Reuzenzilverspar en Grove Den etherische olie en hydrolaat gemaakt

by Henk Ploeger

Chaamse bos

De afgelopen week zijn we weer gestart met het jaarlijkse destilleren van naaldboomtakjes. Na in het begin van de meivakantie de nodige vergunning(en) te hebben geregeld met Staatsbosbeheer, zijn we afgelopen woensdag gestart met het destilleren van Reuzenzilverspar ofwel Abies grandis

jonge reuzenzilversparretjes

Vorig jaar hebben we al mogen ervaren wat voor waardevolle etherisch olie deze naaldboom maakt. Catharina heeft daar in haar boek ´Lariks, Spar en Grove Den: naaldbomen met een geneeskrachtige werking´ over geschreven. We hebben bewust het mooiere weer van de afgelopen dagen afgewacht  om te kunnen oogsten. Belangrijk voor de kwaliteit en de kwantiteit van de olie en het hydrolaat.

Henk doet de oogst van jonge sparretjes in de ketel

De eerste destilleerdag van het seizoen gingen er in totaal 20 Kg gehakselde Reuzenzilverspar takjes in de destilleerketel. Voor deze gelegenheid hebben we de (oude) gasgestookte destilleerketel gebruikt. De opbrengst aan etherische olie en hydrolaat was na twee dagen destilleren boven verwachting. De geur van beide is het beste te omschrijven als zoetig citrusachtig.

tijdens de destillatie zie je de olie op het hydrolaat drijven in de scheitrechter

Afgelopen vrijdag heb ik jonge Grove Dennen (Pinus sylvestris) uit het Ulvenhoutse bos geoogst. De Grove Den is een pionierssoort die het goed doet op arme zandgrond. Dat is ook goed te zien in het bos. Voor de oogst van de jonge dennen was het niet nodig om meer dan 2 meter van het bospad af te gaan.

Terug uit het bos bij de destilleerwerkplaats aangekomen heb ik de jonge dennen vlak voor het destilleren eerst door de hakselaar gehaald. Na het hakselen kon ik in totaal 19,5 Kg jonge Grove Den in de destilleerketel stoppen.

kratten en hakselaar

Voor de destillatie heb ik de nieuwe destilleerketel in gebruik genomen. Om warmteverlies van de ketel zoveel mogelijk te voorkomen heb ik gebruik gemaakt van een ´jas´ door Catharina gemaakt van een oude wollen deken. Een isolatiemantel zou je ook kunnen zeggen. De ketel is door de fabrikant op mijn verzoek geschikt gemaakt om elektrisch te verwarmen. Bij deze eerste echte stoomdestillatie met de nieuwe ketel had ik ongeveer de helft van de capaciteit van de ketel ( plm 240 Liter) benut.

De destillatie verliep als een tierelier. De destilleerketel zelf bleek door de gerecycleerde wollen deken (´jas´) redelijk goed geïsoleerd. Het destillaat kwam heel regelmatig uit de koelemmer druppelen, en de destillatiesnelheid was goed in te stellen met de stroomregelaar.

koelemmer met essencier

Het destillatieproces in de ketel gaat bijna geluidloos; dit in tegenstelling tot de destillaties waarbij je voor de stoomproductie een gasbrander gebruikt. Na ruim 2 uur destilleren was de destilleerwerkplaats gevuld met een heerlijke naaldbomengeur. De geur van de olie en het hydrolaat omschrijven we als fris harsachtig. De etherische olie van de Reuzenzilverspar en de Grove Den moeten eerst nog circa een maand rijpen voordat ze op geur zijn.

De etherische olie en hydrolaat van Reuzenzilverspar en Grove Den koop je in de webwinkel.

Lees eerst de algemene voorwaarden voor levering.


Paardenbloem hydrolaat gemaakt

by Catharina de Bruin

De paardenbloemen staan overal weer in bloei. De beste tijd van het jaar om nu hydrolaat te gaan maken van deze plant en te gebruiken om haar medicinale eigenschappen. Vanuit de destilleerwerkplaats hebben we uitzicht op een schapenweide en negentien fruitbomen. Op een heerlijk warme dag zijn we bij de werkplaats paardenbloemen gaan plukken en destilleren.

