROMATISCHE KRUIDEN VERWERKEN

op vrijdag 5 augustus en zaterdag 6 augustus 2016 van 13 uur tot ongeveer 17 uur.

Wij zien snoeiafval van aromatische planten als waardevolle grondstof om olie en hydrolaat te maken. Met veel toepassingen, bijvoorbeeld voor zeep maken of medicinale werking.

Deze middagworkshop is dan ook speciaal opgezet voor mensen die van aromatische planten uit hun tuin of permacultuurproject op kleine schaal etherische olie willen maken. Tijdens de workshop kan je kennis maken met oogsten, verwerken en stoomdestilleren voor olie en hydrolaat van aromatische planten en kruiden.

We leren de cursisten om met simpele huis- tuin- en-keuken middelen planten te gaan stoomdestilleren, een techniek om op een zuivere manier olie te winnen. Ook komen andere winningsmethodes zoals enfleureren, macereren en extraheren aan bod. Er is veel ruimte om vragen te stellen en uit te wisselen.

Prijs:                        € 25,- inclusief koffie en thee.
Aantal deelnemers:     minimaal 6, maximaal 10.
Zelf meenemen:         vers geplukte kruiden en glazen potje of flesje voor hydrolaat

Aanmelden: via het formulier op de website www.indekoperenketel.nl of mail naar indekoperenketel@gmail.com

Scannen0003

 

 

MEEWERKDAGEN LARIKS

Zaterdag 28 mei en zondag 29 mei. Van 10:00 uur tot 16:00 uur.
Door het koude voorjaar kan, naar verwachting, het oogsten van de lariks pas eind mei plaatsvinden.
Dan is de groei van de jonge takken en twijgen op zijn hoogtepunt. Er zijn warmere dagen nodig voor de bomen. Zo wordt de beste opbrengst van lariks olie en hydrolaat verwacht.

In de ochtend gaan we in het Chaamse bos lariks takken halen. We lopen vanaf de werkplaats naar het bos, dat is ongeveer 1 km lopen.
Rond het middaguur gaat in de destilleerwerkplaats de ketel aan. Van de lariks maken we door stoomdestillatie lariksolie en larikshydrolaat.

Wil je erbij zijn?

Wil je meedoen met het oogsten van de lariks in het bos? Wil je helpen met hakselen en de ketel vullen? Je bent van harte welkom op deze leerzame, inspirerende en vooral gezellige meewerkdagen.

Wees er snel bij, want er zijn een beperkt aantal plaatsen.
Je kan zaterdag of zondag of beide dagen komen.
Belangrijk: wel eerst aanmelden door een mail te sturen naar indekoperenketel@gmail.com

Organisatie en contact

Koffie en thee met wat lekkers worden verzorgd,
Neem zelf een boterhammetje mee en werkhandschoenen.
Bijdrage: donatie, geef wat het je waard is, niet gratis.

meewerkdagen lariks destilleren 2016 webbanner (1)

We zien er naar uit je te ontmoeten,
Henk Ploeger & Catharina de Bruin

activiteiten 2016 (1)

 

 


Lariks project van 6 en 7 juni 2015

by Henk Ploeger
Chaamse bos NB

De laatste jaren in het voorjaar ga ik het Chaamse bos in om Lariks (Larix decidua) ook wel Europese Lork genoemd te oogsten. Dit jaar had ik via de nieuwsbrief van INDEKOPERENKETEL een oproep gedaan voor meewerkers aan de oogst, het verwerken en het destilleren van de Lariks.

Zaterdag 6 juni had ik twee meewerkers die het hele proces van oogst tot de etherische olie en hydrolaat hebben meegemaakt. Catharina zorgde voor de koffie, thee en een goed gesprek. Het verslag van het Lariksproject 2015 van Catharina kan je lezen op haar website .

foto: Noi Sukawasana

We hebben deze dag 15,5 lariks takjes gehakseld en een deel van de naalden (3kg) is van de takjes geritst.

Dit is vergeleken met het hakselen een tijdrovende bezigheid. Misschien een idee om volgend jaar met hulp van wat meer meewerkers alleen de naalden van de Lariks te gaan destilleren. Dit om te kijken of dat de kwaliteit van olie en hydrolaat ten goede komt.

Lariksnaalden foto: Noi Sukawasana

Na het vullen en afsluiten van de ketel kon de destillatie beginnen.

Om een goede kwaliteit hydrolaat te maken heb ik boven op de lariks een koperen rooster gelegd.

Hierna kon de ketel worden dichtgemaakt met aluminiumtape om stoomlekken te voorkomen.

Voordat er destillaat overkomt is er al geur waarneembaar. De meewerkers omschreven de geur die ze toen roken als: zoet mandarijn, citrus, terpentijn. 