De opbrengst aan hydrolaat is ongeveer 250 ml per batch, gemaakt in de smartstill.

Hydrolaat van paardenbloem ruikt naar paardenbloem en heeft niet echt een hele aangename geur, wel aards en zonnig. Paardenbloem is goed voor de leverreiniging zonder belangrijke zouten te onttrekken uit het lichaam als je het inneemt. Voordat je het hydrolaat gebruikt altijd eerst verdunnen en eventueel vermengen met bv kamille hydrolaat. In het voorjaar kan je paardenbloem gebruiken om een sterke verdunning met heilaarde te vermengen als voorjaarskuur om te ontgiften.

 

 


Een nieuwe destilleerketel van 300 liter

by Henk Ploeger

Maandagochtend vroeg (het vroor nog; kijk maar naar het witte dak van de destilleerwerkplaats) werd mijn nieuwe destilleerketel bezorgd! Best wel spannend om een ketel van een Spaanse fabriek te bestellen zonder hem in het echt gezien te hebben. Vooral of de ketel voldoet aan mijn verwachtingen. Tussen het bestellen en de uiteindelijke levering zat een periode van 6 weken.

 

 

200 kg inclusief verpakkingsmateriaal en pallet voor het vervoer

De rvs destilleerketel van 150 liter die ik nu gebruik, heb ik destijds zelf ontworpen en laten maken. Daardoor had ik een goed beeld van hoe een goed werkende destilleerketel in elkaar hoort te zitten. De nieuwe ketel met een inhoud van 300 liter is volledig van rvs gemaakt en 2,5 meter hoog.

maatvoering van de bestelling van 300 liter destilleerketel

Ook de koelemmer, het rooster in de ketel en verdere alle andere hulpstukken, die nodig zijn voor het destilleren van aromatische planten, zijn gemaakt van rvs.

koelemmer nog in de verpakking

Het was nogal een uitpakwerk: de ketel was erg goed ingepakt om beschadigingen tijdens transport naar Nederland te voorkomen. Maar na ruim een uur had ik een goed beeld van mijn nieuwe aankoop.

Alle onderdelen zijn goed en professioneel afgewerkt. Er moeten nog wel een aantal zaken geregeld worden voordat ik daadwerkelijk kan gaan destilleren met de ketel. Op mijn verzoek heeft de fabriek de ketel aangepast zodat hij ook elektrisch te verwarmen is. Omdat we in de destilleerwerkplaats lokaal opgewekte stroom van Energie Gilze Rijen (zon- en windenergie) gebruiken, maken we met deze ketel ook nog een sprong voorwaarts in het duurzaam produceren van etherische olie en hydrolaat. We gaan dus met deze ketel letterlijk van het gas af!

Om de ketel te vullen met water, plantmateriaal en aan te sluiten op de koelemmer heb ik wel een trap nodig. De hele installatie is met bouten verankerd in de vloer, zodat de ketel niet kan omvallen. De ketel kan naar voren kantelen. Hij is opgehangen in zogenaamde kantelvoeten. Zo is de ketel na de destillatie makkelijk te legen en schoon te spuiten. Dat belooft weer een mooi stookseizoen te worden.

De bedoeling is om de destilleerketel in ieder geval voor het Ketelfeest van zaterdag 21 april aanstaande operationeel te hebben. Op die dag is de officiële start van ons stookseizoen en stellen we de bezoekers in de gelegenheid om een kijkje in onze destilleerwerkplaats te nemen. De uitnodiging verschijnt in de nieuwsbrief. Schrijf je in voor de nieuwsbrief en je krijgt de uitnodiging in je mailbox.

Mocht je interesse hebben om onze destilleerwerkplaats op een ander tijdstip te bezoeken, neem dan contact op via indekoperenketel@gmail.com. Lees hier het verslag van de inloopdag van vorig jaar.


Cassia of Ceylon kaneel?

by Henk Ploeger

welke is de echte kaneel?

Ik heb een proefje voorbereid waarbij het verschil tussen twee soorten kaneel wordt onderzocht. De proef heb ik gedaan tijdens de jaarlijkse open dag van de middelbare school in Oosterhout waar ik werkzaam ben. Het gaat om het verschil tussen cassia kaneel (Cinnamomum aromaticum) en de Ceylon kaneel (Cinnamomum verum). Naast het proefje om het verschil aan te tonen heb ik ook een destillatie uitgevoerd met kaneelstokjes (de schors) in een kleine destillatieopstelling.

destillatie opstelling in het klaslokaal

Dit destilleertoestel gebruik ik regelmatig bij demonstraties om het principe van de stoomdestillatie inzichtelijk te maken. De capaciteit (100 mL) is niet zo groot dat je er ook mL’s etherische olie mee kan maken.

flesjes etherische olie van Cassia en Ceylon kaneel

Voor het proefje had ik een flesje Cassia en een flesje Ceylon kaneel etherische olie gekocht. Het verschil tussen deze twee soorten kaneelolie is goed te ruiken. Exact zoals wikipedia het omschrijft: Cassia is wat brandiger en zoeter van geur dan ceylonkaneel. Dat heeft uiteraard te maken met de samenstelling van de aromatische stoffen in de olie.

Structuurformule van kaneelaldehyde

structuurformule van cinnamaldehyde

 

Structuurformule van eugenol

structuurformule van eugenol

 

Cassia kaneelolie bestaat voor het grootste gedeelte cinnamaldehyde en bevat daarnaast een laag percentage eugenol. De Ceylonkaneelolie bevat minder cinnamaldehyde en een hoger percentage eugenol. De aantoningsreactie die ik heb uitgevoerd berust op dit verschil in samenstelling. Hiervoor heb ik een reagens, een oplossing van IJzer(III)chloride gebruikt.

 

het kleurverschil na de reactie van twee soorten kaneel

Om de proef uit te voeren heb ik één druppel etherische olie van beide kaneelsoorten in ethanol opgelost. Na het toevoegen van één druppel reagens was er duidelijk kleurverschil tussen de twee soorten kaneel te zien. De Cassia kleurt bruin en de Ceylon geel. Eigenlijk een heel simpel proefje voor als je niet zeker weet welke soort kaneelolie je hebt.

Tijdens de destillatie van kaneel

Tijdens de Open Dag heeft een oud-leerling de destillatie van de kaneel uitgevoerd. Daarvoor hadden we 20 gram klein gemaakte kaneelstokjes gebruikt.

Veel belangstelling voor de kaneeldestillatie

“Hier kan je kaneelhydrolaat ruiken”

Tijdens het destilleren veranderde het hydrolaat van troebel-wit naar bijna kleurloos. De troebeling wordt veroorzaakt door de Eugenol, die net zoals bij het destilleren van kruidnagelen, als emulgator werkt. Het werd daarom eigenlijk meteen duidelijk dat de kaneelstokjes afkomstig waren van de Ceylon kaneel plant.

troebele vloeistof van kaneelhydrolaat met eugenol als emulgator

Het hydrolaat, in totaal ongeveer 200 mL, heb ik laten verzamelen in een maatkolf. Mochten we etherische olie gemaakt hebben, dan moet dat blijken na een dag of twee als de waterlaag (het hydrolaat) en de etherische olielaag volledig gescheiden zijn.

opbrengst aan hydrolaat en kaneelstokjes

 


Palo Santohydrolaat en Witte Saliehydrolaat maken met een smartstill

by Henk Ploeger

SmartStill

Dit weekend kreeg ik de gelegenheid om met een smartstill hydrolaat te maken. Een smartstill is een elektrisch luchtgekoeld destilleerapparaat waarmee je water en alcohol kan destilleren. Het apparaat heeft geen waterkoeling maar een ventilator. Met wat aanpassingen is het ook mogelijk om kruiden te (stoom)destilleren. Hierbij moet je er wel voor zorgen dat de kruiden niet in aanraking kunnen komen met het kokende water. Anders krijg je een sterk kopje thee in plaats van hydrolaat.

attributen bij het destilleerapparaat

Om de kruiden boven het water te hangen gebruik je een stoommandje. Om het stoommandje in de destilleerruimte van de smartstill op hoogte te plaatsen heb je nog een metalen (RVS) houder nodig. Hierdoor ontstaat er ruimte voor het water en het te destilleren plantmateriaal.

smartstill schematische doorsnede

We hebben de smartstill uitgeprobeerd met Palo Santo houtsnippers (Bursera graveolens) hout en Witte Salie (Salvia apiana).

afwegen van Palo Santo op de weegschaal.