Tijdens de destillatie heb ik gebruik gemaakt van een scheitrechter ( 500 mL) om de etherische olie van het hydrolaat te scheiden. Daardoor moet je wel alert blijven om de scheitrechter regelmatig af te tappen. Gelukkig had ik meewerkers die het proces nauwlettend in de gaten hielden!

Na in totaal 2 uur (stoom)destilleren hebben we ongeveer 4 liter larikshydrolaat kunnen aftappen. Ik gebruik voor het hydrolaat altijd van tevoren goed gereinigde en gesteriliseerde wijnflessen.

Vullen van hergebruikte wijnflessen met vers hydrolaat
opbrengst Larikshydrolaat na 1 dag destilleren

De ketel hebben we afgeplakt laten staan om de volgende dag ´af te destilleren´. Na een nacht lost het waslaagje van de naalden op en komt er tijdens de tweede destillatie nog een achtergebleven deel van de olie mee. Ik doe dit om de olie zo compleet mogelijk te maken.

Zondag na de koffie hebben we weer ongeveer 16 kg Lariks geoogst en gehakseld en de tweede destillatie uitgevoerd. Na deze destillatie de destilleerketel opgemaakt en de nog stomende lariks verwijderd, om plaats te maken voor vers gehakselde lariks.

Een geleende kruiwagen (dankjewel Corné) om de gedestilleerde lariks af te voeren kwam daarbij goed van pas! Tijdens het destilleren van de tweede lading Lariks kon ik de etherische olie van de zaterdag geoogste Lariks mbv een kleine scheitrechter afvullen in druppelflesjes.

Maandag heb ik de tweede lading Lariks af gedestilleerd. Het Lariksproject 2015 heeft in totaal 40 mL lariksolie en 8 Liter larikshydrolaat opgeleverd.

Lariks etherisch olie FOTO  Noi Sukawasana

Maar naast deze opbrengst heb ik 2 enthousiaste meewerkers gehad die de nodige kennis over het stoomdestilleren hebben opgedaan. Het was zoals Catharina op haar website schrijft: genieten naast de ketel , en zeker voor volgend jaar voor herhaling vatbaar!


Lariksoogst 2014

by Henk Ploeger

Het voorjaar is een goede tijd om takken van naaldbomen te oogsten. Dit vanwege het gehalte aan etherische olie in deze periode. Vandaar dat ik tijdens het hemelvaartsweekend verspreid over 2 dagen 35 kg Lariks heb geoogst. De takjes zijn bij thuiskomst gelijk met de hakselaar kleiner gemaakt.

fijngehakselde lariks

En de fijngehakselde lariks is daarna gelijk gedestilleerd. De opbrengst aan etherische olie is niet zo hoog, namelijk 0,15 -0,3%. Voor een optimale opbrengst moet je na de eerste destillatie een dag later nog een tweede uitvoeren. Deze kennis had ik van Robert Seidel van de Essential Oil Company (V.S.) opgestoken.

Het heeft namelijk te maken met het feit dat de naalden van de Lariks een soort beschermend waslaagje hebben. Doordat de naalden tijdens de eerste destillatie door de stoom bevochtigd zijn kan de stoom bij de tweede destillatie nog beter in de naalden doordringen.

Hierdoor ben ik in totaal 3 dagen bezig geweest met destilleren. Het destillaat heb ik opgevangen met een scheitrechter ivm de verwachte opbrengst aan olie. Per destillatie was dat niet meer dan 15 mL.

Nadeel van het werken met een scheitrechter ipv een florentijnse vaas is wel dat je op tijd het hydrolaat moet aftappen om overstroming te voorkomen. Uiteindelijk kon ik na 3 dagen oogsten, hakselen en destilleren 8 flesjes van 5 mL met Lariksolie vullen.

opbrengst van 18 kg lariks

Bij het vullen en filtreren van de olie verlies je altijd wat olie. In totaal had ik een opbrengst van 45 mL olie uit 35 kg fijngehakselde Lariks. Dat is een opbrengst van 0,13 %. Naast de olie heb ik ook nog 12 flessen van 750 mL hydrolaat verzameld. Al met al een redelijke opbrengst. Ik heb in ieder geval genoeg om aan de liefhebber van deze unieke olie te verkopen. Dit is wat een leverancier over lariksolie schrijft:

 
Met de lariksolie hebben we wel een wondermiddeltje in huis:

Larixolie geeft meer zelfvertrouwen en kracht bij nieuwe activiteiten. Werkt verlichtend bij depressies en een onbehagelijk gevoel.

Meer info over de toepassingsmogelijkheden van Larikshydrolaat vind je op:
http://indekoperenketel.nl/welkom