De capaciteit van de smartstill is 4 Liter. Bij de destillatie van het exotische Palo Santo hebben we 132 gram fijngesnipperd hout en anderhalve Liter water gebruikt. Palo Santo betekent Heilig Hout in het Spaans, het hout is erg welriekend zonder te overheersen en kent vele toepassingen, ook door het bijvoorbeeld simpelweg te laten smeulen. Palo Santo behoort tot de balsemboomfamilie en bevat een hoog gehalte aan linalol. Uit de literatuur blijkt dat het vergelijkbaar wordt ingezet als etherische olie en hydrolaat van rozenhout. Mengt goed met roos, rozenhout en andere bloemengeuren en houtgeuren. Bij nervositeit en stress-gerelateerde klachten, massages en spirituele reiniging.

smartstill met ernaast de deksel met ingebouwde koeling

Het destillatie apparaat maakt een geluid vergelijkbaar met dat van een ‘afzuigkap op stand 2’. Na 30 minuten destilleren hadden we ongeveer 400 mL hydrolaat gemaakt.

Tijdens de destillatie van het hydrolaat

Na de destillatie blijft er weinig water over in het destilleerapparaat

Na 1 uur was dat het dubbele: 800 mL. Het voordeel van de smartstill is dat hij automatisch afslaat als het water in de destilleerruimte weggekookt is. Van het Palo Santohydrolaat wat we gemaakt hebben is na afloop de pH gemeten. De pH/waarde lag met een pH van 3,7 lager dan de uit de literatuur te verwachten pH van boven de 5.

pH meten van het hydrolaat

Bij de tweede destillatie die we hebben uitgevoerd hebben we 115 gram gedroogde Witte Salie gebruikt en de destilleerruimte gevuld met 1,5 Liter water. Ook hier hebben we 1 uur gedestilleerd. Tijdens de destillatie bleek het apparaat niet goed afgesloten, waardoor er veel stoom is ontsnapt. Hierdoor was de opbrengst aan hydrolaat veel lager. Maar ons huis was daardoor wel gevuld met de overweldigende geur van deze plant en energetisch gereinigd! De geur bleef nog een paar dagen hangen in huis en miste haar uitwerking niet wat betreft onze eigen energetische reiniging.

gedroogde Witte Salie Salvia apiana

De oorzaak van het stoomlek lag aan de hoogte waarop het stoommandje in de destilleerruimte zat. Hierdoor kon de smartstill niet goed afgesloten worden. Na een middag werken is mij gebleken dat dit apparaat met enige aanpassingen erg handig is om van kleine hoeveelheden planten hydrolaat te maken.

opbrengst aan hydrolaat

Palo Santo


Roomijs met Reuzenzilverspar etherische olie

by Henk Ploeger

Als het destilleerseizoen een beetje op z’n einde loopt sluiten we af met een oogstfeest. Bezoekers zijn dan in de gelegenheid om kennis te maken met de etherische oliën en hydrolaten die we in het seizoen hebben gemaakt.

Het oogstfeest leek mij een ideaal moment om de bezoekers niet alleen met de geur, maar ook met de smaak van etherische olie te laten kennismaken. Dat klinkt misschien gek maar de aromatische stoffen waaruit de etherische oliën bestaan worden natuurlijk ook in voedingsmiddelen gebruikt. Roomijs is vanwege het melkvet erg geschikt om dat eens uit te proberen.

Over het ijsmaken met etherische olie had ik een aantal jaren geleden al een balletje opgegooid met de Jacobushoeve die in onze regio bekend staat om de lekkere (biologische) roomijs die ze maken. Omdat etherische oliën geconcentreerd zijn is het belangrijk om een voorbeeldrecept te hebben. Tijdens mijn zoektocht kwam ik een aantal recepten tegen waarbij de ijsmakers munt, sinaasappel en lavendel gebruiken om een lekkere frisse smaak te creëren.

Geoogste reuzenzilverspar   Abies grandis

Voor het ijs wat ik afgelopen week heb laten maken door de Jacobushoeve heb ik gekozen voor de etherische olie van de Reuzenzilverspar (Abies grandis) in combinatie met stracciatella. Dit omdat ik uit de geur en de analyse die ik van deze bijzondere olie heb laten maken weet dat er een redelijke hoeveelheid limoneen in aanwezig is. Deze monoterpeen die in een heel hoog percentage in sinaasappel etherische olie zit is namelijk qua smaak een goede combi met chocolade.

IJs proeven

Ik was dan ook erg benieuwd of het Stracciatella- ‘Chaamse bos’-roomijs bij de bezoekers afgelopen zaterdag in de smaak zou vallen. De ijsmaker van de Jacobushoeve was in ieder geval enthousiast.

Dat enthousiasme kreeg ik ook te horen van de bezoekers van het oogstfeest van afgelopen zaterdag. Men vond het roomijs:

 Bijzonder, smaakt naar bos, citrusachtig, erg lekker, smaakvol.

In de middag heb ik de aanwezige bezoekers nog een destillatie met wat overgebleven muntbladeren (Mentha spicata) uit onze tuin laten zien. Hiervoor heb ik een glazen destilleeropstelling gebruikt.

Gezien de tijd van het jaar (september) leverde de destillatie geen etherische olie op waarmee ik een nieuwe ijssoort zou kunnen laten maken. Misschien volgend jaar?


Bezoekweek bij de destilleerwerkplaats

by Henk Ploeger

Een week geleden was het bezoekweek bij indekoperenketel. We hadden een aantal verzoeken voor een ‘bedrijfsbezoek’ aan onze destilleerwerkplaats gebundeld en in één week gepland.

Het ging om bezoeken van deelnemers uit de Brabantse regio waar we actief zijn.

bijna alle kruiden die op de wandplaat staan hebben we gedestilleerd

Tijdens het 2 uur durende bezoek hebben de deelnemers kunnen ruiken en zien hoe je via stoomdestillatie etherische olie kan maken.

Het destilleerproces heb ik laten zien en ruiken door gebruik te maken van een kleine werkende destilleeropstelling gevuld met gedroogde Lavandinbloemen. Ook heb ik de deelnemers het verschil in samenstelling van diverse etherisch oliën laten ervaren door middel van geursessies.

even bijpraten tijdens een korte pauze

Aan het einde van het bezoek hebben de deelnemers een geurig presentje meegekregen. Ik had namelijk van tevoren een aantal geursticks gevuld met Lavandin etherisch olie.

het vullen van de geursticks

Geursticks of inhalator sticks zijn erg handig om bijvoorbeeld bij een verstopte neus in de winter te vullen met een beetje eucalyptus olie of zoals wij dat zelf doen Lariksolie. Je kan dan regelmatig aan de stick snuiven om de infectie te lijf te gaan. In het geval van de geursticks met Lavandin die we hebben uitgedeeld zal het snuiven een rustgevende werking hebben.

geursticks lavandinolie

Bij het vertrek kregen de schapen, die uitgeladen werden op het terrein naast de destilleerwerkplaats, de ruime aandacht van een aantal deelnemers. Catharina en ik vonden het een geslaagde bezoekweek waarin de grote interesse van de deelnemers opvallend was.

schapen bij de werkplaats en de vertrekkende busjes

een foto in de krant met een artikel over de zomeractiviteiten

 


verse theeplanten destilleren

by Henk Ploeger

foto: Special Plant Zundert

Tijdens de vakantie kreeg ik de vraag van een kwekerij gespecialiseerd in het kweken van theeplanten (Camellia sinensis) of ik ervaring had met het destilleren van deze plant. Net zoals bij twee andere agrarische ondernemers, van rozen en salie , ging het hier om een afvalstroom (maaisel) waar eventueel nog nuttige stoffen uit te halen zijn.

Camellia sinensis bron: Wikipedia

Een mooie gelegenheid, vond ik, om kennis over de plant en het destilleren ervan op te doen. Afgelopen vrijdag heeft een medewerker van Special Plant Zundert grof gehakselde theeplantbladeren in de destilleerwerkplaats afgeleverd.

Er bestaat etherische olie van de Theeplant, niet te verwarren met plantaardige olie gewonnen uit het zaad van de plant. Ook hydrolaat van deze plant wordt geproduceerd en kent vele toepassingen ook in de cosmetica. De opbrengst van etherische olie uit Camellia sinensis is erg laag, dus tijdens het destilleren verwacht ik geen tot weinig olie. Ik ben wel benieuwd naar de kwaliteit van het hydrolaat.

Er ging in totaal 20 Kg grof gehakselde theeplant in de destilleerketel. Ik had gevraagd om het maaisel te hakselen omdat de theeplant dikkere bladeren heeft waardoor de stoom moeilijker aromatische stoffen kan meenemen.

met gehakselde theeplant gevulde destilleerketel

Tijdens de destillatie heb ik de geuren die ontstonden bijgehouden. Al heel gauw nog ruim voor het destillaat overkwam waren er geuren waarneembaar:
13:20 fris vanille-achtige zachte geur
13:35 meer thee-achtige scherpe geur
13:40 scherpe natte groente geur
13:50 spinazie-achtige geur
13:55 start van het destilleren (het eerste destillaat komt over)

 

uitloop van de koelemmer

Tijdens de destillatie bleef een scherpe groente-achtige lucht hangen. Geen aangename geur. Het hydrolaat was opvallend helder er was geen etherische olie waarneembaar.

destilleeropstelling met theeplanten in de ketel

Toen ik na één uur destilleren een geur waarnam die tegen een rotte eieren lucht aanzat ben ik gestopt met destilleren. Opbrengst 2 Liter hydrolaat, geen etherische olie.

pH meten van het hydrolaat

Van het vers gemaakte hydrolaat heb ik de zuurgraad (pH) gemeten. De pH van 4,8 komt redelijk overéén met wat je van een hydrolaat verwachten kan. Ze zijn allemaal licht zuur veroorzaakt door de organische zuren (water oplosbaar) die meekomen uit de plant. Na een dag in de koelkast ruikt het hydrolaat niet aangenaam en nog steeds licht zwavelig.

blad van Camellia sinensis

Er is weinig tot geen referentie te vinden over het destilleren van de theeplant, dus ook niet over de geur van het hydrolaat. Belangrijk voor een goed product is om te weten wat de oogsttijd, de specifieke delen van de plant, de voorbewerking en de destilleertijd zijn. Dus het experiment ga ik voortzetten om tot een beter resultaat te komen.

 


Workshop zelf hydrolaat maken

by Henk Ploeger

Afgelopen zaterdag hebben we een workshop zelf hydrolaat maken gehouden. De interesse in en het gebruik van hydrolaten neemt de afgelopen jaren toe, en dat was ook de reden om hier speciaal een workshop aan te wijden.

Munt, Tijm, Marjoraan en Rozemarijn

Naast een destillatie van lavandin hebben we met de vers geplukte kruiden die door een aantal deelnemers was meegenomen hydrolaat gemaakt. Het was een mix van munt, tijm, marjoraan en rozemarijn. Tijdens de workshop hebben de deelnemers kunnen zien en vooral ruiken hoe je op een simpele manier van verse kruiden hydrolaat kunt maken.

Met deze zogenaamde ´wokmethode´ kan je zonder allerlei destilleerapparatuur te moeten aanschaffen in de keuken met een aantal potten en pannen aan de slag.

Uitleg over hoe planten etherische olie maken

Tijdens de workshop heb ik met de deelnemers de voor- en nadelen van deze methode ten opzichte van een normale stoomdestillatie doorgenomen. De verwachting dat we uit de meegenomen kruiden etherische olie zouden kunnen halen bleek niet te kloppen.

Uitleg over de wokmethode  foto: Brigitte Sprenkels
Zit er een beetje etherische olie in de scheitrechter?

Daarvoor hadden we eigenlijk te weinig verse kruiden tot onze beschikking. Daarom was de destillatie van 2 Kg gedroogde lavandinbloemen des te interessanter. We hebben de destillatie halverwege gestopt om de ontstane etherische olie uit de florentijnse vaas te gieten.

Afgieten hydrolaat

Deze destillatie leverde in totaal 140 mL Lavandinolie op. Het hydrolaat maken van de verse kruiden leverde in totaal 400 mL heerlijk geurende hydrolaat op. De geur van tijm en munt waren daar duidelijke in herkenbaar.

Introductie geursessie foto: Brigitte Sprenkels
Beoordeling van de geur van het verse hydrolaat

Gezien het enthousiasme en de leergierigheid van de workshopdeelneemsters en mijn interesse in hydrolaten is deze workshop voor herhaling (volgend jaar) vatbaar. Dat geeft me de tijd om me verder te verdiepen in de inhoudsstoffen in relatie tot de werking van hydrolaten. Wellicht laten we nog onderzoek doen naar de samenstelling van de hydrolaten die we jaarlijks van naaldbomen uit het Chaamse Bos destilleren.

20 Liter alambiek  foto: Brigitte Sprenkels

Lavendel destilleren in het Amsterdamse Bos

by Henk Ploeger
Lavender fields van William Speakman

Een tijdje geleden ben ik gevraagd om een aantal workshops te geven tijdens de kunstmanifestatie Cure Park in het Amsterdamse Bos. Cure Park is een eigentijds kuuroord dat van 4 juni 2017 t/m 16 juli 2017 neerstrijkt in het Amsterdamse Bos. Met het Bostheater als centrum brengt Cure Park meer dan 30 kunstenaars, makers en denkers samen met publiek rondom het thema zorg, voor onszelf, de ander en de omgeving.

Lavandula angustifolia en L. stoechas in Lavender fields

Ik ben op de uitnodiging in gegaan omdat het thema mij aansprak en het inspirerend vond om workshops te geven in een kunstwerk met als titel ´Lavender fields´.

Het kunstwerk bestond uit een tent en een aangrenzend lavendelveldje. William Speakman, de kunstenaar, had gekozen voor twee soorten lavendel: Lavandula angustifolia en L. stoechas in verschillende variëteiten.

Lavandula stoechas

De lavendel stond nog volop in bloei, wat te merken was aan de vele bijen, hommels en vlinders die zich in het lavendelveldje ophielden. 

Om een workshop te geven waarbij ook de techniek van het stoomdestilleren zichtbaar werd gemaakt heb ik mijn kleinste destilleerapparaat meegenomen. Met dit apparaat is het mogelijk om 100 mL kruiden te destilleren. Ik heb gedroogde Lavandinbloemen gebruikt waarmee het mogelijk is om na de destillatie een klein beetje etherische olie zichtbaar te maken. De geur is geen probleem, omdat ik geen koeler gebruikt heb en er zodoende veel stoom en aromatische stoffen konden ontsnappen.

Uitleg over de stoomdestillatie

In een park zonder stromend water en electriciteit vergde dat wel de nodige voorbereiding en improvisatie. Dat maakte de twee workshops die ik gegeven heb ook bijzonder.

De ´demotafel´

Ik heb de deelnemers aan de workshop in het lavendelveldje uitleg kunnen geven over hoe en waar de lavendelplanten de etherische olie produceren.

En een werkende stoomdestillatie van lavandinbloemen kunnen laten zien en vooral ruiken!

Catharina en ik vonden het een geweldige ervaring om twee workshops te mogen doen op zo’n inspirerende plek! De combinatie van het lavendelveld met de vele insecten en het laten zien en ruiken van de stoomdestillatie was perfect.

De enthousiaste workshopdeelnemers maakten het plaatje compleet.